Vrijdag 24/05/2019
De Tara in arctisch water.

Oceanen

De zee zit vol virussen, en dat is goed nieuws voor de aarde

De Tara in arctisch water. Beeld Fondation Tara Ocean

De Tara voer drie jaar lang over de wereldzeeën en ontdekte dat de rijkdom aan klein zeeleven veel groter is dan gedacht. Zo zitten in een liter zeewater 10 tot 100 miljard virussen.

De rijkdom aan de kleinste vorm van leven, virussen, in de oceanen is veel groter dan gedacht. In een groots project van onderzoekers uit veertig landen werden 200.000 soorten virussen gevonden. De wetenschap dacht dat er 15.000 waren.

De opmerkelijke bevinding, die nu is gepubliceerd in vakblad Cell, is het resultaat van de expedities van de Tara. Dat schip voer in drie jaar tijd alle wereldzeeën over, inclusief de wateren bij beide polen.

De tweemaster is eigendom van de Fransman Étienne Bourgois. Bourgois is in het dagelijks leven de zakelijk leider van het modemerk dat zijn moeder opbouwde, agnès b. Hij kocht de Tara zestien jaar geleden voor onderzoeksexpedities om in kaart te brengen hoe de oceanen reageren op klimaatverandering.

Kleinste vormen van leven

Wetenschappelijke directeur van de onderneming is de Franse bioloog Éric Karsenti. Belangrijkste doel, zegt Karsenti op de website van de organisatie, was meer te leren over de kleinste vormen van leven in de oceanen: plankton, bacteriën en virussen. Die zijn samen goed voor zo’n 60 procent van de biomassa, de levende materie, in de wereldzeeën. Maar grotendeels onbekend is hoe verscheiden ze zijn, en hoe ze zullen reageren op het veranderende klimaat.

De Tara heeft tussen 2009 en 2013 938 zeedagen gemaakt, met deelname van zo’n 160 wetenschappers. Het schip legde 140.000 kilometer af en deed 35 landen aan. Op zee werden op verschillende manieren monsters genomen van het zeewater, die in laboratoria in verschillende Europese landen werden geanalyseerd.

Om een idee te geven van de rijkdom aan klein leven: in een liter zeewater zitten 1 tot 10.000 exemplaren zoöplankton (dierlijke eencelligen), 1 tot 100 miljoen exemplaren fytoplankton (plantaardige eencelligen), 1 tot 10 miljard bacteriën en 10 tot 100 miljard virussen.

Virussen, dat klinkt gevaarlijk, maar ze zijn dat in de regel niet. Ze hebben wel een grote invloed op andere levensvormen omdat ze een gastheer nodig hebben om zich te kunnen voortplanten.

Deze rijkdom aan klein zeeleven is van groot belang voor de rest van het leven op aarde. Plantaardig leven in de oceanen produceert de helft van de zuurstof die wij inademen. En de helft van de CO2 die we uitstoten wordt opgenomen door de oceanen. Die CO2 wordt geconsumeerd door het leven daar. Als dat niet of onvoldoende gebeurt, verzuren de oceanen.

Vooral bij Noordpool

De onderzoekers zeggen in vakblad Cell nu meer inzicht te hebben in de rol van virussen in deze kringloop. Ze vonden in het zeewater niet alleen veel meer soorten dan gedacht, maar zagen ook vijf afgetekende leefgemeenschappen van virussen, verspreid over polaire streken, gematigde zones en tropen. Dat hadden ze niet verwacht, omdat de oceanen voortdurend in beweging zijn en hun stromen de hele aarde omspannen.

De rijkste virusgemeenschappen vonden ze niet in de tropen, maar bij de Noordpool. Je zou verwachten dat leven het best gedijt in warme wateren, maar dat geldt niet voor deze virussen. Dat patroon hebben biologen eerder vastgesteld bij grote, warmbloedige oceaanbewoners, zoals de zeehond, die ook beter gedijen in koud water. Virussen ook, blijkbaar. Het is een gegeven, maar zorgwekkend omdat de polaire wateren extreem gevoelig zijn voor klimaatverandering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.