Vrijdag 18/10/2019

Glyfosaat

Europese Commissie bepleit verlenging licentie glyfosaat

Glyfosaat zit onder meer in de onkruidverdelger RoundUp en is al ruim veertig jaar in gebruik. Toch bestaan er nog twijfels over de mogelijke kankerverwekkende impact van de stof. In ons land is de verkoop aan particulieren verboden. Beeld Kos

De Europese Commissie wil onkruidbestrijder glyfosaat nog eens tien jaar toelaten. Nochtans is onduidelijk of de stof kankerverwekkend is. "Monsanto moet de geheime studies hiernaar vrijgeven. Alleen zo krijgen we dit helder", zegt toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven). 

Eind dit jaar loopt de Europese vergunning voor glyfosaat af en hoe dichter die datum nadert, hoe heftiger twee ‘kampen’ botsen over de veiligheid van de stof die boeren en tuiniers massaal gebruiken in onkruidbestrijders zoals RoundUp.

De Europese Commissie lijkt zich te gaan scharen achter de stelling dat het niet schadelijk is. Ze stelt namelijk voor de procedure te starten om de vergunning met tien jaar te verlengen. De zet lokt kritiek uit omdat over de eventuele risico’s twijfel leeft.

Grote vraagtekens

Zelf stelt commissaris voor Gezondheid en Voedselveiligheid Vytenis Andriukaitis “dat er geen reden is om te verbieden, omdat de wetenschappelijke conclusie luidt dat de stof niet kankerverwekkend of hormoonverstorend is". Hij baseert zich daarvoor op rapporten van het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) en de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA).

In de publieke, wetenschappelijke en politieke arena zijn daar echter grote vraagtekens bij gezet, omdat de studies waarop die rapporten zijn gebaseerd grotendeels van de industrie komen, doorgaans gaan over glyfosaat als geïsoleerde stof en niet in combinatie met andere middelen zoals in de werkelijkheid, en omdat een deel van die studies geheim blijft.

Daarenboven besloot het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) van de WHO in 2015 dat glyfosaat in combinatie met andere stoffen ‘waarschijnlijk kankerverwekkend is’. Nog een WHO-studie concludeerde een jaar later het tegendeel, maar gaat enkel over risico’s via voedselinname en niet via direct gebruik.

En ondertussen suggereren recent gelekte mails van bij Monsanto, dat een derde van zijn winst dankt aan RoundUp, dat het bedrijf onderzoek manipuleerde. “De beslissing van de Commissie is daarom erg verbazend”, zegt Bart Martens, medewerker van europarlementslid Kathleen Van Brempt (sp.a).

“Zo blijkt dat EFSA zijn eerste conclusies voor een groot deel op die Monsanto-studies heeft gebaseerd, waarover al die vragen rijzen. Bij zoveel onduidelijkheid moeten overheden het voorzorgsprincipe hanteren, maar dat gebeurt dus niet.”

Het zou volgens Martens naïef zijn om te denken dat gelobby door de industrie hier nu geen impact had. “Toch blijft het ontluisterend dat de Commissie het al flink beschadigde vertrouwen van de burger niet helemaal vooropstelt”, aldus Martens.

Van Brempt roept dan ook op tot een speciale onderzoekscommissie. “Wij zijn geschokt. Nu houdt de Commissie geen rekening met de tegenstrijdige wetenschap, de niet-transparante erkenningsprocedure of de 750.000 burgers die het burgerinitiatief om glyfosaat definitief te verbieden ondertekenden.”

Volgens toxicoloog Jan Tytgat (KU Leuven) is er maar één uitweg. “Monsanto moet die geheime studies na al die jaren vrijgeven. Een onafhankelijke expertencommissie kan dan oordelen wat ze waard zijn en de twijfel wegnemen. Anders blijven we in het ijle kibbelen.”

Ook europarlementslid Bart Staes (Groen) pleit daar al langer voor.  "Ruim een jaar geleden mochten parlementsleden op mijn vraag via de wet op openbaarheid van bestuur stukken van zwaar geredigeerde studies even inkijken. Dat was fake transparantie. Het voorzorgsprincipe is wettelijk verankerd en de Commissie zou het zeker hier moeten laten gelden", zegt Staes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234