Donderdag 18/07/2019

Hamburger is de Hummer van ons voedsel

Beeld BELGA

Wat is het meest vervuilend: een hamburger eten of een autoritje maken? Zolang die auto geen Hummer of een ander extreem vervuilend model is, zal de hamburger verrassend genoeg het pleit winnen. Vlees belast het milieu veel zwaarder dan we vroeger vermoedden. Toch blijft het een zelden besproken onderwerp in de strijd tegen global warming, terwijl wetenschappers het volmondig eens zijn.

Met achttien procent heeft vlees een enorm aandeel in onze uitstoot van broeikasgassen. Toch zijn de auto-industrie, de luchtvaart en alle vervuilende industrievormen het vaste doelwit in campagnes voor een schoner milieu. Gisteren meldden we al dat zelfs Al Gore de vleesconsumptie in zijn film 'An Inconvenient Truth' vergeten was. Hoog tijd om het vervuilende effect van onze steak of hamburger van naderbij te bekijken.

Dierlijke gassen
Van alle vleessoorten is rundvlees de grootste vervuiler. Als we onze steak zouden vervangen door een slaatje, besparen we meteen evenveel als wanneer we onze auto een paar weken thuis zouden laten. Vlees blijkt immers een zeer onefficiënte voedselbron om te produceren. De veestapel is ook verantwoordelijk voor een grote hoeveelheid methaan in de atmosfeer. En dat kunnen we de dieren helemaal niet kwalijk nemen, aangezien die methaan afkomstig is van hun eigen 'uitlaatgassen'.

Wetenschappers proberen al lang oplossingen te vinden die de methaanproductie bij vee in de hand kunnen houden, bijvoorbeeld door speciaal voedsel voor de dieren te ontwikkelen. Kerrie is één van de kruiden die al uitgetest werden bij schapen opdat de dieren minder schadelijke boeren zouden laten. Er komt echter nog veel meer kijken bij de productie van vlees alvorens die steak of hamburger op ons bord ligt.

Geen koe, maar kip
In de industrielanden staat rundvlees in voor slechts dertig procent van de totale vleesconsumptie, maar toch is het verantwoordelijk voor 78 procent van de vleesuitstoot. Dat berekende Nathan Pelletier van de Dalhousie Universiteit in Canada. Eén kilogram rundvlees produceert 16 kilogram equivalente CO2-uitstoot. Dat is vier keer meer dan varkensvlees en minstens tien keer meer dan gevogelte. Meteen ook het bewijs dat we niet met z'n allen vegetariër moeten worden om de wereld te redden: overschakelen van rundvlees naar kip kan de uitstoot van de vleessector al met 70 procent doen dalen.

Luxeproduct
Maar er is nog een ander probleem. We eten gewoon te veel vlees en het lijkt erop alsof de vleesconsumptie almaar toeneemt. "Ooit was vlees een luxeproduct", zegt Pelletier. "We aten het één keer per week. Nu eten we het iedere dag." Tot diep in de negentiende eeuw was vlees een privilege van de rijkere burgers. Pas in de periode na de Wereldoorlogen groeide vlees definitief uit tot een vast ingrediënt op ons bord.

Intussen verorberen we in de industrielanden jaarlijks 90 kilogram vlees, terwijl een maximum van 54 kilogram wordt aangeraden. Als we ons aan die limiet zouden houden, zou de uitstoot van de veestapel met 44 procent dalen. Maar de toekomst ziet er somber uit. Verwacht wordt dat we tegen 2050 globaal nog eens dubbel zoveel vlees nodig zullen hebben. Zelfs als de vleesindustrie er in zou slagen om de uitstoot van broeikasgassen te halveren, kunnen we enkel het huidige uitstootniveau handhaven.

Vlees is geen auto
Technologische ontwikkelingen alleen zullen dus niet volstaan. Volgens professor Chris Weber van de Carnegie Mellon Universiteit in Pennsylvania moeten we in de eerste plaats andere voedselsoorten leren eten. "Het is erg belangrijk om onze voedselgewoonten aan te passen, aangezien het om een dagelijkse keuze gaat die - in theorie - gemakkelijk te veranderen valt", zegt Weber. "Iedere dag opnieuw moet je kiezen wat je gaat eten, terwijl er geen weg terug is als je een huis of een auto gekocht hebt." Die auto kan je immers moeilijk laten verkommeren in een garage, maar dat lapje vlees of dat stukje vis is wel iets wat je iedere dag moet gaan kopen.

In de Verenigde Staten produceert een gemiddeld gezin volgens Weber ongeveer vijf ton CO2 door met een auto te rijden. Daarnaast zijn ze verantwoordelijk voor zeker 3,5 ton door wat ze eten. "Het vermijden van rood vlees en verminderen van zuivelproducten kan gelijkstaan met meer dan 10.000 kilometer in de auto", legt Weber uit.

Het volstaat echter niet om lokaal vlees te kopen als vervanging van vlees uit verre landen. In de optelsom van de totale uitstoot van een stuk vlees staat transport doorgaans toch maar in voor vijf procent. De rest van het productieproces blijkt een veel grotere boosdoener. "Je kan veel meer bereiken door één dag per week geen vlees te eten dan door alles lokaal te produceren", zegt Weber.

Günther Brants


Vier weken lang bekijkt Planet Watch de voor- en nadelen van vlees. In het grote vleesdossier leggen we het verband tussen vlees en global warming, tussen vlees en gezondheidsproblemen, en nog veel meer. Morgen reizen we naar het grootste slachtoffer van de vleesindustrie: het Amazonewoud.

Beeld UNKNOWN
 Het vermijden van rood vlees en verminderen van zuivelproducten kan gelijkstaan met meer dan 10.000 kilometer in de auto  
Professor Chris Weber
Beeld PHOTO_NEWS
 Verwacht wordt dat we tegen 2050 globaal nog eens dubbel zoveel vlees nodig zullen hebben. Zelfs als de vleesindustrie er in zou slagen om de uitstoot van broeikasgassen te halveren, kunnen we enkel het huidige uitstootniveau handhaven  
Rundvlees richt de meeste schade aan. Beeld AFP
 Als we onze steak vervangen door een slaatje, besparen we meteen evenveel als wanneer we onze auto een paar weken thuis zouden laten  
Beeld UNKNOWN
 Het is erg belangrijk om onze voedselgewoonten aan te passen, aangezien het om een dagelijkse keuze gaat die - in theorie - gemakkelijk te veranderen valt  
Professor Chris Weber
Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden