Donderdag 02/07/2020

Global Warming

Deze 31 erfgoedsites zijn het meest bedreigd door de klimaatverandering

Stonehenge.Beeld thinkstock

Stonehenge, het Vrijheidsbeeld, Venetië en Yellowstone: jaarlijks lokken deze sites drommen toeristen, maar tegen de klimaatverandering zijn ze niet opgewassen. Dat schrijft UNESCO in een recent gepubliceerd rapport, waarin 31 van de meest bedreigde culturele en natuurlijke erfgoedsites worden opgelijst.

Het UNESCO-rapport schept een weinig fraai beeld. Stijgende temperaturen, smeltende gletsjers, het stijgende zeeniveau, extreme weersomstandigheden, droogte en branden bedreigen sommige van de meest waardevolle plekken op aarde. Als de planeet aan het huidige tempo blijft opwarmen, dreigt van deze sites weinig over te blijven.

"Beelden op de Paaseilanden dreigen in zee te verdwijnen door erosie", zegt Adam Markham, adjunct-directeur van het klimaatprogramma van Union of Concerned Scientists (UCS) en hoofdauteur van de studie. "De grootste koraalriffen in de wereld ondergaan op dit moment een ongeëvenaarde verbleking. Voor sommige sites ziet het er zeer slecht uit."

De onderzoekers beschrijven in totaal 31 sites in 29 landen, waaronder deze:

Stonehenge

Wie Stonehenge - of de Orkney-eilanden in het noorden van Schotland, die ook op de lijst staan - al eens bezocht heeft, moet niet overtuigd worden van de mystieke kracht die de plaats uitstraalt. Beide plaatsen herbergen de opmerkelijkste overblijfselen uit de steentijd. Maar de klimaatverandering zou daar zomaar eens een einde aan kunnen maken.

In het Verenigd Koninkrijk worden de zomers nu al heter en droger, en de winters warmer en natter. Volgens schattingen zullen de temperaturen in het zuidoosten van Engeland tegen 2080 stijgen met 1 tot 8 graden Celsius. De winterneerslag kan toenemen met 70 procent.

Voor Stonehenge vormt dat laatste de grootste dreiging. Extreme regenval en overstromingen zullen het terrein uithollen en daardoor schade aan het monument veroorzaken, voorspelt het rapport. Nattere omstandigheden vergroten ook de schade veroorzaakt door bezoekers op de site.

Venetië.Beeld thinkstock

Venetië

Miljoenen toeristen brengen jaarlijks een bezoek aan Venetië. De stad is gebouwd op 118 eilanden, met elkaar verbonden door kanalen en 338 bruggen. Het is de aanwezigheid van al dat water dat de stad zo aantrekkelijk maakt. Maar ironisch genoeg vormt het water ook de grootste dreiging: geen enkele plek is zodanig bedreigd door het stijgende zeepeil dan Venetië.

Overstromingen zijn voor Venetië altijd een uitdaging geweest. Maar nu het zeepeil stijgt, wordt het probleem ernstiger dan ooit. Honderden gebouwen en monumenten zijn al beschadigd.

De ergste overstroming in de recente geschiedenis vond plaats in november 1966, toen een zware storm grote schade veroorzaakte aan monumenten in Firenze en Venetië. De ramp deed het beleid nadenken over maatregelen om toekomstige catastrofale overstromingen te vermijden. Jarenlange discussies leidden uiteindelijk tot het MOSE-project, dat volgend jaar voltooid wordt. 79 sluizen moeten de stad vanaf dan behoeden voor overstromingen. Of het zal volstaan, is maar de vraag.

Het Vrijheidsbeeld.Beeld thinkstock

Vrijheidsbeeld

Geen standbeeld is zo herkenbaar als het Vrijheidsbeeld in New York. Maar hoe krachtig en onkwetsbaar het vrijheidssymbool er ook uit ziet, tegen de klimaatverandering is het niet opgewassen. Het stijgende zeewater en de toenemende intensiteit van stormen krijgen zelfs deze gigant in de toekomst mogelijk klein.

In oktober 2012 liep 75 procent van Liberty Island onder water door orkaan Sandy. Hoewel het beeld zelf en zijn voetstuk niet beschadigd raakten, was er grote schade aan de infrastructuur van het eiland. Samen met Ellis Island liepen de kosten van de orkaan op tot 77 miljoen dollar.

Yellowstone.Beeld thinkstock

Yellowstone

Yellowstone was het eerste nationaal park ter wereld, en is dankzij de vele geisers, hotsprings, wilde dieren en het majestueze landschap nog steeds een van de populairste attracties in de Verenigde Staten. Maar wetenschappers maken zich grote zorgen, want in het park duiken steeds meer signalen van de klimaatverandering op.

De temperaturen in de Mountain states, waar Yellowstone ligt, zijn sinds 1895 toegenomen met 1,17 graden Celsius. Voorspeld wordt dat de gemiddelde temperaturen in de lente en de zomer tegen het einde van de eeuw zullen stijgen met 4 tot 5,6 graden, en dat hete, droge zomers de norm worden.

Nu al duren de winters in het park minder lang, valt er minder sneeuw en blijft de sneeuw minder lang liggen. De meren en draslanden worden in sommige delen van het park kleiner. Wetenschappers schatten dat door de warme, droge omstandigheden 40 procent van de draslanden - en de soorten die ervan afhankelijk zijn - verloren kunnen gaan.

Tegelijk vormen bosbranden een steeds grotere dreiging. Het brandseizoen in Yellowstone is al verlengd van vijf maanden in de jaren 70 tot zeven maanden vandaag.

