Woensdag 19/06/2019

Technologie

"Doe er niet aan mee: het is je reinste datakapitalisme": is de ‘10 year challenge’ wel zo onschuldig?

Actrice Jessica Biel is een van de miljoenen gebruikers die meededen aan de ‘10 year challenge’. Beeld Instagram @jessicabiel/nina.be

De 10 year challenge is helemaal in op Facebook en Instagram. Een foto van hoe je er nu uitziet en eentje van tien jaar geleden. Onschuldig vermaak met een vleugje nostalgie? Of toch nieuwe brandstof voor Mark Zuckerbergs geldmachine? “Doe er niet aan mee: het is je reinste datakapitalisme.”

Een nieuwe week, een nieuwe socialemediahype. Dat lijkt ook in 2019 de regel. De jaarwisseling ging gepaard met de bij momenten levensgevaarlijke bird box challenge, geïnspireerd op de gelijknamige Netflix-reeks waarin hoofdrolspeelster Sandra Bullock tot een blinddoek is veroordeeld. De deelnemers aan die challenge voeren doodgewone taken geblinddoekt uit, van gamen tot autorijden. Ook de book cover challenge maakte recentelijk zijn intrede, waarbij je dagelijks de cover van een Belangrijk Boek deelt. Al is de populairste momenteel waarschijnlijk de 10 year challenge. Het opzet is eenvoudig, zoals wel vaker. Wie meedoet, post twee foto’s van zichzelf. De ene zo recent mogelijk, de andere van tien jaar geleden. Zo toon je je vrienden en volgers hoe knap, slank of belachelijk je er vroeger uitzag.

Het blijkt een populair gebeuren, zoals u wellicht kunt opmaken uit uw eigen tijdlijnen. Misschien hebt u zelf ook zo’n
10 year-foto’s gedeeld? Met een forse portie nostalgie terugkijken op hoe het vroeger was, of misschien met wat leedvermaak gniffelen over die sullige bril of het foute kapsel van je lief/collega/overbuurman. Leuk en onschuldig, toch?

Vooruitgang en winst 

Niet iedereen deelt die mening. Technologiedenker Kate O’Neil bond de kat de bel aan op Twitter en in een opiniestuk op de tech-nieuwssite Wired. Tien jaar geleden zou ze waarschijnlijk zelf hebben meegespeeld, geeft ze toe. Nu vraagt ze zich af of die data niet worden gebruikt om de algoritmes voor gezichtsherkenning te verbeteren. Zulke gigantische datasets kunnen de techwereld mogelijk veel bijleren over leeftijdsherkenning, of over hoe mensen verouderen in een bepaalde tijdspanne. Zulke ontwikkelingen kunnen/zullen technologische vooruitgang en dus winst met zich meebrengen.

Als Facebook zich hieraan waagt, kan het eerst en vooral zijn eigen diensten verbeteren. Toch blijft het daar misschien niet bij. Eens die technologie is uitgewerkt, kan het die uiteraard ook aan derden verpatsen. En daar kan dat ‘wapen’ zowel voor positieve als voor twijfelachtige doeleinden worden gebruikt. Betere algoritmen zullen enerzijds veel accurater simulaties kunnen maken van hoe een vermist kind of een voortvluchtige crimineel er na zoveel jaar uitziet. Anderzijds kan diezelfde technologie in de toekomst nog een rol spelen in gepersonaliseerde reclame, waarbij een display een type mens kan ontwaren en daar gerichtere boodschappen naar kan uitsturen. Uiteraard komt de privacy zo in het gedrang.

Voorlopig is er geen bewijs dat Facebook hier effectief mee bezig is. Toch twijfelen deskundigen nauwelijks. “Ze kunnen en mogen dat. En ik ben 99 procent zeker dat ze het doen”,  
zegt Matthias Dobbelaere-Welvaert, managing partner bij deJuristen. “Facebook heeft een gebruikslicentie op alle inhoud die wordt gepost. Facebook kan daar zelf eigenlijk mee doen wat het wil. Deze berg data is een fantastisch cadeau van de gebruiker.”

GPDR

Facebook mag al die beelden dus gebruiken, al zijn de mogelijkheden ook niet helemaal eindeloos. Wat een computer leert uit gezichtsherkenning, staat te boek als biometrische data, informatie die een mens op unieke wijze kan identificeren. Volgens de General Data Protection Regulation (GDPR) die Europa vorig jaar in het leven riep, mogen die data niet worden gebruikt om mensen afzonderlijk te identificeren. Uiteraard mag het die gegevens dan ook niet delen met derden.

Toch betekent dat niet dat Facebook alles binnenskamers moet houden. Als het zijn eigen technologie hiermee kan verbeteren, mag die technologie wel weer verkocht worden aan derden. Het noopt technologiesocioloog Ben Caudron (Erasmushogeschool Brussel) tot een duidelijke oproep. “Doe er niet aan mee. Al wat je doet, is de geldmachine van Mark Zuckerberg nog meer voeden. Het is je reinste datakapitalisme.”

Al delen niet alle experts die mening. “Facebook zou die data kunnen gebruiken, maar ik denk dat men zeer voorzichtig zal zijn”, zegt VUB-onderzoeker Rob Heyman, gespecialiseerd in privacy op sociale media. “Zuckerberg heeft zich de laatste tijd al te vaak moeten excuseren, onder andere na het Cambridge Analytica-schandaal. Ik denk niet dat hij dat nog eens wil doen. Mensen afraden om met hieraan mee te doen? Dat hoeft voor mij niet. Zo gebeurt er tenminste nog eens iets op Facebook.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden