Zaterdag 23/10/2021

Groene energie

Hernieuwbare stroom niet altijd even groen

De Drieklovendam in China heeft het ecosysteem in de regio om zeep geholpen. Beeld REUTERS
De Drieklovendam in China heeft het ecosysteem in de regio om zeep geholpen.Beeld REUTERS

Er is de afgelopen tijd al veel te doen geweest om de gevaren en problemen van kernenergie, niet in het minst door de (voorlopige?) sluiting van de kerncentrales Doel 3 en Tihange 2. Daarom brengen wij een reeks artikels over het belang van groene stroom voor de toekomst, en welke landen koploper zijn in het groene verhaal.

Telkens opnieuw wordt groene stroom aanzien als een zegen voor Moeder Aarde. Toch is het niet altijd rozengeur en maneschijn, aangezien alles afhangt van de omkadering en inplanning van een groenestroomproject. Misschien wel de bekendste miskleun is de Drieklovendam in de Chinese Yangtze-rivier.

De Drieklovendam mag dan wel 22,5 gigawatt aan elektriciteit leveren, de impact die de dam op het milieu heeft gehad, en nog steeds heeft, is ongelooflijk groot. Vorig jaar heeft de Chinese regering dan ook moeten toegeven dat de dam zowel grote economische als milieuproblemen met zich heeft meegebracht.

Voor het gigantische stuwmeer zijn zo'n 1,3 miljoen mensen moeten verhuizen, en waarschijnlijk moeten er binnenkort nog eens vier miljoen extra hetzelfde doen. Bovendien zijn gebouwen van fabrieken niet leeggemaakt voor de verhuis, waardoor het water van de Yangtze intussen niet meer drinkbaar is door de vervuiling. Ook wordt er stroomafwaarts geen vruchtbaar slib meer afgezet, waardoor landbouw langs de oevers van de rivier steeds moeilijker wordt.

De Drieklovendam tijdens de bouw in 2003. Beeld EPA
De Drieklovendam tijdens de bouw in 2003.Beeld EPA
Het stuwmeer moet regelmatig gereinigd worden, aangezien afval zich ophoopt door erosie, landverschuivingen en een sterke stroming. Beeld REUTERS
Het stuwmeer moet regelmatig gereinigd worden, aangezien afval zich ophoopt door erosie, landverschuivingen en een sterke stroming.Beeld REUTERS

Dierenrijk
Niet alleen de lokale bevolking krijgt het zwaar te verduren, ook het dierenrijk heeft klappen moeten incasseren. Zoetwatervissen hebben steeds meer problemen om zich aan te passen aan temperatuurschommelingen en stroomversnellingen. De dam heeft ook bijgedragen tot het uitsterven van de lokale rivierdolfijn.

Erosie in het reservoir, die wordt teweeggebracht door stijgende en dalende waterspiegels, zorgt dan weer voor aardverschuivingen. De veranderingen aan de oppervlakte zorgen ook dieper in de aardkorst voor problemen. Zo wordt de regio steeds meer getroffen door steeds zwaardere aardbevingen.

De 'wind farm' op de Altamont Pass in de Amerikaanse staat Californië. Beeld Getty Images
De 'wind farm' op de Altamont Pass in de Amerikaanse staat Californië.Beeld Getty Images

Windenergie
Niet alleen waterkrachtcentrales zorgen echter voor problemen. Zo heeft een 'wind farm' op de Altamont Pass, in de Amerikaanse staat Californië, aangetoond dat een slechte inplanning catastrofaal kan zijn voor de vogelpopulatie. De windmolens zijn slecht gepositioneerd, waardoor op een periode van drie jaar zo'n 30 bedreigde steenarends zijn omgekomen door elektrocutie of een slag van een rotorblad. Ook 75 andere, al dan niet bedreigde, vogels waren hetzelfde lot beschoren.

Ook op andere plaatsen waar windmolens werden geplaatst, beginnen wetenschappers nadelen van een slechte inplanting te zien. Bijvoorbeeld in de Amerikaanse staat Kansas, waar de omgeving perfect leek voor windenergie. Daar blijkt dat sommige, veelal bedreigde, diersoorten windmolens en grote hoogspanningsleidingen niet op prijs lijken te stellen. De dieren durven de bouwwerken niet te passeren, waardoor steeds meer exemplaren geïsoleerd geraken van de groep, en verschillende groepen van dezelfde diersoort niet meer met elkaar in contact komen.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Geothermale bronnen
Ook in IJsland, een land dat voor 99,5 procent van de energievoorziening teert op natuurlijke bronnen, begint men enkele nadelen te zien. Vooral bij geothermale energiecentrales, die gebruik maken van de warmte van de ondergrond, is water- en luchtvervuiling een groot probleem. Met de nodige inspanningen zou die vervuiling echter tot een minimum beperkt kunnen worden, maar bedrijven moeten wel aangespoord worden om die inspanningen te leveren.

Toekomst
Het mag dus duidelijk zijn dat groene stroombronnen pas echt de toekomst van onze energievoorziening kunnen vormen als er met milieugroeperingen wordt samengewerkt vóór er bouwvergunningen afgeleverd worden. Enkel indien die samenwerking goed verloopt, kunnen we voordelen van groene energie te zien krijgen. Op een windmolenpark voor de Belgische kust worden er bijvoorbeeld hoge concentraties zeesterren aangetroffen, en de volledige fauna is er rijker dan voordien.

null Beeld AFP
Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234