Zaterdag 21/05/2022

ReportageItalië

Dit nieuwe bos moet de meest vervuilde regio van Italië herstellen

Boswachter Luca Cristaldi (vooraan) en SandenVendo-werknemer Michele Zorgno (links) planten samen enkele boompjes in het 'gedeelde bos'. Beeld Nicola Zolin
Boswachter Luca Cristaldi (vooraan) en SandenVendo-werknemer Michele Zorgno (links) planten samen enkele boompjes in het 'gedeelde bos'.Beeld Nicola Zolin

De Noord-Italiaanse Po-vlakte is de meest vervuilde regio van Europa. Een nieuw ‘gedeeld bos’ in Piëmont moet daar verandering in brengen. Grote bedrijven planten er ook bomen en beloven meer dan alleen goede sier: ‘We willen CO2-neutraal worden.’

Rosa van Gool

Gehurkt op een half besneeuwd veld strooit Luca Cristaldi met zorg aarde over de bodem waarin hij net drie dunne boomtakken heeft geplant. Nog 597 te gaan, maar gelukkig hoeft de opgewekte boswachter dat niet allemaal zelf te doen.

Met een van de vele subsidies die de Italiaanse overheid verstrekt voor herbebossing huurt hij een lokaal tuinbouwbedrijf in. Vooral in Noord-Italië stimuleerde de overheid het planten van bomen de afgelopen jaren sterk, en met succes: er is nu meer bosoppervlak dan tien jaar geleden. Ook in het coronaherstelplan zijn weer miljoenen gereserveerd voor het aanplanten van nieuw groen.

De drie boompjes die Cristaldi alvast zelf in de grond zet, hebben vooral een symbolische waarde. Ze zijn de nieuwste toevoeging aan het ‘gedeelde bos’ dat de Italiaanse regio Piëmont langs de Po-rivier aanlegt. Op de 200 kilometer rivieroever wil de regio 1,5 miljoen nieuwe bomen zetten: één voor elke inwoner van de 53 deelnemende gemeenten.

In de oudheid was de Po-vlakte een van de grootste bosgebieden van Europa, maar inmiddels is het de regio met de meeste luchtvervuiling van Europa, door onder meer de staal- en auto-industrie. Bovendien liggen aan drie kanten van de dichtbevolkte vlakte bergketens, waardoor vervuilde lucht moeilijk wegstroomt.

Op de Po-vlakte vallen de meeste doden door fijnstof in Europa. Vanaf de rivieroever van Palazzolo Vercellese, een gehucht tussen Turijn en Milaan, probeert boswachter Cristaldi sinds een jaar of vijftien om daar verandering in te brengen.

Tussen de rijstvelden en fabrieksschoorstenen wil hij de groene longen van Italië weer doen herleven, al is het maar een beetje. Dat gaat langzaam, boom voor boom. “Maar de laatste jaren is er meer interesse”, merkt Cristaldi, terwijl hij voorgaat naar een stuk bos dat hij vijftien jaar geleden aanplantte.

Gedeeld bos

Het idee achter het ‘gedeelde bos’ is dat iedereen eraan kan bijdragen: de overheid, bedrijven en particulieren. Een boom kost 20 euro. Naast Cristaldi plant ook Michele Zorgno (31), werknemer van multinational SandenVendo, vandaag een jonge tak.

Zijn werkgever, een Japanse fabrikant van snackautomaten, heeft een paar kilometer verderop een grote fabriek. Daarom liet het bedrijf vorig jaar hier driehonderd bomen planten, dit jaar komen daar negenhonderd nieuwe bedrijfsbomen bij.

Dat doet SandenVendo niet om mooie sier te maken, bezweert Zorgno, die vaker beschuldigingen van greenwashing hoort. Door heel Italië vinden projecten plaats waarbij bedrijven bomen planten. Ook de EU wil het komende decennium drie miljard nieuwe bomen planten, het World Economic Forum beloofde om wereldwijd een miljard bomen toe te voegen.

Bomen zijn een hot topic in de strijd tegen klimaatverandering, maar wetenschappers waarschuwen dat alleen bos aanplanten nooit genoeg zal zijn om het tij te keren. Het helpt wel, maar alleen als het op de juiste manier en met voldoende biodiversiteit gebeurt, zodat er nieuwe ecosystemen ontstaan die CO2 uit de lucht halen en opslaan.

In het ‘gedeelde bos’ is dat laatste de verantwoordelijkheid van de bosbescherming, die de bomen kiest. Cristaldi ziet er streng op toe dat er een geschikte mix van inheemse planten wordt neergezet. “Acacia’s willen we verminderen, want die zijn uitheems en invasief.”

Maar ook het bedrijf doet meer dan alleen een compensatiebos neerzetten, belooft Zorgno. Het neemt interne maatregelen om de uitstoot in te perken. Zo zochten ze naar het minst vervuilende koelgas voor de frisdrankautomaten en is het volgende doel nu hernieuwbare energie voor de fabrieksverwarming. “We willen CO2-neutraal worden”, zegt Zorgno. “We gaan ons daarvoor door een onafhankelijk bedrijf laten certificeren.”

Bloemen

Van een paar meter afstand kijkt bijenhouder Giuseppe Pitarresi met een mengeling van argwaan en nieuwsgierigheid toe op het planttafereel. Klimaatneutraliteit is niet zijn grootste zorg.

“We hebben hier bloemen nodig”, moppert de imker. Toen hij in 1990 bijen begon te houden, kon hij 40 à 50 kilo honing per jaar uit een bijenkorf halen. Nu is dat nog maar zo’n 10 tot 12 kilo. Zijn bijen lijden onder een gebrek aan nectar.

Boswachter Cristaldi laat zich door de kritische imker niet van de wijs brengen. “Misschien kunnen we hier een bloemenweide maken”, stelt hij voor, wijzend naar een open plek in een van de vijftien jaar geleden aangeplante stukken bos.

Soms lijkt het aanleggen van een nieuw bos in deze tijd op vechten tegen de bierkaai. Omdat het de afgelopen jaren steeds droger werd, groeien eerder geplante soorten opeens niet meer goed in het gebied. “Dus kiezen we andere begroeiing”, zegt Cristaldi.

Ondanks alles voelt hij zich de laatste jaren juist optimistischer worden. Toen hij jaren geleden met het aanplanten van stukken bos begon, moesten ze de grond als bosbescherming huren van gemeenten. Nu meldt de lokale politiek hun stukken land vrijwillig aan om beplant te worden. “De volgende stap is dat ze de grond aan ons gaan weggeven”, lacht Cristaldi.

Ook hij ziet het risico dat bedrijven het ‘gedeelde bos’ vooral zien als een imagobooster. “Maar als je iets voor elkaar wilt krijgen, heb je er niet zoveel aan om hun bedoelingen in twijfel te trekken”, vindt de boswachter. “We moeten doen wat we kunnen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234