Maandag 16/12/2019

Sterrenkunde

Deze komeet komt uit een ander planetenstelsel, maar is verrassend ‘gewoontjes’

Komeet Borisov, gespot door de Hubble telescoop Beeld Hubble/Daniel Bamberger

Hij komt uit een ander planetenstelsel, maar dat zou je niet zeggen. Komeet Borisov, die momenteel met hoge snelheid het zonnestelsel doorkruist, ziet er verrassend vertrouwd uit, blijkt uit deze week gepubliceerd onderzoek. Normale grootte, onopvallende kleur, een mooi staartje van kleine stofdeeltjes – als je niet beter wist, zou je denken dat het een komeet uit ons eigen zonnestelsel is.

De kosmische insluiper werd op 30 augustus ontdekt door de Russische amateur-astronoom Gennady Borisov. Al snel was duidelijk dat het kleine hemellichaam afkomstig is uit de diepten van het heelal. Dat gebeurde eerder al met een raar, sigaarvormig rotsblok - ‘Oumuama gedoopt - twee jaar geleden. 

Inmiddels is komeet Borisov uitgebreid bestudeerd door tientallen telescopen. Ook de Hubble Space Telescope heeft hem al in het vizier gehad. De voorlopige conclusies: de kleine ijsbal heeft een diameter van een paar honderd meter, hij bevat onder andere cyanide (CN) en koolstofmoleculen (C2), en hij verliest zo’n 2 kilogram stofdeeltjes per seconde.

De Poolse astronoom Piotr Guzik bestudeerde de komeet al kort na de ontdekking met telescopen op Hawaii en La Palma; de resultaten van zijn team staan deze week in Nature Astronomy. Guzik vindt het wel “een beetje verrassend” dat Borisov er zo “gewoon” uitziet, laat hij per e-mail weten. Vooral omdat die eerste binnendringer, Oumuamua, in werkelijk elk opzicht afweek van de norm: gekke kleur, gekke vorm, gekke beweging, en bovendien vrijwel geen komeetachtige activiteit.

Kruger 60

Een andere Poolse astronoom, Piotr Dybczynski, heeft ondertussen de banen van Borisov, van de zon en van 647 nabije sterren bestudeerd. Hij komt tot de conclusie dat de komeet afkomstig zou kunnen zijn van de dubbelster Kruger 60, op zo’n 13 lichtjaren afstand. Door zwaartekrachtstoringen zou het kleine hemellichaam de ruimte in geslingerd kunnen zijn.

Carsten Dominik van de Universiteit van Amsterdam vindt het wel jammer dat Borisov zo’n middle of the road-komeet is. “Een duidelijk verschil zou veel meer informatie kunnen opleveren”, zegt hij, bijvoorbeeld over de omstandigheden in andere planetenstelsels. Dominik verwacht overigens wel dat er verschillen aan het licht zullen komen als er meer in detail naar de samenstelling wordt gekeken.

Op de astronomische preprint-server arXiv verschijnen inmiddels bijna dagelijks nieuwe metingen aan komeet Borisov. Maar het valt nog niet mee om zo’n klein object op vele tientallen miljoenen kilometers afstand nauwgezet te bestuderen. Gelukkig hebben sterrenkundigen nog even: pas in de loop van 2020 zal de hemelse passant weer uit het zicht verdwijnen.

Nog beter zou het natuurlijk zijn om er een ruimtesonde naartoe te sturen. Volgens drie Britse ruimtevaartdeskundigen kan dat nog steeds. Lanceren in 2030 met de toekomstige superkrachtige SLS-raket van NASA en extra snelheid geven door een scheervlucht langs de reuzenplaneet Jupiter, dan moet het lukken om Borisov in maart 2045 in te halen.

De bijna ‘verticale’ baan van de interstellaire komeet Borisov door ons zonnestelsel. Ook ingetekend zijn de banen van de planeten Jupiter (paars), Saturnus (geel), Uranus (groen), Neptunus (blauw) en Pluto (rood). Beeld Borisov
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234