Zaterdag 25/05/2019

Ggo's

Europees Hof zet geheime maïsproef op losse schroeven

Beeld BELGA

De geheime maïsproef van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie met CRISPR/Cas9 die De Morgen heeft ontdekt, had wel degelijk volgens de ggo-richtlijn moeten gebeuren. Dat blijkt uit een uitspraak van het Europees Hof van Justitie in een zaak die zijn oorsprong vindt in Frankrijk. "De overheid kan ons vragen om de proef te stoppen", zegt het VIB.

Het Hof spreekt zich niet specifiek uit over de geheime maïsproef in België of over de CRISPR/Cas9-techniek, maar wel over moderne mutagenesetechnieken waar ook CRISPR/Cas9 onder valt. 

"Organismes die verkregen zijn via mutagenese zijn ggo's en zijn, in principe, onderhevig aan de verplichtingen die de ggo-richtlijn voorschrijft", zo staat in de perstekst. Dat betekent onder andere dat dergelijk experimenteel onderzoek moet voldoen aan de voorwaarden van de ggo-wetgeving, zoals onder andere het publiek kenbaar maken van het onderzoek.

Dat is nu net wat België niet heeft gedaan. Al anderhalf jaar voert het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB) een veldproef uit met maïs. De planten zijn gemodificeerd met een nieuwe, innovatieve techniek, CRISPR/Cas9. 

De federale regering stemde er in 2016 mee in dat dit onderzoek niet onder ggo-wetgeving moest vallen, zich baserend op een advies van 
expertisebureau Sciensano."De overheid zal dit vonnis uit Europa op haar bureau krijgen en het is logisch dat ze ernaar zal handelen", zegt René Custers van het VIB. "Een van de mogelijkheden is dat ze ons vraagt om die proef stop te zetten." 

Het kabinet van minister van Landbouw Ducarme (MR) bekijkt de Europese uitspraak om samen met collega's De Block (Open Vld) en Marghem (MR) een beslissing te nemen over de maïsproef van het VIB. Het VIB gaat in tussentijd door met de veldproef.

In 2016 had de regering geoordeeld, net zoals het VIB, dat CRISPR/Cas9 niet onder de ggo-wetgeving valt, omdat de techniek geen vreemd materiaal inbrengt en enkel het DNA wijzigt – zoals ook traditionelere veredelingstechnieken doen. 

Het Hof oordeelt anders. Enkel de klassieke mutagenesetechnieken, met "een geschiedenis van veilig gebruik", ontsnappen aan de ggo-regelgeving. "De nieuwe technieken maken het mogelijk om genetisch gemodificeerde variëteiten te creëren met een snelheid die buiten alle proporties is in vergelijking met de toepassing van traditionele mutagenesetechnieken", zegt het Hof. 

De snelheid om nieuwe teelten te maken, net hét grote voordeel voor onderzoekers, beschouwen de Europese rechters dus als het grootste gevaar en een reden om ze onder te brengen in de strikte ggo-regelgeving.

'Maïsonderzoek stopzetten'

"Volgens deze uitspraak is België illegaal bezig met die maïsproef", zegt professor Michel Haring van de Universiteit van Amsterdam. "Het enige wat ik het VIB kan aanraden, is alsnog contact op te nemen met de overheid of het versnelde goedkeuring van de veldproef kan krijgen volgens ggo-wetgeving."

Zowel voor- als tegenstanders van deze nieuwe technieken keken reikhalzend uit naar deze uitspraak, want meer dan zeven jaar was er onduidelijkheid of deze technieken onder de EU-regelgeving vallen. 

Al die tijd vroeg de Europese Commissie aan lidstaten om terughoudendheid aan de dag te leggen, maar België ging dus toch door met het mutagenese-onderzoek.

De ngo Corporate Europe Observatory (CEO) heeft altijd gewezen op de grote industriële bedrijven die betrokken zijn bij deze onderzoeken en hun gelobby om aan ggo-regelgeving te ontsnappen. 

"Deze uitspraak is een grote overwinning voor het milieu, de landbouwers en de consumenten," zegt Nina Holland van CEO, "want het legt vast dat beleidsmakers producten uit deze technieken uitgebreid moeten onderzoeken op voedselveiligheid en milieurisico's en het ggo-label moeten geven. België moet handelen volgens deze uitspraak en het maïsonderzoek stopzetten."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.