Zondag 21/04/2019

Start me up

Deze man runt een start-up die een revolutionaire waterkrachtcentrale uitvond

Geert Slachmuylders: 'Onze waterkrachtturbine is niet alleen technisch gezien revolutionair, het zal ook de lokale bevolking meer zeggenschap geven over hun energieproductie.' Beeld Tim Coppens

Tot een kot in de nacht leerde de jonge Geert Slachmuylders zichzelf op zolder hout bewerken, lassen en wijn maken. Ondertussen runt de geboren ingenieur Turbulent, de start-up die een revolutionaire waterkrachtcentrale uitvond. "Wij maken duurzame energie mogelijk in de kleinste uithoeken van de wereld."

Het was niet gemakkelijk om de oprichters van Turbulent te strikken voor een interview. Een nieuwe kapitaalronde zoog alle aandacht van Geert Slachmuylders (29), Jasper Verreydt (29) en hun team op. En dan besloot er ook nog een delegatie uit Sarawak, een deelstaat van Maleisië op het eiland Borneo, over te vliegen naar Antwerpen om zich te informeren over de waterkrachtcentrales van Slachmuylders en co.

"Er zijn nog heel veel delen in de wereld waar mensen geen elektriciteit hebben. Het is voor elektriciteitsdistributeurs onmogelijk om afgelegen dorpen op het eiland Borneo van elektriciteit te voorzien via leidingen. Ze hadden ons promofilmpje op sociale media gezien en waren overtuigd dat onze waterkrachtturbine dé manier is om moeilijk te bereiken plaatsen ook te bedienen. Het was echt een indrukwekkende delegatie", lacht Slachmuylders.

Hij is de uitvinder van de waterkrachtcentrale waar Turbulent de wereld mee tracht te veroveren. En dat mag je gerust letterlijk nemen. Het bedrijf mag dan over slechts 10 medewerkers beschikken en louter op investeringen draaien, het heeft wel al drie dochterbedrijven. "Een in Chili, een in Puerto Rico en een in Australië. We zijn al een multinational."

Om dat te verklaren, moeten we helemaal naar het begin, in 2013. Slachmuylders studeerde toen af aan Groep T als ingenieur elektromechanica, met een intrigerende thesis.

"Een vriend van me woonde naast een watermolen die al enkele jaren niet meer werkte. Als ingenieur vraag je je af hoe dat komt en wil je de molen herstellen." Na wat research kwam Slachmuylders al snel achter de reden waarom niemand investeerde in de herstelling. Alle opties op de markt lieten zich maar binnen 20 of 30 jaar terugbetalen.

Absurd vond de ingenieur het, en dus ging hij op zoek naar een alternatief: een waterkrachtturbine die geen grote hoogteverschillen nodig heeft om energie op te wekken en betaalbaar is. Slachmuylders' thesis was zo veelbelovend, dat hij na zijn studies besloot om ermee voort te gaan en richtte Turbulent op.

Zwarte sneeuw

Het principe van de waterkrachtcentrale is eenvoudig. "Onze turbine bestaat uit twee delen. Je hebt een betonnen bassin in de vorm van een spiraal. Het water dat door de rivier stroomt, leiden we voor een stuk af naar het bassin. De traag draaiende rotor vangt de energie op, die wordt omgezet in elektriciteit", legt Slachmuylders uit.

De voordelen van zo'n turbine zijn veelzijdig. Wie energie uit waterkracht zegt, denkt snel aan megalomane projecten zoals stuwdammen, of energie winnen uit rivieren met grote hoogteverschillen. Evaluaties om te controleren of er überhaupt potentieel is om waterkrachtprojecten op te zetten, starten meestal vanaf een hoogteverschil van 3 meter. "Dat is het niveau waar wij starten, wij kunnen energie halen uit een rivier met anderhalve meter hoogteverschil."

Daarnaast heeft Turbulent respect voor de rivier waar het energie uithaalt. Kleine en grote dammen hebben een enorme impact op het ecosysteem van een rivier. "Zeg maar dat ze het ecosysteem gewoon vernietigen. Dat willen wij koste wat het kost vermijden. We halen het overschot aan energie uit het water, zonder vissen, planten en andere systemen aan te tasten."

