Vrijdag 16/04/2021

ColumnDe Schaal van Mulders

Het is ontroerend dat de oude Egyptenaren zo met waarheid en recht begaan waren

null Beeld UIG via Getty Images
Beeld UIG via Getty Images

Jean-Paul Mulders onderzoekt alles wat u bij de hersenkwabben kan grijpen.

Ik gebruik handcrème tegen kloven en scheurtjes uit een tube met de Noorse vlag. Mijn handen zijn ­uitgedroogd van het wassen en ik heb geen zin om buiten gemaskerden tegen het lijf te lopen. Dus daal ik af in een documentaire op Netflix, waarin geleerden een Egyptische grafkelder onderzoeken. Soms volstaat een handvol knekels om je op te vrolijken.

In een schacht wordt een schokkend aantal kattenmummies aangetroffen. Mijn katachtige ligt op de bank en kijkt toe met gekruiste poten. “Kijk”, zeg ik, “in het oude Egypte was jij een soort godheid.” Zoals vaker is hij niet onder de indruk. In het graf wordt ook een leeuwenwelp aangetroffen uit 600 voor Christus. De onderzoekster maakt een dansje omdat het volgens haar de eerste keer is. Vaak zijn ­wetenschappers raarder dan de ­snuiters die ze onderzoeken.

Er wordt ook een spel naar boven ­gehaald dat gemaakt is van klei en botten. Die voorloper van schaak werd ‘senet’ genoemd. Geen levende ziel kent nog de spelregels. Dat vind ik intrigerend. Ik stel mij voor hoe ­mannen en vrouwen dit spel speelden onder zwijgzame palmbomen.

Een Egyptenaar van nu vertelt dat hij nog altijd plant en oogst zoals zijn verre voorgangers. Op de eeuwenoude muren herkent hij veel dingen uit zijn dagelijkse leven. Ik leer ook de tip ‘zoek de vogel’ om hiëroglyfen te ontsluieren. De bek toont in welke richting je moet lezen. Je weet nooit waarvoor het van pas kan komen.

Uiteindelijk komen ook menselijke resten naar boven. Volgens een ­haastig bijgeroepen reumatologe ­vertonen die tal van aandoeningen en kwalen. In tegenstelling tot de stoere beelden die de grafkelder bewaken, blijkt de begravene een schriel en ­ziekelijk kereltje. “De magnifieke ­beelden die we kennen,” aldus de ­onderzoekster, “tonen de dromen van de oude Egyptenaren. In werkelijkheid waren zij net zoals wij: ­stervelingen vol fouten en gebreken.”

Speak for yourself, moet ik denken. Wat er vervolgens komt, vind ik echter ontroerend. Na de dood hoopten de Egyptenaren dat ze eeuwig zouden leven in het Veld van Riet. Dat leek op de wereld die ze kenden, alleen beter. Om daar te komen, moesten ze voor 42 juryleden verschijnen en zweren dat ze bepaalde zonden niet hadden begaan: ik heb niet gelogen, ik heb niet gedood... Daarna werd hun hart tegen de ‘veer van waarheid en recht’ afgewogen. Waren de twee in balans, dan werd de persoon ‘waar van stem’ verklaard en kon hij naar het Veld van Riet gaan. Was het hart zwaarder dan de veer, dan at een demon met ­krokodillenhoofd het op en was de persoon voor altijd verloren.

Ik vind het ontroerend dat de oude Egyptenaren zo met waarheid en recht begaan waren. Die woorden klinken nu alsof ze zelf met een laag stof bedekt zijn. Ik denk aan de figuur in Amerika die zich tragikomisch aan de macht vastklampt. Al vier jaar voedt hij het gevoel dat waarheid en recht voor onnozelaars is, en dat je verder komt met kwaadaardigheid.

Ik ben niet naïef genoeg om te ­geloven dat alles nu plots melk en ­honing wordt. Maar ik zal opgelucht ademen als deze moderne keizer Nero na 20 januari een ordinaire ­golfstick in handen krijgt, in plaats van nucleaire codes.

Het wordt tijd om weer te geloven dat leugens een handicap zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234