Vrijdag 04/12/2020
Water op de maan.

Ruimtevaart

Het is nu zeker: er is water op de maan

Water op de maan.Beeld NASA

Het is nu écht zeker. Op de maan komt water voor in de vorm van de klassieke H2O-moleculen die op aarde onder meer onze rivieren en oceanen bevolken. 

Moleculair water op de maan, zoals het heet in vakjargon – dat is de vondst die onderzoekers vandaag presenteren in het vakblad Nature Astronomy. Een primeur. Want hoewel bewijzen voor de aanwezigheid van water op – vooral – de polen van onze kosmische metgezel zich de afgelopen tien, vijftien jaar steeds verder opstapelden, konden meetinstrumenten tot nog toe geen verschil zien tussen ‘echt’ water - H2O - en de aanwezigheid van zogeheten hydroxylgroepen: OH.

Met behulp van vliegend observatorium SOFIA – een telescoop gemonteerd op een Boeing 747 – konden wetenschappers dat onderscheid nu wél maken. Het gevonden water bevindt zich vermoedelijk in glas dat ontstond na de inslag van ruimterotsen op de maan, of als dun laagje moleculen in leegtes tussen maankorrels die het water vasthouden en beschermen.

In hetzelfde vakblad verscheen tegelijk een artikel waarin andere onderzoekers beschrijven dat op de maan zo’n 40.000 vierkante kilometer terrein bestaat, verdeeld over kleine plukjes, waar de omstandigheden geschikt zijn voor waterijs. Niet alleen in diepe kraters, ook in kleine hoekjes waar het – letterlijk – ijskoud is en het water relatief beschut zijn dagen kan slijten.

Pr-machine

Knap onderzoek en een mooie primeur, zegt planeetwetenschapper Wim van Westrenen (Vrije Universiteit), al draagt het nog weinig bij aan antwoorden op de meest prangende vragen over de geologie van de maan of de manier waarop het hemellichaam ooit ontstond. “Daarvoor moet je toch echt monsters vanaf de maan terug naar aarde vervoeren”, zegt hij.

Desondanks was het verschijnen van de twee vakartikelen voldoende reden voor NASA om hun geoliede pr-machine aan te zwengelen. Vorige week kondigden ze met veel bombarie een digitale persbijeenkomst aan om “nieuwe wetenschappelijke resultaten over de maan” te bespreken die “impact hebben op de menselijke verkenning van de diepe ruimte, en het Artemis-programma”. Dat programma moet jaren na de beroemde Apollo-missies opnieuw mensen naar de maan sturen, en een bewoonbaar ruimtestation in een baan om de maan brengen.

Volgens onafhankelijk ruimtevaartconsultant Erik Laan is de aanwezigheid van water op de maan voor die plannen inderdaad erg belangrijk. “Water is een belangrijk bestanddeel van bijvoorbeeld raketbrandstof, die je in de toekomst op de maan wilt kunnen produceren”, zegt hij. Op die manier kunnen missies vanaf de maan terug naar de aarde of – ooit – richting Mars vertrekken. Ook kunnen onderhoudsmissies van het eventuele toekomstige ruimtestation dan vanaf de maan worden geregeld, zonder dat je eerst brandstof vanaf de aarde naar de maan moet verslepen. “Dat is wel echt een gamechanger.”

Het maanoppervlak, gefotografeerd vanuit een baan om de maan in 1969Beeld NASA

Abseilende astronauten

Van Westrenen beaamt het belang van water op de maan voor menselijke exploratie, maar stelt tegelijk dat de plekken waar de onderzoekers nu moleculair water vonden voor dat doel niet bepaald geschikt zijn. “Water opgesloten in glas heb je weinig aan wanneer je het wilt gebruiken. Dan ben je toch eerder op zoek naar ijs”, zegt hij.

De mogelijke locaties van waterijs die het andere onderzoeksartikel benoemt, zijn daarom interessanter. “Je moet het water namelijk wel kunnen ophalen. Astronauten zie ik nog niet zo snel abseilend zo’n krater in zakken. En robots die het klusje kunnen klaren moeten wel blijven werken bij temperaturen van min 200 graden Celsius. Dan zou zo’n klein hoekje in de schaduw weleens perfect kunnen zijn.”

Van Westrenen ziet in de manier waarop NASA nu met de resultaten uitpakt vooral een politiek spel. “Voor meetinstrument SOFIA is in het volgende NASA-budget geen geld vrijgemaakt. Ik denk dus dat men een statement wilde maken dat dit een relevant instrument is dat raakt aan het politiek belangrijke Artemis-programma.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234