Woensdag 27/05/2020

WetenschapCoronavirus

Het schubdier kan opgelucht ademhalen. Onderzoek pleit het diertje vrij van coronaplaag

Een schubdier.Beeld rv

Het schubdier kan opgelucht ademhalen. Niet hij, maar een ander dier moet het coronavirus op de mens hebben overgedragen. Dat blijkt uit een nieuwe, gedetailleerde vergelijking van coronavirussen uit drie schubdieren met het coronavirus dat op dit moment de wereld teistert.

Naar wetenschappers aannemen, is het virus op de mens overgesprongen vanuit een nog onbekend dier dat het op zijn beurt heeft gekregen van vleermuizen. Aanvankelijk leek dat ‘tussendier’ het schubdier, een goeiige miereneter die in Azië in de bomen leeft. 

Maar bij nader inzien blijkt het virus genetisch toch nauwer verwant aan een virus dat wetenschappers zeven jaar geleden isoleerden uit vleermuizenpoep in de provincie Yunnan, schrijft een Chinees onderzoeksteam in vakblad Plos Pathogens. Alleen de chemische ‘zuignap’ waarmee het virus cellen aangrijpt – het ‘bindingsdomein’ van zijn uitsteeksels – lijkt meer op dat van een schubdiervirus.

Gistende massa

Dat duidt erop dat het virus dat nu rondwaart een mengelmoes is, reageert desgevraagd coronaviroloog Raoul de Groot (Universiteit Utrecht). Coronavirussen staan er immers om bekend dat ze geregeld hele stukken van hun genetisch materiaal uitwisselen als ze toevallig samen dezelfde cel van een gastheer infecteren.

“Aziatische vleermuizen zijn een reservoir voor allerlei meer of minder verwante coronavirussen. Een groot, gistend vat, waarin genetische informatie wordt uitgewisseld en nieuwe virussen ontstaan. Daaruit springt er af en toe eentje over naar een andere diersoort”, zegt De Groot. “Alsof je uit een net geschud pak kaarten een kaart trekt.”

Daarmee is het nog altijd een open vraag waar het coronavirus dan wél vandaan komt. Belangrijk om te weten, want zo kunnen wetenschappers misschien nieuwe uitbraken voorkomen.

Maar de wildmarkt in Wuhan waar het virus naar men aanneemt de sprong naar de mens maakte, is direct geruimd en ontsmet, zodat men het brondier daar niet meer zal vinden. “Eigenlijk moet je de bossen in om dit systematisch te onderzoeken”, zegt De Groot. “Joost weet wat voor dieren er nog meer leven in dat ecosysteem met die vleermuizen die het virus hebben opgelopen. Ik denk dat er nog aardig wat verrassingen komen.”

Wasbeerhond verdacht

Het schubdier is niet het eerste dier dat de zwartepiet krijgt toegespeeld. Eerder meenden Chinese wetenschappers overeenkomsten te zien tussen het coronavirus en bepaalde slangenvirussen. En recentelijk opperde de Duitse viroloog Christian Drosten om de wasbeerhond nader te onderzoeken, een Aziatisch roofdier dat men in China als pelsdier houdt.

Voor het nieuwe onderzoek keken de bioloog Jinping Chen uit Guangdong en collega’s naar drie gesmokkelde, zieke schubdieren die werden onderschept door de douane. Dat is meteen een beperking, zegt De Groot: onduidelijk is wat de exacte herkomst is van de schubdieren.

Niettemin staat ook voor De Groot wel vast dat het schubdier niet de bron is van het virus. “Deze conclusies zijn redelijk in lijn met wat we al wisten uit de genetische codes die men eerder vrijgaf.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234