Enkele van de iconische beelden op Paaseiland.Beeld thinkstock

Paaseiland

De iconische moai-beelden en ahu-platformen, die dateren van 1250-1500, zijn essentieel voor Paaseiland. Het eiland, integraal erkend als werelderfgoed, ligt meer dan 3.500 kilometer van de kust van Chili en is daarmee het meest afgelegen bewoonde eiland op aarde. De bevolking leeft er van het toerisme, dat groeit en bloeit dankzij de beroemde beelden.

Maar de stijgende zee, erosie en overstromingen bedreigen de beelden. De meeste beelden staan aan de kust, en er is al grote erosieschade vastgesteld aan enkele van de belangrijkste archeologische sites. Hoe hoger de golven komen en hoe sterker ze worden, hoe meer schade de ahu's zullen oplopen. Uiteindelijk kunnen de befaamde beelden van hun voetstuk kantelen en voorgoed in de zee verdwijnen.

Een berggorilla in Bwindi Impenetrable Forest.Beeld thinkstock

Bwindi Impenetrable Forest

Het nationaal park Bwindi Impenatrable Forest in Oeganda huisvest meer dan de helft van de wereldpopulatie berggorilla's. Door een combinatie van de klimaatverandering en toerisme lopen de apen steeds meer risico om menselijke ziektes te krijgen, zegt UNESCO.

Wanneer de bergen opwarmen en boeren andere oorden opzoeken, zal er voor de dieren minder jungle overblijven, zo voorspellen onderzoekers. De kans dat gorilla's en toeristen elkaar ontmoeten, wordt steeds groter. De dieren zijn niet immuun voor de microben die mensen met zich meedragen. Het rapport noemt een recente uitbraak van schurft, die de dood van een jong aapje tot gevolg had.

Wadi Rum.Beeld thinkstock

Wadi Rum

Wadi Rum, een prachtige woestijn met smalle kloven, hoge kliffen, rotsen, natuurlijke bogen en spectaculaire panorama's in Jordanië, staat op de werelderfgoedlijst omwille van zijn natuurlijke én culturele waarde. De 30.000 hectare grote site bevat meer dan 45.000 rotstekeningen van 12.000 jaar oud.

Ongereguleerd toerisme en vandalisme hebben al hun tol geëist. Nu dreigt de klimaatverandering er nog een schepje bovenop te doen. Warmere en drogere omstandigheden zullen het watertekort vergroten. Het veranderende klimaat zal wellicht ook soorten bedreigen die afhankelijk zijn van de habitats in de bergen van Wadi Rum.

De rijstterrassen van de Filipijnse Cordilleras.Beeld thinkstock

Rijstterrassen van de Filipijnse Cordilleras

De inheemse bevolking van de Filipijnse Cordilleras heeft minstens 2.000 jaar gebouwd aan zijn beroemde rijstterrassen. Het uitzonderlijk mooie en belangrijke culturele landschap, dat toeristen uit de hele wereld lokt, is erg gevoelig voor de klimaatverandering en ondergaat nu al negatieve gevolgen.

Hogere temperaturen en meer extreme regenval zijn gigantische problemen. Intensere regenstormen zullen de rijstterrassen, gebouwd op steile hellingen, destabiliseren en aardverschuivingen en erosie veroorzaken.

Een bijkomend probleem is dat plaatselijke rijstvariëteiten, die gedurende honderden jaren ontwikkeld werden onder stabiele klimatologische omstandigheden, niet aangepast zijn voor snelle klimaatveranderingen.

De volledige lijst

Afrika
1. Bwindi Impenetrable National Park, Oeganda
2. Ruïnes van Kilwa Kisiwani en Songo Mnara, Tanzania
3. Floraregio van de Kaap, Zuid-Afrika
4. Nationaal Park Malawimeer, Malawi

Arabische wereld
5. Ouadi Qadisha (de Heilige Vallei) en Horsh Arz el-Rab (het Bos van de Ceders van God), Libanon
6. Wadi Rum, Jordanië
7. Oude Ksours van Ouadane, Chinguetti, Tichitt en Oualata, Mauritanië

Azië/Pacifisch gebied
8. Zuidelijke lagune van de Rock Islands, Palau
9. Oude stad Hoi An, Vietnam
10. Shiretoko, Japan
11. Komodo Nationaal Park, Indonesië
12. Sagarmatha Nationaal Park, Nepal
13. Lagunes van Nieuw-Caledonië, Oceanië
14. Rijstterrassen van de Filipijnse Cordilleras
15. Gouden Bergen van Altaj, Rusland
16. East Rennell, Salomonseilanden

Noord-Amerika
17. Yellowstone National Park, VS
18. Vrijheidsbeeld, VS
19. Oude stad Lunenburg, Canada
20. Mesa Verde National Park, VS

Latijns-Amerika
21. Haven, forten en monumenten in Cartagena, Colombia
22. Coro en zijn haven, Venezuela
23. Galapagoseilanden, Ecuador
24. Huascarán Nationaal Park, Peru
25. Zuidoostelijke reservaten van het Atlantische Woud, Brazilië
26. Rapa Nui Nationaal Park (Paaseiland), Chili

Europa
27. IJsfjord van Ilulissat, Groenland (Denemarken)
28. Neolitisch Orkney, UK
29. Stonehenge, Avebury en omliggende sites, UK
30. Waddenzee, Nederland, Duitsland en Denemarken
31. Venetië, Italië

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234