Woensdag 16/10/2019

Wetenschap Vraag van de week

Haal je juist lágere cijfers als je Rilatine slikt?

Beeld Daantje Bons

U zoekt een verklaring voor een mysterie over mens, dier, voeding, gezondheid? Hier moet u zijn.

Het is weer examentijd. En dus slikken veel jongeren een pilletje methylfenidaat – beter bekend onder de merknaam ­Rilatine – om beter te kunnen presteren. Maar nu wordt beweerd dat het medicijn niet, of zelfs averechts werkt. Hoe zit dat nu precies?

Rilatine – vaak voorgeschreven bij ADHD – zou het brein een extra boost geven, met als beoogd resultaat: hogere cijfers, of toch een betere concentratie. Maar die hoopvolle verwachting werd onlangs van tafel geveegd door onderzoekers van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Zij bestudeerden 41 studies onder 2.102 kinderen en concludeerden: de leerprestaties verbeteren niet en ook haalden de kinderen die dagen of weken van tevoren Rilatine slikten, geen hogere cijfers. Rijst de vraag: kun je zelfs sléchter gaan presteren als je zonder ADHD of ADD zo’n pilletje popt?

Jazeker, blijkt uit navraag onder hoogleraren die overigens niet bij het onderzoek waren betrokken. “Als je een normaal werkend werkgeheugen hebt en je bent niet extreem moe, werkt je brein al optimaal”, zegt Berend Olivier, hoogleraar farmacologie van het centrale zenuwstelsel. “Het is niet zo dat we een enorme restcapaciteit in het brein hebben dat zo’n pil kan stimuleren.”

Methylfenidaat werkt in op dopamine in het brein, een boodschapper­stofje dat ervoor zorgt dat verschillende zenuwcellen in je hersenen met elkaar kunnen communiceren. Het maakt alerter en geïnteresseerder in wat je aan het doen bent.

Maar de balans moet precies goed zijn; dopamine is een soort koorddanser bovenop een omgekeerde U-curve in het brein. Wim Riedel, bijzonder hoogleraar experimentele psychofarmacologie: “Dat omgekeerde U-effect zie je ook bij methylfenidaat: bij mensen met een matig functionerend werkgeheugen verbetert het de concentratie. Bij anderen gaat het werkgeheugen juist achteruit. Of ze worden er hyper van: ze krijgen trillende handen of benen en worden erg rusteloos.”

Breinpep

Maar je kunt met die pillen in ieder geval wel wakker blijven, zodat je een nachtje kunt doorhalen. Toch?

Helaas. Op tijd beginnen met leren blijft de gouden tip. Dat is namelijk nodig om informatie langdurig te verankeren in het brein. Olivier: “Je kent de uitdrukking ‘er nog eens een nachtje over slapen’. Dat is niet zo’n gek idee. Als je een paar uur aan een probleem hebt gewerkt, moeten je hersenen allerlei circuits activeren en eiwitten aanmaken om de informatie te laten beklijven.”

En nee, dat is niet in een uur gepiept: “Ook ’s nachts zijn onze hersenen nog druk bezig met het bouwen van dat geheugenspoor. Rilatine versterkt, verbetert of versnelt dat proces niet.”

Het is een saaie boodschap, erkennen de hoogleraren, maar goed voor jezelf zorgen blijft het belangrijkste concentratiemiddel. Genoeg slaap, gezond eten, sporten en een snufje ontspanning houden de geest scherp. En als je tóch wat breinpep wilt, drink dan koffie, adviseert Wim Riedel, vanwege de cafeïne. Ook hier geldt dat het uitproberen is wat de ideale dosis is. Evengoed laten studies zien dat het geheugen verbetert na het drinken van gemiddeld twee, drie koppen koffie, stelt Riedel. “Het effect is niet heel groot, maar alle beetjes helpen.” 

Scholieren: succes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234