Donderdag 09/04/2020

InterviewWellesnietes

Heeft een maagdenvlies-reconstructie nut, of juist niet?

Goedele Liekens en Luc Damen.Beeld rv

Een voor- en tegenstander gaan in duel over een hot issue. Deze week: Nederlandse artsen willen geen maagdenvlies­-reconstructies meer uitvoeren. Moeten Belgische dokters volgen?  

Goedele Liekens: ‘Maagdenvlies herstellen? Dat vlies bestaat niet eens’

Open Vld-Kamerlid en seksuologe Goedele Liekens gaat een wetsvoorstel indienen om de zogenaamde maagdenvliesherstellingen te ver­bieden. ‘Zulke operaties zijn valse geneeskunde.’

“Het maagdenvlies bestaat niet, toch niet als ‘vlies’. Hoe vaak moet ik dat nog zeggen? Daarom ben ik een voorstander van een verbod naar Nederlands model. Ook in België moeten we het voortouw nemen. Ik heb dan ook een wetsvoorstel klaar om de ingrepen onder de misleidende naam ‘maagdenvliesherstellingen’ te verbieden.

“Er is geen enkele dokter ter wereld die op basis van klinisch onderzoek kan controleren of het maagdenvlies nog intact is. Het is er niet en is er ook nooit geweest. Er is hooguit een dun huidrandje aan de vaginale ingang dat bij de ene rekbaarder is dan bij de andere. Maar dat hoeft helemaal niet te scheuren bij het eerste, tweede of tiende seksuele contact.

“Dat is ook de reden waarom artsen hebben afgesproken om geen maagdelijkheidstesten en bijbehorende attesten meer af te leveren. Dat siert hen. Het was immers puur bedrog.

“Ik kan begrijpen dat sommige artsen overstag gaan en de ingreep uitvoeren. Ze zullen in eer en geweten rekening houden met de individuele situatie. Maar zulke operaties zijn valse geneeskunde, want er valt niets te reconstrueren. Het enige wat de arts doet, is kort voor de huwelijksnacht een chirurgisch draadje door die vaginale huid­randjes naaien, wat dan scheurt bij de penetratie. Hoera, bloed!

“Zo houd je de mythe in stand dat bloed noodzakelijk is om ontmaagd te worden tijdens de huwelijksnacht. Dat is eerder uitzondering dan regel. Zeker wie goed opgewarmd is – lees: een vrouw die nat is van opwinding – verliest zelden bloed. Bloeden bewijst dus helemaal niets. Willen we daaraan meewerken? Het lijkt me noodzakelijk om dat niet te doen.

“Ik heb dan ook een groot probleem met de termen ‘maagdenvliesreconstructie’ of ‘hersteloperatie’. Er valt niets te reconstrueren of herstellen, dus waarom zouden we het zo noemen. Voor mijn part noemen we het een ‘bloed-ingreep’. Dan is pas echt duidelijk wat er gebeurt: op een valse manier ervoor zorgen dat een meisje bloedt in haar huwelijksnacht, of ze nu maagd is of niet.

“Maar een verbod alleen is onvoldoen­de. Dat leidt zelden of nooit tot het gewenste resultaat. Dat weet ik uit mijn twintig jaar bij het Bevolkingsfonds van de VN. We mogen vrouwen nooit in de steek laten. We kunnen al beginnen met het maagdenvlies een ‘maagdenkroontje’ of ‘maagdenrandje’ te noemen, zoals in Scandinavië al gebeurt. Dat schept meer duidelijkheid en dan moeten we als maatschappij niet meer meespelen in de cinema errond. Daarnaast moeten we inzetten op voorlichting en seksuele opvoeding. We moeten de dialoog aangaan met culturen waar dit nog gebruikelijk is en waar er blijkbaar onvoldoende of alleen onduidelijke informatie beschikbaar is. Maar vergis je niet: ook bij ons is de mythe van het maagdenvlies hardnekkig.

