Woensdag 03/06/2020

Wetenschap

Deze papegaaiensoort heeft waarschijnlijk aanleg voor statistiek

De papegaaiensoort, Kea.Beeld Getty Images/500px

Kea’s, een papegaaiensoort die alleen voorkomt in Nieuw-Zeeland, worden gerekend tot de slimste vogels. Ze zijn niet alleen intelligent, maar ook sociaal en nieuwsgierig. Volgens wetenschappers blijkt uit nieuw onderzoek dat ze zelfs aanleg hebben voor statistiek: ze zouden in staat zijn een kansberekening te maken. Dit is eerder aangetoond bij mensapen, maar nooit bij andere dieren.

De onderzoekers bewijzen naar eigen zeggen dat de kea’s zich bij het maken van een keuze laten leiden door statistische waarschijnlijkheden. De vogels zouden, net als mensapen, bij het inschatten van de kans op een beloning onderscheid kunnen maken tussen absolute en relatieve aantallen. De studie verscheen deze week in Nature Communications.

Om het statistische inzicht van de dieren te testen deden de onderzoekers drie experimenten. Eerst werd zes kea’s geleerd dat een zwart staafje een beloning (eten) oplevert en een oranje staafje niet. De onderzoekers haalden met dichte hand een staafje uit twee doorzichtige potten met verschillende hoeveelheden zwarte en oranje staafjes. De papegaaien konden een hand kiezen door hem aan te tikken met hun snavel.

De dieren bleken een voorkeur te hebben voor voorwerpen uit een pot met een grotere relatieve hoeveelheid en niet per se met een grotere absolute hoeveelheid zwarte staafjes. Dus liever een voorwerp uit een pot met 20 zwarte (beloning) en 4 oranje staafjes (geen beloning), dan uit een pot met 20 zwarte en 100 oranje staafjes. Een knap staaltje kans berekenen, menen de onderzoekers.

In een tweede experiment werd het aandeel ‘belonende’ staafjes gewijzigd door de inhoud van de potten in tweeën te delen. Ook dan kozen de vogels de pot met de grootste kans op een beloning. Met het derde experiment werd aangetoond dat de kea’s een voorkeur hebben voor de onderzoeker die het vaakst een zwart staafje in de hand bleek te hebben.

“Ik had niet gedacht dat ze net zo goed presteren als chimpansees”, zegt eerste auteur Amalia Bastos van de Universiteit van Auckland. “Dit experiment levert het eerste bewijs dat vogels voorspellingen kunnen doen op basis van kansberekening en dat ze informatie uit verschillende contexten kunnen combineren om tot een voorspelling te komen.”

Carel ten Cate, hoogleraar gedragsbiologie aan de Universiteit Leiden, is er niet van overtuigd dat met deze experimenten is aangetoond dat kea’s daadwerkelijk statistische afwegingen maken. Hij wijst erop dat in de potten met de grootste statistische kans op een zwart staafje ook altijd bovenin de pot meer zwarte staafjes zitten in absolute getallen. “Dat betekent dat de vogel alleen maar hoeft te kijken naar de bovenkant van de potten en niet hoeft te letten op de verhouding tussen zwarte en oranje voorwerpen. Ook zonder daar op te letten is het mogelijk de beste keuze te maken.”

Dat de kea’s leren welke uitvoerder van het experiment de meeste beloningen oplevert is volgens hem geen kwestie van kansberekening, maar van conditionering. Ze kunnen geleerd hebben welke uitvoerder altijd een beloning geeft, zonder op de inhoud van de pot te letten. Ten Cate: “Deze vorm van leren is niet uniek voor kea’s. Er zijn veel dieren die in staat zijn om te leren dat het duwen op een rode knop vaker voer oplevert dan het indrukken van een groene knop.”

Deze studie laat zien, zegt Ten Cate, hoe lastig het is om voor dit soort onderzoek een goed experiment op te zetten. Niet alleen in de gedragsbiologie, ook in de psychologie worstelen wetenschappers daarmee. “Dit experiment lijkt op onderzoeken die met kinderen zijn gedaan. De vraag daarbij is altijd: waar letten de kinderen nu precies op? Kun je een goede onderzoeksopzet bedenken waarmee je echt laat zien dat een kind een statistische afweging maakt? Het is een lastig onderwerp om goede experimenten voor te verzinnen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234