Dinsdag 21/09/2021

AchtergrondSciencefiction

Een echt lichtzwaard uit Star Wars is dichterbij dan je denkt

Lightsabergevecht in Star Wars.   Beeld Getty
Lightsabergevecht in Star Wars.Beeld Getty

Wetenschapsredacteur George van Hal bespreekt begerenswaardige uitvindingen uit sciencefictionfilms en zoekt uit of ze realiteit kunnen worden. Vandaag: de lightsaber uit Star Wars.

Wat?

Een ‘lichtzwaard’, een lichtgevend wapen waarmee je moeiteloos door bijna alles heen snijdt.

Waar gezien?

Van iconische personages als Luke Skywalker en Darth Vader tot, eh, minder populaire figuren als Jar Jar Binks – hele hordes uit de Star Wars-films, -boeken, -strips en -tekenfilmseries hebben weleens met zo’n lichtzwaard gezwaaid.

Hoe dichtbij zijn we?

De eerste vraag die om een antwoord roept is deze: wat ís een lightsaber nu eigenlijk? Is het een letterlijk lichtzwaard, gemaakt van licht, een soort laserzwaard? Of mag het ook gemaakt zijn van iets anders dat licht uitstoot?

Wie een zwaard wil maken van echt licht, staat namelijk voor een flinke opgave. Van licht maak je niet zomaar een lemmet. Kijk maar naar het licht dat uit een zaklamp of laser komt. Dat is niet begrensd. De bundel ‘stopt’ pas als het ergens op botst. Bovendien: zwiep twee zaklampstralen door elkaar heen en ze botsen niet – zjoeng! bzzzztttt! – op elkaar zoals lightsabers dat zo lekker doen bij Star Wars-duels.

Alleen als we diep graven in de fundamentele fysica, stuiten we op opties waarbij je heel misschien, ooit, op superkleine schaal, een soort mini-lightsaber zou kunnen maken. Zo beschreven Amerikaanse onderzoekers in 2018 in het vakblad Science bijvoorbeeld hoe ze lichtdeeltjes (fotonen) in een nieuwe verschijningsvorm hadden geduwd. Daarbij ontstonden een soort lichtklontjes die als mini-lightsabers tegen elkaar op konden botsen.

Een op korte termijn kansrijkere aanpak schuilt in lichtzwaarden die helemaal niet gemaakt zijn van licht, maar van plasma. Plasma is extreem heet en bestaat uit geladen deeltjes die je met behulp van sterke magneetvelden in het gareel kunt houden. Dezelfde technologie wordt bijvoorbeeld ontwikkeld voor toekomstige kernfusiereactoren en is daarmee al voldoende vergevorderd om rudimentaire lichtzwaarden te bouwen.

Sterker nog: een groepje ingenieurs en sciencefictionfans van Hacksmith Industries, die het hun missie maken om dit soort hebbedingen in het echt na te bouwen, fabriceerde al zo’n plasmazwaard, waarvan het lemmet vierduizend graden Celsius heet werd zodat het door metaal kon snijden, net als in de film.

Zo’n plasmazwaard slurpt helaas wel energie, waardoor een externe krachtbron nodig was om het aan de praat te houden. Het leek daarmee meer op een ‘protosaber’, vonden ze zelf, de archaïsche voorloper van de uiteindelijke lightsaber uit het Star Wars-universum.

En dan was er nog een tweede verschil. Net als met zwaarden van licht kun je ook met deze plasmazwaarden geen epische zjoeng-gevechten houden.

Gelukkig is – op papier – zelfs daarvoor een oplossing. Plaats midden in de straal een hittebestendige keramische staaf en je kunt naar hartelust duelleren. Er zijn zelfs al ideeën over hoe je zo’n staaf met de plasmastraal uit het handvat kunt laten opdoemen, blijkt uit een recent patent van Disney voor nieuwe speelgoedlightsabers. De achterliggende technologie? Een opgevoerde versie van een meetlint. Zelfs de meest futuristische apparaten hebben soms een verrassend alledaagse achtergrond.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234