Zaterdag 04/02/2023

wetenschap

Gaat de Titanic straks voor de tweede keer verloren?

null Beeld kos
Beeld kos

Op 15 april 1912 gebeurde het ondenkbare. De RMS Titanic, een passagiersschip dat als onzinkbaar werd bestempeld, brak na een aanvaring met een ijsberg in twee en verdween naar de zeebodem. Het wrak werd later teruggevonden en is al het onderwerp van heel wat boeken en tentoonstellingen geweest. Al zou daar binnenkort een einde aan kunnen komen, want het wrak is in zeer slechte staat. Wetenschappers schatten dat het binnen een jaar of 20 helemaal verdwenen is.

Tine Kintaert

Over de eigenlijke ramp van de Titanic en de oorzaak ervan is al veel inkt gevloeid. Niet iedereen is het immers eens met de ijsbergtheorie. Het resultaat van die aprilnacht is wél een onbetwist feit: het schip brak in twee en zonk naar de oceaanbodem. Daarna wist niemand waar het precies lag.

Het was uiteindelijk Robert Ballard, een oceanograaf aan de universiteit van Rhode Island, die het wrak in 1985 terugvond. Per ongeluk, want hij was eigenlijk aan een geheime missie voor de overheid bezig: een zoektocht naar de wrakken van twee nucleaire onderzeeërs. Het wrak van de Titanic lag toevallig in de buurt. Het was ook in verbazingwekkend goede staat. Het ligt op bijna vier kilometer diepte, waar het water pikdonker is en de druk verpletterend. Dit wil zeggen dat de meeste organismen hier niet kunnen overleven en de corrosie van het schip vertraagd wordt. Maar nu, een dikke 30 jaar later, roest de romp aan een ijltempo. Sommige wetenschappers schatten dat het schip, als de huidige tendens aanhoudt, binnen amper 14 jaar helemaal verdwenen zal zijn. En dat blijkt allemaal de schuld van een uitzonderlijke bacterie.

Halomonas titanicae

Het feit dat de Titanic op zo'n korte tijd zal verdwijnen, is uitzonderlijk. Er zijn immers nog overblijfselen van gezonken schepen die dateren van voor onze jaartelling en relatief goed bewaard zijn gebleven, dus waarom verdwijnt een schip van 'amper' een eeuw oud dan aan zo'n snel tempo?

Biologe Henrietta Mann van de Dalhousie University kon in 2010 haar vinger op de wonde leggen. Het wrak van de Titanic wordt immers bedekt door een unieke bacterie, die ze Halomonas titanicae doopte. We zullen u de moeilijke wetenschappelijke uitleg besparen, maar het komt erop neer dat het organisme een manier vond om te overleven op die grote diepte, zonder licht, in zout water en onder zware druk. En dus kan de bacterie, die metaal aanvreet, ongestoord de Titanic 'opeten'.

De beroemde trappenhal is intussen waarschijnlijk bijna volledig verdwenen Beeld EPA
De beroemde trappenhal is intussen waarschijnlijk bijna volledig verdwenenBeeld EPA

Bescherming

Een opmerkelijke situatie, want vaak beschermen de bacteriën die leven op wrakken het gezonken schip net tegen de tand des tijds. Zodra een schip de bodem van de zee of oceaan raakt, wordt het zo snel mogelijk bedekt met microben en bacteriën. Die overleven door het materiaal van het wrak af te breken, maar vormen paradoxaal genoeg tegelijk een beschermende laag tegen het zoute zeewater. Het roesten van het schip gebeurt dus helemaal in het begin, tot elk oppervlak bedekt is met organismen. Daarna houdt het min of meer op en kan het schip nog eeuwenlang bewaard blijven, tenzij de beschermende laag doorbroken wordt door omstandigheden zoals vervuiling.

De Titanic heeft dus eigenlijk brute pech dat 'haar' bacterie geen bescherming lijkt te vormen tegen corrosie. Het scheepswrak zal relatief snel verdwijnen, maar uiteindelijk is dat het lot van elk gezonken schip. Al het ijzer van het 47.000 ton zware gevaarte zal in de oceaan terechtkomen, en uiteindelijk ook opgenomen worden door planten of zeedieren. Van recyclage gesproken.

null Beeld EPA
Beeld EPA

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234