Dinsdag 10/12/2019

Milieu

Giftige algenwolken zorgen voor massale vissterfte in de Arabische Zee

Satellietfoto van de algenwolken (de lichtgroene waas links van het midden) in de Golf van Oman en de Arabische Zee. Beeld AP

Tweemaal per jaar bedekken enorme hoeveelheden algen het water van de Arabische Zee. Oorzaak van de enorme groei is de opwarming van het zeewater. De stinkende deken verstikt het andere leven.

Explosieve groei van plantaardig plankton creëert in de Golf van Oman tweemaal per jaar enorme algenwolken die het water groen kleuren en elk ander zeeleven verdringen. Opwarming van het zeewater door de klimaatverandering is een belangrijke oorzaak.

De zogenoemde algenbloei in de Arabische Zee was dertig jaar geleden nog onbekend, maar kan inmiddels zo omvangrijk zijn dat hij vanuit de ruimte zichtbaar is, zoals satellietbeelden van NASA aantonen. Soms reiken de groene wolken tot aan India en bestrijken ze een oppervlakte die vijftig keer zo groot is als Nederland. Volgens de Omaanse marien ecoloog Ahmad al-Alawi worden de algenwolken steeds dikker en blijven ze langer hangen.

De boosdoeners zijn microscopisch kleine organismen zoals diatomeeën en dinoflagellaten waaronder met name de gewone zeevonk (Noctiluca scintillans), het normaal onschuldige algje dat zo mooi oplicht in de golven (zogenaamde bioluminescentie) en ook in de Noordzee voorkomt.

De gevolgen voor het mariene ecosysteem zijn groot. De algen vormen een stinkende groene deken die het dierlijk plankton verdringt waarvan veel vissen leven. Het gevolg is een soort kortsluiting in de voedselketen. En hoewel algen normaal zuurstof produceren, onttrekken ze als ze massaal afsterven juist zuurstof aan het water, wat weer tot grootschalige vissterfte leidt.

De groene soep is niet alleen een ramp voor de Omaanse visserij. De algen verstoppen ook de inlaat van de ontziltingsinstallaties die in Oman voor meer dan 90 procent van het drinkwater zorgen. Ook is het vieze troebele water nadelig voor het toerisme, met name voor badgasten en sportduikers.

Verlamde vissen

Sommige soorten algen zijn bovendien giftig. In 2008 en 2009 trad er in de Golf van Oman algenbloei op van een dinoflagellaat (Cochlodinium) die een stofje maakt dat vissen verlamt en doodt en soms ook dolfijnen en zeeschildpadden fataal wordt. Tonnen rottende vis spoelden op de Omaanse kusten aan.

Algenbloei treedt altijd op door een combinatie van factoren, zegt Jef Huisman, hoogleraar aquatische microbiologie aan de Universiteit van Amsterdam. Algen gedijen bij hogere temperaturen en bij voedselrijkdom, vooral stikstof, fosfaat en ijzer. Beide factoren zijn in de Golf van Oman ruim aanwezig.

Het zeewater warmt op door de klimaatverandering, die in Zuid-Azië wordt versterkt door het smelten van gletsjers van de Himalaya. Dit versterkt ook de zuidwest-moesson. Als die over de Arabische Zee waait, welt uit de diepten voedselrijk water op dat algenbloei stimuleert. Daar komt bij dat de mens steeds meer voedingsstoffen in het water brengt door landbouw en afvalwater.

Groene algen bij het strand Bandar al-Jissah in Oman. Beeld AP

Algenbloei komt niet alleen in de Golf van Oman voor, maar op allerlei plekken in de oceanen (en ook in de Noord-Amerikaanse Grote Meren). In de Oostzee treedt elke zomer een massale bloei van blauwalg op die na het afsterven tot zo'n zuurstofgebrek leidt dat delen van de Oostzee biologisch dood zijn.

Het is zeker een verontrustend signaal, zegt Huisman. "Algenbloei is een normaal verschijnsel, het was al in de oudheid bekend, maar het is niet normaal als de bloei extreem dicht is en langdurig blijft hangen. En we zien het aantal problemen met extreme algenbloei wereldwijd toenemen."

De oorzaken zijn steeds dezelfde, aldus Huisman. "Het zijn zeer waarschijnlijk die door de mens gestuurde veranderingen, de opwarming van het zeewater door de klimaatverandering en toename van voedingsstoffen door landbouw en vervuiling, die de natuurlijke systemen in het ongerede brengen."

Zo lang de opwarming van de Indische Oceaan doorgaat, zullen de algenwolken bij Oman uitdijen. Experts zeiden tegen het persbureua AP te hopen dat het besproeien van de algen met zoet water helpt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234