Donderdag 24/10/2019

Wetenschap

Genoom witte haaien geeft geheimen prijs: snellere wondgenezing en immuun voor kanker

Een witte haai bij de kust van Hawaii. Beeld AFP

De witte haai kennen we vooral uit films zoals Jaws, maar nu hebben wetenschappers ook het genoom van dit grote zeeroofdier ontrafeld. En wat blijkt? De witte haai beschikt over enkele ‘supergenomen’ met speciale eigenschappen. Zo is de haai beter beschermd tegen genoomafwijkingen en helen zijn wonden sneller.

Met zijn 6 meter en 3 ton zaait de witte haai angst in vele hoofden. Het beeld van een gevreesd roofdier hebben we natuurlijk voornamelijk te danken aan Steven Spielbergs klassieker Jaws uit 1975. Maar ook incidenten in de buurt van stranden in Australië en Florida verklaren mee zijn gevreesde reputatie.

Witte haaien zijn echter veel meer dan enkel gevaarlijke roofdieren. Ze bezitten tal van speciale eigenschappen, die mede hun hoge leeftijd verklaren. De haaien kunnen namelijk tot zeventig jaar oud worden.

Speciale genetische kenmerken

Wetenschappers zijn er nu in geslaagd een deel van het succesvolle parcours van de witte haai te duiden door het genoom te ontrafelen. Het genoom is de volledige lijst chromosomen en genen die de karakteristieke eigenschappen van een soort verklaren. Daaruit blijkt dat de zeeroofdieren over enkele ‘supergenomen’ beschikken. Zo heeft de haai zich aangepast om nefaste celmutaties te voorkomen en genezen de wonden van het dier sneller dan bij de mens het geval is.

De genen die instaan voor het repareren van defect DNA hebben bij de haaien als het ware een boost gekregen, waardoor ze veel beter bestand zijn tegen ziektes verbonden aan genoominstabiliteit, zoals kanker. “De natuur heeft slimme strategieën ontwikkeld om de genoomstabiliteit te behouden in deze grote dieren die het bovendien lang uithouden”, zegt Mahmood Shivji, directeur van het Save Our Seas Foundation Shark Research Center en Guy Harvey Research Institute aan de Nova Southeastern University in Florida.

Daarnaast beschikt het dier dus ook over cellen die ervoor zorgen dat wonden sneller genezen. Daarvoor zijn specifieke genen die instaan voor de bloedklontering extra ontwikkeld.

“Deze aanpassingen en de betere genen om wonden te laten genezen, zorgen er wellicht voor dat dit zo efficiënt gebeurt”, zegt Michael Stanhope, werkzaam aan Cornell Univerisy en co-auteur van de studie, die te lezen staat in The Proceedings of the National Academy of Sciences.

Perspectief voor kankeronderzoek bij de mens

Dit klinkt natuurlijk allemaal veelbelovend en biedt dus ook perspectieven voor toekomstig kankeronderzoek bij de mens. Al betekent dit nu niet meteen een doorbraak.

“We begrijpen nu hoe het lichaam van de witte haai fundamenteel werkt dankzij de genen. Deze kennis kunnen we nu proberen gebruiken voor toepassingen bij de mens, in geneesmiddelen om kankers te bestrijden of ouderdomsziektes door genoominstabiliteit”, zegt Mahmood Shivji.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234