Zaterdag 21/09/2019

Australië

Gigantisch drijvend tapijt van puimsteen kan Groot Barrièrerif redden

Michael Hoult houdt puimstenen in zijn handen op zijn boot nabij Tonga. Beeld EPA

Op de Stille Oceaan drijft een tapijt van puimsteen zo groot als twintigduizend voetbalvelden. Het poreuze materiaal ontstond bij een vulkaanuitbarsting en stevent op het Groot Barrièrerif af. Dat klinkt bedreigend voor de toch al zo geplaagde koralen — maar in feite kan het juist hun redding betekenen.

Het tapijt van puimsteen werd begin deze maand door zeevaarders ontdekt. Het bestaat uit meer dan één biljoen afzonderlijke stenen, die in grootte variëren van een knikker tot een basketbal. Het zou kort tevoren zijn gevormd door de uitbarsting van een vulkaan die zich onder de zeewaterspiegel nabij het eiland Tonga bevindt.

Puimsteen ontstaat wanneer lava zo snel afkoelt dat de luchtbellen die het bevat niet kunnen ontsnappen, maar ingesloten raken in het weer gestolde materiaal. Door die luchtbellen is het gesteente in staat om te drijven — waarbij net zoals bij een ijsberg ongeveer een tiende boven het water uitsteekt.

Dat kan gevaarlijk zijn voor schepen en voor twee Australische zeilers die op weg zijn naar Vanuatu was het dan ook wel eventjes schrikken toen ze plotseling geen water meer zagen rondom hun catamaran. “We waren helemaal omsingeld door de stenen”, vertelden ze aan CNN. “We konden in de verte nog maar net bespeuren waar het tapijt weer in water overging.”

Het tapijt, dat een omvang van 150 vierkante kilometer zou hebben, lijkt af te stevenen op de Australische kust. Daar zou het binnen dit en een jaar aan het Groot Barrièrerif kunnen geraken — het grootste koraalrif ter wereld, dat door de klimaatverandering ongeveer de helft van al zijn koralen kwijtgespeeld is.

Volgens geoloog Scott Bryan hoeft dat niet verontrustend te zijn. Integendeel. De vorser van de universiteit van Queensland heeft al onderzoek gedaan naar eerdere puimsteentapijten — een fenomeen dat op de Stille Oceaan zowat elke vijf jaar voorkomt — en ontdekt dat die meer dan tachtig verschillende zeeorganismen voorthelpen bij hun verspreiding.

Het gaat om algen, krabben, mosseltjes en ook koralen die zich vasthechten aan het gesteente. Doordat de stroming aan de oppervlakte van de oceaan vaak dubbel zo snel is dan onder water, kunnen ook die organismen zich zo veel vlugger verplaatsen. “Dat biedt het Groot Barrièrerif een welkome aanvulling van het verlies”, hoopt Bryan luidop.

Het staat nog wel niet vast hoeveel van het puimsteen uiteindelijk aan het rif zal belanden — en daar door de langzame verzadiging met water zinkt naar een geschikte plek. En er hangt ook wel een risico vast aan het verschijnsel. Want behalve organismen die het koraalrif helpen behouden, kunnen er ook invasieve soorten met de puimsteen meereizen, die daar zo mogelijk nog meer schade aanrichten. Om dat in de gaten te houden, worden nu al stalen genomen van het tapijt.

Twee Australische zeilers filmden de stenen op een zeiltocht door het gebied. Te zien is dat het puimsteen het hele wateroppervlak bedekt. Beeld RV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234