Maandag 29/11/2021

UitgelegdVaccinaties

Gevaccineerden besmetten soms iemand anders – maar veel minder dan ongevaccineerden

null Beeld ANP
Beeld ANP

Nu steeds meer mensen volledig gevaccineerd zijn tegen corona, maar er nog steeds besmettingen plaatsvinden, rijst de vraag wie wie nog besmet. We praten u door de cijfers.

‘Een schitterend plaatje’, zo noemde Nederlands RIVM-wetenschapper Jaap van Dissel onderstaand stippenlandschap afgelopen woensdag bij een presentatie voor Tweede Kamerleden. De grafiek toont, voor kenners, in één oogopslag wie precies wie besmet, nu in Nederland net als bij ons een steeds groter deel van de bevolking is ingeënt tegen corona.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Wat we hier zien, is een weergave van het bron- en contactonderzoek van de gemeentelijke gezondheidsdiensten. In veel gevallen wist men na een positieve test te achterhalen wie de besmetter was: die zieke collega, dat familielid met corona.

Dat alles is onder te verdelen in leeftijdsgroepen. Horizontaal staan de besmetters met hun leeftijden, verticaal de personen die door hen werden aangestoken. Hoe dikker een stip, des te meer besmettingen er op het kruispunt in kwestie plaatsvonden. Zie bijvoorbeeld de dikste stippen in het vlak linksonder. De 18- tot 24-jarigen staken veel mensen aan, het meest andere 18- tot 24-jarigen en mensen tussen de 50 en de 59 jaar. Hun ouders?

Maar: dat zijn de ongevaccineerden. Het stippenvlak linksonder gaat over niet-gevaccineerde mensen, die andere niet-gevaccineerden besmetten. Vergelijk dat eens met het vak schuin daarboven. Daar zien we het stippenlandschap van mensen die wél gevaccineerd zijn, die andere gevaccineerden besmetten. In één oogopslag worden twee dingen duidelijk. Ja: ook tussen gevaccineerde mensen komen nog steeds besmettingen voor. Maar ook: het zijn er véél minder dan tussen ongevaccineerden. En dat terwijl de gevaccineerden inmiddels zwaar in de meerderheid zijn.

Pulseren

Dat sluit aan op wat andere, internationale onderzoeken ook al uitwijzen. Volgens een reusachtige Britse analyse beschermt het vaccin van AstraZeneca voor zo’n 67 procent tegen besmetting en het Pfizervaccin voor 80 procent. Als er normaal in een bepaalde situatie tien mensen geïnfecteerd zouden raken, zijn dat er bij Pfizer-gevaccineerden maar twee. Dat is overigens de bescherming tegen ‘gewone’ besmetting, waarbij het virus tijdelijk zijn bivak opslaat in de neus en keel. Tegen escalatie van de ziekte tot ziekenhuisopname, beschermen de vaccins 95 tot 97 procent.

In Van Dissels stippenlandschap zien we nóg iets frappants: die kleuren. Die geven aan of de stip groter of kleiner is dan je zou verwachten, als vaccins níet zouden werken tegen overdracht. Geruststellend dus dat zoveel stippen blauw zijn. Van Dissels stippenlandschap pulseert de kijker tegemoet: de vaccins beschermen écht tegen infectie.

Hoe langer u naar de grafiek kijkt, des te meer valt eraan op. Zo gaan de bovenste twee stippenvelden over de situatie waarin u zelf gevaccineerd bent. Prompt bent u dan dus beschermd tegen besmetting door zowel andere gevaccineerden als óngevaccineerden (linksboven). In de twee stippenlandschapjes rechts is het de besmetter, die gevaccineerd is. Ook dat heeft meteen effect. Zie rechtsonder: ook als u als ongevaccineerde een café vol wél gevaccineerden binnenstapt, is de kans op besmetting veel kleiner.

Venster op overdracht

Opvallend detail: bij de gevaccineerden zijn de stippen bij de zestigers iets dikker. Áls er onder hen al besmettingen waren, vonden die kennelijk wat vaker plaats bij deze leeftijdsgroep. Mogelijke verklaring: dit is de groep die werd ingeënt met het AstraZeneca-vaccin, dat volgens de onderzoeken zo’n procentpunt of 10 minder goed beschermt tegen infectie dan het vaccin van Pfizer.

Natuurlijk komt het stippenlandschap met enkele slagen om de arm. De belangrijkste: we zien hier geen representatieve steekproef van de hele Nederlandse bevolking, maar alleen de ‘besmettingsparen’ waarvan de gemeentelijke gezondheidsdienst weet heeft. Niettemin is de grafiek nuttig om in één oogopslag te kunnen zien waar de overdracht van het virus plaatsvindt. Het RIVM wil het stippenlandschap dan ook elke maand opstellen, als venster op de overdracht.

Die ene oogopslag zegt in elk geval, nee schrééuwt: vaccins beschermen. Niet alleen tegen ziekenhuisopnames, maar ook tegen ‘gewone’ besmetting.

Met dank aan: Jacco Wallinga (RIVM), Marijn de Bruin (RIVM, Radboud UMC).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234