Maandag 29/11/2021

Examenperiode

Examens? Niet elke tiener ligt er wakker van

Tieners presteren niet noodzakelijk beter als de gevolgen groot zijn, bijvoorbeeld bij een belangrijk examen. Beeld Photo News
Tieners presteren niet noodzakelijk beter als de gevolgen groot zijn, bijvoorbeeld bij een belangrijk examen.Beeld Photo News

Sommige leerlingen zitten er al middenin, voor andere staan de examens voor de deur. Een belangrijke periode, maar de kans bestaat dat zij niet meteen beter hun best gaan doen dan bij een kleine overhoring.

Tieners beseffen misschien wel hoe belangrijk een examen is, maar het zou toch kunnen dat ze niet harder hun best doen dan als het om pakweg een overhoring zou gaan. Hun hersenen lijken niet voldoende ontwikkeld om echt door te hebben welke impact sommige momenten, zoals een groot examen, kunnen hebben. Ook zijn ze minder geneigd om hun gedrag aan te passen, zo wordt duidelijk uit onderzoek van psychologe Catherine Insel (Harvard University) dat is verschenen in het vakblad Nature Communications. Zij legde 88 jongeren tussen dertien en twintig jaar onder een fMRI-scanner en liet ze deelnemen aan een spel.

Deelnemers kregen vragen en konden bij een juist antwoord 20 cent verdienen. Bij een fout zouden ze juist 10 cent verliezen. Insel verhoogde systematisch de inzet. Op een gegeven moment was een juiste repliek goed voor een dollar en zouden de tieners bij een fout antwoord 50 cent kwijt zijn. Terwijl de oudere tieners beter presteerden als er meer op het spel stond, bleven de jongste deelnemers nagenoeg exact hetzelfde presteren ongeacht de beloning.

Aandacht

“Opmerkelijk genoeg zien we hier dat het vermogen om prestaties bij te stellen naar gelang van de inzet pas geleidelijk komt bovendrijven tijdens de puberteit”, zegt Insel in het populair-wetenschappelijk tijdschrift New Scientist. Volwassenen slagen er, meestal toch, in om te bepalen of een situatie extra tijd of aandacht verdient. Onderzoek heeft al uitgewezen dat zij beter hun best zullen doen als de eventuele beloning (of de straf) hoger ligt. Adolescenten hebben hier dus meer moeite mee of slagen er zelfs niet in.

Op basis van de fMRI-scan van de vrijwilligers valt af te leiden dat verbeterde prestaties te maken hebben met de ontwikkeling van hun hersenen. Het gaat specifiek om een hersenonderdeel dat een verbinding maakt tussen gebieden die het gedrag bepalen en het beloningscentrum. Bij jonge tieners werd die verbinding niet gemaakt, wat zou verklaren waarom zij hun gedrag niet aanpasten bij een hogere inzet. Neurowetenschapper Stefano Palminteri (Ecole normale superieure) stelt in New Scientist dat scholen hiermee rekening moeten houden.

Belonen

“Deze studie geeft aan dat het misschien niet zo’n goed idee is om de prestaties op school te meten met een groot examen.” Het zou volgens Palminteri beter zijn om leerlingen gedurende het schooljaar verschillende kleine examens voor te schotelen. Vlaamse scholen hebben die omslag, omwille van meerdere redenen, vaak al gemaakt. Op veel plaatsen bestaat er een mengvorm van examens en permanente evaluatie.

“Je kunt deze studie inderdaad naar het onderwijs trekken”, zegt cognitief psycholoog Wouter Duyck (UGent), die spreekt van een “op het oog betrouwbaar onderzoek”. “Als je een kind wil belonen, doe je dat best met een primaire bekrachtiger, een onmiddellijke beloning. Geld is dat niet, een cijfer evenmin. Er zijn veel kinderen die zich onvoldoende laten beïnvloeden door punten. Je kunt sommige jongeren daarom ook niet verwijten dat ze op zo’n moment niet stilstaan bij het langetermijnperspectief. Het is cognitief best ingewikkeld om de link te maken tussen een inspanning die je nu doet en de gevolgen, denk aan een mooie loopbaan, tientallen jaren later. Wij moeten dat allemaal leren. Al kunnen ouders en het onderwijs kinderen dat wel laten inzien, bijvoorbeeld door ze bij een goed rapport een cadeautje te geven. Je moet belonen, want anders kan gewenst gedrag uitdoven.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234