“Tot de mythe wordt doorbroken, ís er trouwens al een alternatief dat het probleem veel eenvoudiger oplost. Dat zijn de befaamde maagdelijkheids­pillen: capsules met kleurstof. De ‘maagd’ kan die pil zelf inbrengen tijdens haar huwelijksnacht. Tijd om de 21ste eeuw in te stappen en vrouwen te bevrijden van al die onzin.” 

Luc Damen: ‘Met zo’n operatie help ik wanhopige meisjes’

Voor 2.200 euro kunnen vrouwen in de Wellness Kliniek hun maagdenvlies laten herstellen. ‘Voor mij staat de veiligheid van de meisjes voorop’, zegt plastisch chirurg Luc Damen.

“Wekelijks worden duizenden jongetjes besneden. Priesters mogen van de katholieke kerk nog steeds niet trouwen. En sommige meisjes moeten met bebloede lakens bewijzen dat ze nog altijd maagd waren tijdens hun huwelijksnacht.

“Op jaarbasis voeren we in de Wellness Kliniek acht tot twaalf herstel­operaties van het maagdenvlies uit. Nog eens zoveel meisjes maken een afspraak, maar komen niet langs. En nog eens zoveel bellen om inlichtingen te vragen. Ik neem aan dat zij een andere oplossing vinden of de waarheid opbiechten.

“Ik weet dat het zinloze operaties zijn. Er bestaat geen maagdenvlies. Het is een embryonaal overblijfsel dat hooguit een randje genoemd kan worden. Als arts kan je ook niet objectief vaststellen of het er in eerste instantie al was. Of dat het gescheurd werd door seks of een tampon.

“Maar het blijft een probleem in bepaalde culturen. De meisjes die hier langskomen zijn de wanhoop nabij. Ze zijn doodsbang dat ze niet zullen bloeden tijdens hun huwelijksnacht. Als die operatie hen geruststelt en gemoedsrust geeft, dan ben ik bereid die uit te voeren.

“Bij deze ingreep maken we met enkele hechtingen de opening van de vagina kleiner, zodat er zeker wat bloed zal zijn bij de gemeenschap. Dat gebeurt allemaal met eigen weefsel. Zoals bij elke ingreep zijn er risico’s aan verbonden die beter ingeperkt kunnen blijven in een kliniek met de aanwezigheid van een deskundig team van chirurgen, anesthesisten en paramedici.

“Ik zal altijd naar de individuele situatie van de persoon – noem het gerust slachtoffer – kijken. We gaan nooit over één nacht ijs. Geen twee meisjes hier komen met hetzelfde verhaal. Maar we kennen de gruwelverhalen. Jonge vrouwen die het slachtoffer worden van een eremoord. Meisjes die levend verbrand werden omdat het laken niet rood kleurde. Ik heb liever duizend zinloze operaties dan dat zo’n meisje vermoord of verminkt wordt.

“Hou ik een patriarchaal systeem zo mee in stand? Ik geloof niet dat je de rituelen of overtuigingen in gelijk welke godsdienst kan oplossen met ingrepen door de overheid. Het zijn vaders die het hun eigen dochters aandoen. Alsof een wet die mannen ervan zal weerhouden om de lakens na die eerste nacht te controleren. Dan kunnen we hen beter hier in het ziekenhuis opereren dan dat het ergens op een keukentafel gebeurt.

“Voor mij staat de veiligheid van die meisjes voorop. Het heeft geen zin om als overheid alleen een verbod uit te vaardigen. Dat moet je als maatschappij anders aanpakken. Dan moet je inspelen op godsdienstige en culturele verschillen. Sensibiliseren, zoals we in de consulten doen, is al een stap in de goede richting.

“En ik geloof ook niet dat het helpt om het maagdenvlies te hernoemen naar ‘maagdenrandje’ of gelijk welke andere term. Elke taal heeft nuances en verschillen. Het boeit niet hoe we dat embryonale restje noemen, als het godsdienstige of culturele idee erachter niet verandert. Zolang dat niet gebeurt, blijf ik de operaties uitvoeren.” (MDD)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234