Dinsdag 22/10/2019
De kiezer beslist, maar laat zich daardoor beïnvloeden door de dag van de week.

Vier vragen

‘Een referendum kan op maandag een andere uitslag opleveren dan op donderdag’

De kiezer beslist, maar laat zich daardoor beïnvloeden door de dag van de week. Beeld ANP

De mens is een rationeel wezen, stelde Aristoteles. Dat blijkt reuze mee te vallen. Zelfs de dagen van de week hebben een invloed op de beslissingen die we nemen. Dat blijkt uit onderzoek van de London School of Economics. ‘Er kan evenveel verschil zijn tussen één mens op twee verschillende dagen, als tussen twee mensen’, zegt de Nederlandse onderzoeker Jet Sanders.

Hoe beïnvloeden de dagen van de week onze beslissingen?

“Ze bepalen voor een groot deel onze zin voor avontuur en risico. Op maandag staan we daar heel erg voor open. Op dinsdag en woensdag daalt dat telkens een beetje, terwijl we op donderdag het meest conservatief zijn. Op vrijdag groeit het zin op risico weer naar een hoogtepunt, de dag erna zakt het weer wat. Over de zondag hebben we geen data kunnen verzamelen, maar we vermoeden dat mensen dan in rustmodus gaan en dus echt geen zin hebben in risico. En op maandag begint het gewoon weer opnieuw. En dat verschil is best groot. Er kan evenveel verschil zijn tussen één mens op twee verschillende dagen als tussen twee mensen.”

Hoe hebt u dat vastgesteld?

“Enerzijds hebben we proefpersonen tests laten uitvoeren op een computer. Daar moesten ze een ballon virtueel opblazen en er een knoopje in leggen vooraleer die barst. Op maandag en vrijdag wachtte men veel langer om dat knoopje te leggen, terwijl er op donderdag geen plaats was voor risico’s. Anderzijds hebben we grote datasets onderzocht. Zo onderzochten we de resultaten van verkiezingen en polls naargelang de dag waarop die werden afgenomen. Ook daar zagen we grote schommelingen.”

Jet Sanders, assistent-professor bij de London School of Economics Beeld rv

Dus een verkiezing op maandag zal een andere uitslag hebben dan eentje op donderdag?

“De data suggereren althans van wel. Neem nu het Schotse onafhankelijkheidsreferendum. Dat viel op een donderdag, zoals alle verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk. Er waren opvallende schommelingen in de uitslagen van de peilingen in aanloop naar het referendum, afhankelijk van de dag waarop die werden uitgevoerd. We hebben berekend dat het uiteindelijke resultaat tussen de 4 en 12 procent kan verschillen, naargelang de dag waarop het referendum zou vallen. Een andere dag kan een ander resultaat hebben opgeleverd. En als dat een maandag was geweest, maakten de Schotten zich nu misschien op voor hun onafhankelijkheid.”

Zijn er verklaringen voor die gedragsverschillen?

“Nog niet, we hebben nog meer onderzoek nodig. Maar er zijn wel al enkele hypotheses. Zo staat het vast dat dit met emotie te maken heeft. Hoe we ons voelen, heeft effect op de beslissingen die we nemen. Mensen voelen zich blijkbaar minder goed in het midden van de week. Daarnaast weten we ook dat dit een sociaal fenomeen is. Het heeft iets te maken met het patroon van de werkweek, kinderen die naar school moeten, winkels die gesloten zijn...”

“Dat zien we heel goed bij mensen in een rusthuis. Die sociale prikkels zijn daar minder aanwezig, waardoor zij minder schommelingen kennen in hun risicogedrag. Een ander argument dat ons sterkt: als een bank holiday (een feestdag, red.) op maandag valt, dan zal men zich op dinsdag gedragen alsof het maandag was.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234