Vrijdag 23/08/2019

Gezondheid

Er komt een app die voorspelt of een baby te vroeg geboren zal worden

Een prematuur geboren baby in het UZ Brussel. Beeld Mozkito

Zal een vrouw te vroeg bevallen of niet? Op die vraag kan een app, ontworpen door IDlab (Universiteit Gent), antwoord bieden. De software zou ook kunnen dienen voor mensen met migraine of dementie. 

Echte weeën of vals alarm? Onschuldig bloedverlies of reden tot paniek? Ook voor artsen is het vaak moeilijk te voorspelen welke symptomen er echt op wijzen dat er een vroeggeboorte zit aan te komen. Een algoritme zou hen daar in de toekomst bij kunnen helpen. 

De software is nog in volle ontwikkeling en wordt gemaakt door IDlab, een onderzoeksgroep van Imec aan de Universiteit Gent, en de Vrouwenkliniek van het UZ Gent. Op basis van een bestaande dataset van enkele honderden patiënten die te vroeg zijn bevallen, heeft het algoritme geleerd om in te schatten of er een vroeggeboorte zal plaatsvinden in de zeven dagen die volgen.

“Niet onbelangrijk”, zegt Isabelle Dehaene, gynaecologe en experte hoogrisicozwangerschappen (UZ Gent), die mee het algoritme hielp ontwikkelen. “Nu hebben we eigenlijk niet zoveel informatie voorhanden. De lengte van de baarmoederhals, mogelijke ontsluiting, onze ervaring als arts... De symptomen zijn soms vaag. Hierdoor merk je dat behoorlijk veel vrouwen onnodig opgenomen worden en soms ook onnodig weeënremmers krijgen.”

Timing

Er is sprake van een vroeggeboorte als een vrouw bevalt voor 37 weken zwangerschap.  Dat wil zeggen dat de baby meer dan 3 weken te vroeg geboren is, aangezien een zwangerschap normaal 40 weken duurt. Gebeurt dat voor de 32ste week, dan is er zelfs sprake van matig ernstige tot een ernstige vroeggeboorte. In Vlaanderen gaat het jaarlijks om zo’n 4.500 kinderen die te vroeg ter wereld komen, 450 daarvan zijn (matig) ernstige vroeggeboortes. 

De risico’s zijn niet min. Prematuren hebben een grotere kans op infecties en ze hebben vaak nog ongerijpte longen en een ongerijpt zenuwstelsel. Op lange termijn is het risico op een ontwikkelingsachterstand groter. Hoe vroeger geboren, hoe groter de kans op onder meer leerproblemen, een spraak- en taalachterstand, of gedragsproblemen. 

Vermoedt een arts dat een vrouw te vroeg zal bevallen, dan worden er vaak corticosteroïden toegediend, om de longrijping bij de baby te bevorderen. “Zo’n behandeling lijkt het meest efficiënt tussen de twee en zeven dagen voor de bevalling”, zegt Dehaene. “Een goeie timing is dus belangrijk. Te meer als je weet dat er een mogelijke link is tussen onnodig toedienen van die medicatie en cognitieve problemen op lange termijn.”

Het algoritme baseert zich voor zijn voorspelling op allerlei data uit het medisch dossier, zoals de zwangerschapsduur, al dan niet gebroken vliezen, bloedverlies, contracties... Maar opmerkelijk is dat het ook notities van artsen of vroedvrouwen mee in de berekening kan nemen. “En dat is niet evident, want niet iedereen noteert op dezelfde manier”, zegt Dehaene. “De lengte van de baarmoederhals bijvoorbeeld: de ene arts schrijft ‘cervixlengte’, de andere gebruikt afkortingen zoals ‘cl’ of ‘cxlengte’. Dit algoritme neemt al die mogelijke schrijfwijzes mee.”

Testen

Het algoritme zou tegen het einde van het jaar klaar moeten zijn. Vervolgens zal de app, die de naam PRETURN (Prediction Tool for Premature Labour and Neonatal Outcome) kreeg, getest worden in verschillende ziekenhuiscentra in ons land. Dehaene: “Op termijn is het ook de bedoeling om na te gaan in welke mate deze app ook een impact heeft op de uiteindelijke gezondheid van de baby’s.”

De inschatting van de arts blijft hoe dan ook belangrijk. Zo is het de bedoeling dat arts en algoritme onafhankelijk van elkaar een voorspelling doen om zo van elkaar te kunnen leren. “Vooral de cases waarbij ze een andere voorspelling doen, zijn interessant”, zegt Chris Van Hoof, vicepresident R&D, Connected Health Solutions (Imec). 

Ook zou de app gebruikt kunnen worden in combinatie met andere ‘vroeggeboortemodellen’. Zo ontwikkelde Imec spin-off Bloomlife een soort slimme pleister die zwangere vrouwen in het derde trimester op hun buik kunnen kleven. “Die pleister meet de beweging van de baby, de contracties... en geeft eveneens een indicatie of een bevalling gaat beginnen”, zegt Van Hoof. “Vandaag heeft het weinig zin om alle zwangere vrouwen zo’n pleister te geven. Maar met de app die we hebben ontwikkeld, kunnen we in de toekomst de mogelijke vroeggeboortes eruit halen en net die patiënten verder opvolgen met een pleister.”

Migraine of dementie

De artificiële intelligentie (AI) waar het algoritme gebruik van maakt, kan nog voor een resem andere ziektes waardevol zijn, benadrukt Van Hoof. “Het gaat om risico’s inschatten, dat is ook bij andere aandoeningen belangrijk. Het is niet omdat je ‘veel kans hebt om de lotto te winnen’, dat je die ook daadwerkelijk wint. Net zoals je niet per se dementie krijgt omdat je daartoe een grote kans hebt.”

In die zin zou er ook een migraine-app kunnen komen bijvoorbeeld, die voorspelt wanneer er een aanval aankomt, zodat een patiënt alvast medicatie kan slikken. Of een epilepsie-app. “Er zijn enorm veel mogelijkheden”, zegt Van Hoof. “Op dit moment loopt er al een project rond migraine en rond mentale gezondheid. Vaak merk je een probleem pas op als het te laat is.  Met ons AI-onderzoek kijken we in de toekomst, en trachten we problemen te voorspellen, want hoe sneller je iets capteert, hoe meer je kunt ondernemen. Niet per se om het te stoppen, maar wel om het te vertragen. Er liggen nog grote technische uitdagingen, maar de positieve impact van deze oplossingen kunnen dan ook enorm zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden