Vrijdag 20/09/2019

Digitalisering

Digitalisering maakt de mens juist belangrijker

Een verdwenen beroep: typistes in 1975. Beeld ANP

Beroepen komen en gaan. Door digitalisering gaat dat snel en lang niet alle bedrijven en organisaties zijn daarop voorbereid, aldus een rapport van IBM.

De technologie ontwikkelt zich in een dermate rap tempo dat 120 miljoen werknemers over de hele wereld zouden moeten worden bijgeschoold of zelfs helemaal worden omgeschoold. Door de invoering van intelligente automatisering verliezen zij de vaardigheid om hun werk (goed) te doen. Dat blijkt uit een rapport van informatietechnologiebedrijf IBM, waarin het veranderingen op de ­arbeidsmarkt in kaart brengt.

“De wereld digitaliseert en daar zijn organisaties en overheden onvoldoende op voorbereid”, zegt Peter Korsten, wereldwijd de baas van IBM’s denktank op het gebied van ‘strategie & oplossingen’. Het onderzoek is verricht onder 5.670 leidinggevenden in de meest uiteenlopende branches in 48 landen. Het meest ­nijpend zijn de problemen in de tien grootste economieën van de wereld. In die landen zegt bijna 60 procent van de leidinggevenden dat hun ­medewerkers “niet over de juiste ­competenties beschikken om hun ­bedrijfsstrategie uit te voeren”.

Kenniskloof

Ze waarschuwen dat de impact van technologie op de werkvloer enorm is en noopt tot een andere manier van werken en denken. Korsten: “Ons werk verandert in hoog tempo. De baan van vakkenvuller in de supermarkt is deels overgenomen door de maaltijdbezorger en robots nemen in alle sectoren taken van ons over. Die beweging is van alle tijden – de typiste bestaat ook niet meer – maar het gaat nu sneller en we zullen erop moeten inspelen.”

Liefst 90 procent van de ondervraagde leidinggevenden geeft aan dat digitale competenties een belangrijke factor zijn om hun activiteiten in nieuwe markten uit te breiden. Volgens het IBM-rapport zitten vooral grotere werkgevers met meer dan 250 werknemers te springen om bijgespijkerd personeel. Een derde van de deelnemers zegt dat ze het tekort aan vaardig personeel niet kan invullen door een tekort aan sollicitanten, terwijl 20 procent zegt dat sollicitanten vaak niet de juiste ervaring hebben. 

Die kenniskloof kan worden ­gedicht door personeel te trainen of om te scholen, denken de rapporteurs van IBM. Korsten noemt het positief dat de economie over het algemeen de wind mee heeft op het moment. “Er is enorm veel vraag naar arbeid, zeker in de huidige conjunctuur. Dat veel ­banen automatiseren hoeft bovendien geen nadeel te zijn. Iemand die in een fabriek vervangen is door een robot, kan bijvoorbeeld mooie dingen doen in de bouw. Veranderend werk is van alle tijden, de mens is flexibel genoeg om mee te veranderen.”

Menselijke kwaliteiten

Opvallend in het IBM-rapport is dat – door de opkomst van machines – juist behoefte is aan menselijke denkkracht, op alle niveaus. De ondervraagde bedrijven en organisaties ­zeggen te snakken naar eerder aan ­mensen toegeschreven eigenschappen als ‘teamwork’, ‘sterk leiderschap’, ‘ethiek’ en ‘integriteit’. Korsten: “Er is behoefte aan unieke menselijke kwaliteiten zoals creativiteit. Computers zie ik nog niet meteen huizen bouwen, voor de klas staan of bedden opmaken.”

Niet allemaal omscholen

Dat veel banen veranderen door intelligente automatisering, betekent niet dat iedereen zich moet omscholen tot specialist in kunstmatige intelligentie (KI), vindt Jasper Wognum, topman en mede-oprichter van BrainCreators.

Zijn bedrijf is gespecialiseerd in KI en werkt voor klanten als DHL en Tata Steel. “De hype onder bedrijven om iedereen te willen opleiden tot specialist in machine learning is wel voorbij. Uiteindelijk heb je geen KI-specialisten nodig, maar mensen die als het ware het lesmateriaal voor machines voorbereiden, mensen die kunnen herkennen welke processen geautomatiseerd kunnen worden.” De mens als controleur of regisseur dus, op alle niveaus binnen een organisatie.

Volgens Wognum kunnen juist medewerkers die zijn vervangen door robots die rol vervullen. “Wie kan er nu beter toezicht houden op een productieproces dan iemand die dat werk zelf gedaan heeft? Je hoeft daar geen nerd voor te zijn, nerds hebben daar geen verstand van.” Daarmee voltrekt zich het tegenovergestelde van het schrikbeeld van een door robots gecontroleerde maatschappij. “Ja, dat is het mooie. Uiteindelijk gaat het weer om ons.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234