Met een basisturbine ter waarde van 48.000 euro kun je dertig Belgische gezinnen van energie voorzien. In een land als Chili gaat het al snel om 200 gezinnen. "In het begin werden wij vergeleken met zonnepanelen. Een zonnepaneel kost 1.000 euro per kilowatt, maar dat gaat om het piekvermogen. Als er een wolk voor de zon zit, haal je dat niet meer. Onze turbines produceren constant het vermogen waarvoor je betaalt. De turbines worden ontwikkeld op de stroming in droogseizoen (laagste stroming van het jaar, FE). Je genereert vier keer zo snel energie, en krijgt je investering dus vier keer zo snel terug."

Maar wie koopt nu zo'n ding, vraagt u zich terecht af. "Dat hadden wij ook beter gedaan", geeft Slachmuylders grif toe. "Als ik had geweten hoe lastig het is om een product op de markt te brengen zonder te weten wie je klanten zijn, dan was ik er waarschijnlijk nooit aan begonnen." Aan collega-starters geeft hij uitdrukkelijk de tip mee: bedenk eerst wiens probleem je kunt oplossen en werk daaraan. Zodra je wat geld binnenkrijgt van de eerste klanten, kun je aan productinnovatie doen.

Het duo van Turbulent zag de voorbije jaren regelmatig zwarte sneeuw. "We zijn echt diep moeten gaan. Er zijn periodes geweest waarin er maximaal twee mails per week binnen liepen. Dan stel je je wel de vraag: waar zijn wij mee bezig?"

Vandaag stromen de aanvragen binnen: van overheden, energiedistributeurs, fabrieks- en hoteleigenaren of mensen die helemaal off the grid willen leven. “We zitten op dit moment aan zo'n zevenduizend aanvragen. We zullen onze projecten heel goed moeten kiezen.”

Kabbelend beekje

Ondertussen gaf Turbulent al meer dan 1,5 miljoen euro uit. Geld dat in de eerste plaats ging naar wetenschappelijk onderzoek en computermodellen om de ideale turbine te bouwen. "In het begin deed ik niets anders dan modellen maken in Excel. Tot iemand bij Start-it (een start-up-ondersteuner, FE) me vroeg: 'wat ga je tonen aan klanten wanneer ze geïnteresseerd zijn? Je hebt niets om te bewijzen dat het werkt.'" Nadien is Turbulent echt beginnen bouwen en experimenteren.

De drang om te blijven denken en modellen uit te tekenen in plaats van te bouwen, wijt Slachmuylders aan zijn opleiding, die naar zijn mening veel te theoretisch is. Wanneer hij nu een ingenieur aanneemt, vraagt hij allereerst of hij of zij zelf al ooit een hamer en boormachine in handen heeft gehad. "Ik zoek ingenieurs met een praktische geest die zichzelf uitdagen in hun vrije tijd. Dat zijn meestal mensen die verder denken en goed zijn in het oplossen van ontwerpuitdagingen."

Hij was voor en tijdens zijn studies ook zelf een enthousiast bricoleur. Op zijn zolder in Duffel leerde hij zichzelf hout bewerken en lassen. Zijn moeder moest 's avonds regelmatig komen zeggen dat de kleine Slachmuylders maar eens moest ophouden met kloppen en zagen, omdat de buren graag zouden genieten van wat nachtrust.

Maar ook met een eerste echt model achter de hand, bleven de klanten weg. De enige manier om Turbulent in leven te houden, was door op het buitenland te mikken. "Er waren geen klanten, maar we wonnen wel overal prijzen met ons idee. Zo mocht ik me in 2016 plots 'MIT Innovator under 35' noemen (een prijs van het gerenommeerde Massachusetts Institute of Technology, FE). We waren er zeker van dat er ergens een markt bestond voor Turbulent."

De opportuniteit kwam in 2016 uiteindelijk uit Chili. De Chileense overheid had 50.000 euro veil om Slachmuylders naar Santiago over te vliegen. "In ruil voor het geld vroegen de Chilenen me om jongeren te begeleiden in hun start-ups." Dat was voor Slachmuylders niet alleen een leerrijke ervaring, maar ook de start van de internationale start-up Turbulent.

"Het bood ons de kans om eindelijk een markt uit te testen buiten Europa. Chili is een land dat nog in volle ontwikkeling is. Op die manier kwamen we te weten waar zulke klanten precies naar op zoek zijn en wat de praktische uitdagingen zijn."

Naast Chileense starters begeleiden, trok Slachmuylders er ook op uit: op zoek naar de ideale plek voor zijn turbines aan de oevers van rivieren. Al was er een klein probleem: "Ik wist zelf niet hoe de meest ideale plaats eruit moest zien." Zo stootte de ingenieur op heel wat mensen die hoopten dat hij een kabbelend beekje kon omtoveren tot een energiebron, maar dat was onbegonnen werk.

Het daagde Slachmuylders uit om slim om te gaan met prospectie. Hij kocht een drone en vloog daarmee over kanalen en rivieren. “Met de foto's van de drone, in combinatie met Google Maps, maakte ik dan hoogteprofielen. Op die manier konden we veel sneller bepalen waar en hoe een turbine geplaatst kon worden."

Portefeuille telt

Turbulent denkt niet enkel na over hernieuwbare energie, maar ook over alternatieve verdienmodellen. Zo is het de bedoeling om die prospectie steeds vaker uit te besteden aan lokale mensen.

"Je moet helemaal niet gestudeerd hebben om te kunnen bepalen of de omgeving geschikt is voor onze turbine. Met de juiste handleiding en een drone kan iedereen dat." Door samen te werken met lokale mensen hoopt Slachmuylers de tijdrovende prospectie op termijn helemaal uit handen te geven. Op die manier moet het mogelijk zijn om de vier turbines die nu al functioneren snel te verdubbelen. "Als dat lukt, hebben we ook voldoende cashflow. Dat is het voordeel van een turbine van 48.000 euro, zodra je er vier verkoopt, heb je geld om opnieuw te investeren in je zaak."

Ook de bouw van turbines laat hij liever aan lokale ondernemers over. "De eerst turbine in Chili is gebouwd door de Mapuche, een inheems volk. Zo'n betonnen bassin kan iedereen maken, en met de juiste richtlijnen kan iedereen de turbine installeren. Wij assembleren de elektromechanische componenten in de fabriek opdat er niets kan fout lopen. We willen de plaatselijke bevolking niet uitbuiten. We willen hen empoweren." Turbulent moet er mee voor zorgen dat energievoorziening gedecentraliseerd wordt. De winsten uit hun innovatie zijn voor iedereen, niet voor enkele grote bedrijven.

Zijn optimisme siert hem, toch is hij de voorbije jaren een stuk realistischer geworden, geeft hij aan. "Wij zijn begonnen met een project rond duurzame energie, omdat we ervan uit gingen dat iedereen dat belangrijk vond." Na drie jaar reizen door Zuid-Amerika, Azië en Australië op zoek naar klanten, weet Slachmuylders intussen beter. Laatst ontmoette hij een potentiële klant die de vinger op de wonde legde: 'Denk je nu echt dat mijn klanten erom geven dat hun meel met 10 procent hernieuwbare energie geproduceerd zijn? Het enige wat telt, is hun portefeuille.'

Hij vindt het een heel spijtige houding, maar neemt het mensen niet kwalijk. "We hebben nog een hele lange weg af te leggen. We moeten leren om de kost voor de natuur in producten te verrekenen." Slachmuylders wijst naar het tafeltje waar onze glazen water op staan.

"In de prijs van het tafeltje zou je het verlies voor de natuur moeten compenseren. Denk aan de lucht die de boom filterde en de grondstabiliteit die hij voor zich nam. Zolang we zulke zaken niet meenemen, zal niemand zich geroepen voelen om bossen aan te vullen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.