Zondag 18/08/2019

Wetenschap

Hawaïaanse activisten verzetten zich tegen bouw reuzentelescoop op heilige vulkaan

Demonstranten blokkeren de weg naar Mauna Kea, Hawaï, om te protesteren tegen de bouw van een reuzentelescoop. Beeld AP

Hij had er vorig jaar al moeten staan, maar activisten hebben maandag de voorbereidingen verhinderd voor de bouw van een reuzentelescoop op Mauna Kea op Hawaï. Wetenschappelijke ambities botsen op de heilige vulkaan met inheemse culturele waarden.

Twaalf leiders van oorspronkelijke inwoners van de Amerikaanse staat Hawaï blokkeerden met honderden medestanders de weg naar de top voor de eerste vrachtwagens met bouwmateriaal. Sommigen ketenden zich vast aan een rooster in de weg. De activisten zien de telescoop als een ontheiliging van Mauna Kea, de mythische Witte Berg waar de hemelgod Wakea en de aardgodin Papa zich verenigden en de wereld voortbrachten.

De protesten kunnen het begin worden van een maandenlange krachtmeting. Actieleider Kaho’okahi Kanuha weet zeker dat de demonstranten de telescoop zullen tegenhouden. Tenslotte valt de top van Mauna Kea onder bescherming van de Amerikaanse Historical Preservation Act, vanwege zijn grote belang voor de inheemse Hawaïaanse cultuur. “Maar we weten dat dit een lange strijd wordt”, zei Kanuha tegen persbureau AP.

De Thirty Meter Telescope (TMT) moet de grootste spiegeltelescoop ter wereld worden. De hoofdspiegel wordt met een diameter van 30 meter driemaal zo groot als de grootste telescopen nu die werken met zichtbaar licht. Met het omgerekend 1,2 miljard euro kostende gevaarte willen astronomen het vroegste begin van het heelal bestuderen en in verre sterrenstelsels zoeken naar planeten waar mogelijk leven kan bestaan.

Impressie van de te bouwen Thirty Meter Telescope (TMT) op vulkaan Mauna Kea, Hawaï. Beeld AP

De initiatiefnemers van de TMT, een consortium universiteiten uit de VS, Canada, China, India en Japan, kozen in 2009 na vijf jaar zoeken voor Mauna Kea als bouwlocatie omdat de 4.205 meter hoge vulkaan een van de beste plekken ter wereld is om het heelal te onderzoeken: geen luchtvervuiling, vrijwel geen lichtvervuiling en zo hoog dat je boven de meeste waterdamp in de atmosfeer uittorent.

De TMT wordt dan ook zeker niet de eerste telescoop op Mauna Kea. Sinds de berg eind jaren zestig door Gerard Kuiper - de befaamde Nederlands-Amerikaanse grondlegger van de moderne sterrenkunde - werd verkozen als een ideale locatie voor infrarood-telescopie zijn er al dertien sterrenkijkers verrezen. In totaal is er 2 miljard dollar geïnvesteerd in het zogenaamde Astronomy Precinct van het wetenschapspark op Mauna Kea.

De bouwlocatie van de nieuwe reuzentelescoop nabij andere telescopen op de top van Mauna Kea, Hawaï. Beeld AP

Tegenstanders wisten de bouw van de TMT jarenlang te traineren. In 2015 liet een rechter de bouw stilleggen omdat te weinig gekeken was naar de bezwaren. In 2018 oordeelde het hooggerechtshof echter dat de bouw rechtmatig was. De wet staat beperkte ontwikkeling op Mauna Kea toe, de locatie is vanaf heilige plekken niet zichtbaar, er leven geen bedreigde soorten en er zijn geen archeologische sporen aangetroffen.

De tegenstanders laten zich niet kisten. Ze hebben de steun van beroemdheden als acteur Jason Momoa, nomadenkoning Khal Drogo in de populaire serie Game of Thrones en van inheems Hawaïaanse komaf. Alsmede van natuurbeschermers, die zich onder meer zorgen maken over de palila, een ernstig bedreigd zangvogeltje dat alleen voorkomt op de hellingen van Mauna Kea. Meer de helft van de endemische vogels van Hawaï is al uitgestorven door habitatverlies en de concurrentie van exoten.

De kans dat tegenstanders de nieuwe reuzentelescoop nog kunnen blokkeren, lijkt  echter klein. Vanwege het vonnis van het hooggerechtshof, maar ook omdat veel Hawaïanen wel voordelen zien aan de TMT, zoals extra internationale geldstromen en prestige. Gouverneur David Ige heeft al aangekondigd dat de bouw zeker doorgaat, en hij desnoods de Nationale Garde zal inzetten om de bouwers te beschermen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden