Woensdag 24/07/2019

Ruimte

Gat in ruimtestation ISS geen ongeluk: Russisch ruimteagentschap vermoedt sabotage

Wie boorde het gaatje van 1,5 mm groot? Anonieme bronnen van binnen de Russische ruimtevaartindustrie stellen dat het gat al op aarde is geboord en dat de dader bekend is. Beeld EPA

In een leefmodule van ruimtestation ISS dook vorige week een mysterieus gat op. Het onderzoek naar de dader is in volle gang. Sabotage of een verzwegen productiefout?

Aan boord van het internationaal ruimtestation ISS voltrekt zich deze week een kosmisch Cluedo waarin geen gebrek is aan verdenkingen. Het begon vorige week woensdag, toen missieleiders op aarde op drukmeters ontdekten dat er kostbare lucht de kille ruimte insijpelde. De bemanning ging op zoek en vond de oorzaak verscholen achter een toilet in het leefgedeelte van de Sojoez-capsule waarmee astronauten op-en-neer reizen naar het ISS. Een klein gaatje, niet meer dan 1,5 millimeter groot.

Astronauten sloten het gat met een gaasje gedoopt in epoxyhars, dus direct gevaar is geweken. Blijft alleen de vraag: hoe kwam dat gat daar? Aanvankelijk dacht iedereen aan een botsing met een kleine meteoriet. Ook een botsing met kleine deeltjes in de ruimte is altijd een mogelijkheid, zegt ruimtevaartexpert René Oosterlinck, die meer dan 30 jaar bij de European Space Agency (ESA) heeft gewerkt. "In de ruimte zwerven er enorm veel kleine onderdeeltjes rond die bijvoorbeeld afkomstig zijn van andere satellieten of van een raket die kapot is gegaan. Dat is een van de grote problemen in de ruimte."

Die deeltjes mogen soms heel klein zijn, ze kunnen wel schade veroorzaken. "Een stukje van tien gram kan hetzelfde effect hebben als een auto van één ton die met 100 kilometer per uur ergens tegenaan botst", legt Oosterlinck uit. "Bij een frontale botsing krijg je een enorme kinetische energie. Toen we de zonnepanelen op de Hubble-telescoop vervingen, hadden die bijvoorbeeld veel kleine gaatjes door zo'n botsingen."

Een plausibele theorie, alleen kantelde het beeld toen ruimtevaartorganisatie NASA een foto van de schade online zette en je een mooi rond gaatje kon zien. Is dat niet gewoon een gat gemaakt met een boormachine, speculeerde men op social media?

‘Dader bekend’

Afgelopen maandag bevestigde Dmitri Rogozin, het hoofd van het Russisch ruimteagentschap Roskosmos, die lezing. Anonieme bronnen van binnen de Russische ruimtevaartindustrie stelden vervolgens dat het gat al op aarde was geboord en dat de dader bekend was. Het voorval zou zich hebben afgespeeld bij het bedrijf RKK Energia, bouwer van de Sojoez-schepen.

Daarmee was het eerste scenario compleet: een werknemer had uit angst voor represailles besloten het gat met lijm te dichten. Zijn ‘oplossing’ hield vervolgens twee maanden stand, toen de lijmklont zijn meerdere moest erkennen in de natuurwetten en zo – floep – door de luchtdruk in de module naar buiten werd gespuugd.

Spoortjes zichtbaar

Zaak gesloten? Niet bepaald. "Ik vind het een vreemde verklaring", zegt ruimtevaartingenieur Erik Laan. Hij wijst onder meer op de NASA-foto, waar naast het boorgat duidelijk spoortjes zichtbaar zijn. Spoortjes die ogen alsof iemand de wand eerst een paar keer schampte, voordat hij het gat boorde. "Een professional zou er in één keer doorheen boren, als hij de opdracht kreeg", zegt Laan.

In de Russische media is ondertussen veel aandacht voor een ander scenario, geopperd door ex-kosmonaut Maksim Soerajev, die tegenwoordig parlementariër is voor de partij van Poetin. Hij stelde dat een astronaut met heimwee aan boord van het ISS zelf het gat gemaakt kan hebben, in de hoop eerder naar huis te mogen. Ook volgens Rogozin kun je ‘bewuste sabotage in de ruimte’ niet uitsluiten.

Volgens ESA-astronaut André Kuipers, die missies vloog in Sojoez, is dat mogelijk. "In het leefgedeelte kom je vrijwel niet meer nadat je koppelt aan het ISS", zegt hij. Toch vermoedt hij dat de dader zich op aarde bevindt. "Het kan dat men een zondebok zoekt voor de eigen fouten en de bemanning maar de zwarte piet toespeelt." 

Sowieso moet je opletten met alle nieuws en theorieën over Sojoez, merkt Oosterlinck op. "Nu is er alleen de Sojoez om mensen naar het ISS te brengen, maar binnenkort zullen de Verenigde Staten eigen capsules hebben. Dit zou dus ook kunnen dienen om de Russische technologie te discrediteren. Er wordt veel valse informatie verspreidt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden