Dinsdag 22/10/2019

Voeding

Dieetboeken werken niet: iedereen reageert anders op voeding

Beeld Joren Joshua

Geen enkel dieetplan werkt voor iedereen. Want zelfs identieke tweelingen reageren anders op hetzelfde voedsel, zo toont nu de grootste studie ooit hiernaar. Met hulp van algoritmes mikken onderzoekers en ondernemers nu op voedingsadvies afgestemd op jouw DNA, microbioom en slaap- en bewegingspatroon.

‘Eet alleen nog dit en dat, volg stappenplan A en dieetregel B en je zult een gezondere en slankere versie van jezelf worden.’ Het is steevast de formule in de miljoenenbusiness van dieetboeken en-plannen. En een bron van frustraties en verwarring over voeding.

Een nieuw groot onderzoek legt omstandig bloot waarom. Het toont hoe verschillende mensen verschillend voedsel anders verwerken.

“Iedereen heeft een unieke manier om voeding te verteren en dat verklaart wellicht deels waarom universele dieetplannen, gebaseerd op gemiddelden, vaak doel missen”, zegt hoofdonderzoeker Tim Spector, professor genetische epidemiologie aan King’s College London.

Schokkend

Hij presenteerde net de eerste resultaten van het meest alomvattende onderzoek naar de kwestie. Spector en zijn mede-onderzoekers Sarah Berry (King’s College London) en Andrew Chan (Harvard Medical School) noemen de eerste resultaten van hun grote studie bij 1.100 Britten en Amerikanen, onder wie 60 procent identieke tweelingen, “verrassend en zelfs schokkend”.

Het team bestudeerde twee weken nauwgezet de bloedsuiker, insuline- en vetgehaltes in het bloed na specifieke maaltijden. Ook het slaapritme, de fysieke activiteit, de vetmassa en het microbioom (de vele micro-organismen zoals bacteriën, virussen en gisten in onze darmen) werden met tests, stalen en 24-uurmonitoring in kaart gebracht.

Daaruit blijkt hoe bij sommige mensen een piek in de bloedsuikerspiegel ontstaat nadat ze bijvoorbeeld een muffin met veel suiker aten terwijl anderen op exact dezelfde maaltijd reageerden met een grotere hoeveelheid vet in de bloedbaan. Die eerste reactie is in verband gebracht met een verhoogd risico op gewichtstoename en diabetes type 2, de tweede aan een verhoogd risico op cardiovasculaire ziektes.

Calorieën

Ook zien de onderzoekers hoe het aandeel vetten en koolhydraten in een maaltijd voor minder dan 40 procent de individuele reacties op die maaltijd kan verklaren. Met andere woorden: vermeldingen van calorieën en voedingswaarden op labels zeggen veel minder dan je denkt over wat jouw lichaam met pakweg vier van deze koekjes zal doen.

Bovendien ontdekten de onderzoekers dat ieders unieke genetica niet de belangrijkste verklaring is. Slechts de helft van onze reactie op suikers en minder dan 30 procent van de reactie op insuline en vetten blijkt genetisch bepaald.

“Tot onze grote verrassing zagen we dat zelfs bij identieke tweelingen”, zegt Spector. De ene tweeling reageerde na een gesuikerd drankje bijvoorbeeld met een dubbel zo hoge piek in de bloedsuikerspiegel als de andere. En na een zakje chips kreeg de ene een piek in triglycerides (vetten in de bloedbaan) die zes keer hoger was dan bij de andere.

De onderzoekers hebben sterke aanwijzingen dat omgevingsfactoren zoals slaap, stress, beweging en ons hyperindividuele microbioom die verschillen kunnen verklaren. Zo blijkt dat het microbioom zelfs bij identieke tweelingen maar 37 procent overeenkomt en dat sommige mensen bijvoorbeeld steevast glucosepieken vertonen na een slechte nacht maar anders nooit.

App

Het zal jaren duren vooraleer het team alle data geanalyseerd zal hebben, zelfs met de hulp van machine learning die in de massa gegevens patronen moet herkennen.

Toch werken ze met een bedrijfje al aan een app. Het ultieme doel is persoonlijk eetadvies gebaseerd op jouw fysieke reacties na een reeks testmaaltijden. Nu al kan hun systeem iemands reactie op glucose met 73 procent accuraatheid voorspellen. Met nog veel meer data van nog veel meer mensen moeten de algoritmes een stuk preciezer persoonlijk eetadvies kunnen bieden.

Eerder lanceerde de Israëlische start-up DayTwo ook al zo’n app, gebaseerd op gelijkaardig onderzoek. Dit bedrijfje analyseert DNA en het microbioom en belooft je dan een eetplan op maat in de app.

Verschillende collega’s zijn lovend over de nieuwe studie. “Universele voedingsadviezen zijn te simplistisch. Eén op de drie reageert overgevoelig op suiker. Het is cruciaal te weten wie wel en wie niet”, zegt bijvoorbeeld voedingsprofessor Jennie Brand-Miller (Universiteit van Sydney).

Complex

In ons land prijst professor voedingswetenschappen Christophe Matthys (UZ Leuven) het onderzoek. “Zeker voor mensen met aandoeningen als obesitas of prikkelbare-darmsyndroom is het interessant te weten hoe ze individueel op voeding reageren. Maar ook voor het brede publiek kan de gepersonaliseerde aanpak werken want dan kun je ook rekening houden met gewoontes en voorkeuren”, aldus Matthys. “Ook toont dit mensen dat die diëten die voedingsgroepen uitsluiten niet voor iedereen kunnen werken.”

Hij en anderen formuleren wel twee bedenkingen. “Je mag hier niet uit afleiden dat enkele algemene adviezen niet meer gelden”, zegt Matthys. “Voldoende fruit en groenten eten blijft echt wel erg belangrijk.” Ook volgt de commercialisering te snel. Matthys: “De verbanden met het microbioom zijn bijvoorbeeld nog niet zo sterk en al die genetische en andere factoren vormen een zeer complex geheel. Het duurt nog een hele tijd voor je dat in een app kunt gieten die wetenschappelijk solide is.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234