Maandag 14/10/2019

Dementie

"Dit moet de Champions League voor dementieresearch worden"

Dementie-expert Bart De Strooper. Beeld RV

Breinexpert Bart De Strooper (KU Leuven/VIB) komt aan het hoofd van een nieuw onderzoekscentrum naar dementie aan het University College London. Een prestigieus project van zo'n 300 miljoen euro, waar hij 'echte verrassingen' wil in het labo. "Als we alle knappe koppen bijeensteken, moet dat het onderzoek naar de alzheimerpil toch versnellen."

Leuven-Londen-Leuven: het wordt binnenkort druk over en weer pendelen voor Bart De Strooper, professor aan de KU Leuven en onderzoeksdirecteur van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB). Na een internationale screening kwam hij uit de bus als hoofd van een gloednieuw onderzoekscentrum naar dementie: het Dementia Research Institute, aan de University College London (UCL). Die universiteit is wereldvermaard als het over hersenwetenschappen gaat - met een tweede plaats in de ranglijst, na Harvard. Meteen ook de reden waarom De Strooper de UCL verkoos boven Oxford en Cambridge.

Volgende maand opent het centrum de deuren. Er kunnen veertig à vijftig professoren aan de slag, met zo'n vierhonderd onderzoekers in het lab. Doel is om behandelingen te zoeken, de zorg te verbeteren en ook hersenziektes als parkinson en huntington onder de loep te nemen. En dat met de besten van de klas.

"We gaan meteen het talent van de wereld aantrekken", vertelt De Strooper vol vuur. "Ook jong talent. Dit moet de Champions League van het dementie-onderzoek worden. Daarbij wil ik niet alleen de trainer zijn, maar ook een speler op het veld. Dat is het grote verschil met voetbal. Als wetenschapper ben je een betere baas wanneer je zelf ook nog in het labo staat. Dan zie je de problemen beter."

Onderzoek van wereldklasse

Voor de Britten is Bart De Strooper de juiste man op de juiste plaats. Wimpelde de professor eerder al topjobs af, dan hapt hij nu, na lang twijfelen, toe. "Het was mijn vrouw die zei dat ik deze kans echt niet kon laten liggen." (lachje) Opmerkelijk: hij blijft zich ook inzetten in Leuven, zowel aan de unief als in het VIB. "Mijn onderzoek hier is toch een stuk levenswerk. Ik werk al jaren samen met mensen die ik blindelings vertrouw. Dan krijg ik het niet over mijn hart om zomaar te zeggen: 'Trek jullie plan.' Onmogelijk."

"Het is ook niet mijn bedoeling om al het jonge talent van bij ons weg te kapen. Nee, ik wil net een bruggenbouwer zijn. Ook in Leuven doen we aan onderzoek van wereldklasse. Dat mogen we niet verliezen. Het moet een wisselwerking zijn, alleen zo kunnen we een meerwaarde creëren."

Het is iets wat ook de Leuvense rector Rik Torfs alleen maar toejuicht. "Voor Bart is dit de bekroning van een mooie carrière, voor ons als universiteit een versterking van de samenwerking met de UCL. Dat opent nieuwe mogelijkheden."

"Groots en ambitieus", zo vat De Strooper het dementie-project samen. Met een geldpot van zomaar eventjes 250 miljoen pond (298,116 miljoen euro), voor een stuk van de overheid, deels van fondsen. Al ben je zo'n som als wetenschapper snel kwijt, signaleert De Strooper. "Onderzoek voeren én medicijnen ontwikkelen én een kliniek oprichten; ik voel nu al dat ik tijdig op de rem zal moeten staan. We gaan niet álles kunnen doen. En als we keuzes moeten maken, dan moet onderzoek de topprioriteit zijn. Omdat we nog met te grote gaten in onze kennis over de ziekte zitten. We moeten nieuwe doelwitten zoeken voor nieuwe medicatie, om dan daarmee naar de industrie te stappen."

Alzheimerpil

Want de laatste tijd zijn er veel mislukkingen geweest, stelt De Strooper nog. Kijk naar Eli Lilly: die Amerikaanse farmareus liep onlangs tijdens een grote klinische test nog een blauwtje met zijn experimentele alzheimermedicijn Solanezumab. Het middel was nochtans getipt als de eerste behandeling die dementie zou kunnen vertragen.

"We moeten op het niveau zien te komen waar kankeronderzoek nu staat", zegt De Strooper. "Vasthouden aan de gangbare hypothese - dat één giftig eiwit dementie veroorzaakt - zal dan niet volstaan. We moeten ook oog hebben voor andere processen in de hersenen. Daar mogen we niet blind voor blijven. We moeten op verschillende fronten aanvallen."

Blijft hij erbij, zoals hij zich eerder liet ontvallen, dat hij ooit dé alzheimerpil zal meemaken? "Heel zeker. Nu meer dan ooit. Misschien ben ik daar te optimistisch in. Maar als we alle knappe koppen bijeensteken, dan moet dat het onderzoek toch in een stroomversnelling brengen. Ik heb dat destijds zien gebeuren met kanker- en hiv-onderzoek. Fondsen begonnen te investeren, wetenschappers gingen meer onverwachte vragen stellen, meer berekende risico's nemen, en de resultaten waren onmiskenbaar positief."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234