Maandag 14/10/2019

Digitaal onthaasten

De walhalla-app: mediteren met je smartphone

Steeds meer mensen zoeken naar 'rust in het hoofd' met behulp van meditatie-apps als Headspace en Buddhify. Beeld Eleni Debo

Wie dringend wil ontstressen hoeft daarvoor niet langer op stilteretraite naar een afgelegen Tibetaans klooster: simpele meditatie-apps als Headspace en Buddhify klaren de klus. Handig, hapklaar en altijd beschikbaar, maar hoe groot is de paradox als je een app nodig hebt om rust te brengen in een overload van digitaal? 

"Just sit back, relax and allow your body and mind to unwind", zo lokt de zoetgevooisde stem van Andy Puddicombe – bedenker van de succesvolle meditatie-app Headspace – de luisteraar mee in een tien minuten durende ontspannende meditatietrip. Vervolgens vraagt hij een viertal keer diep adem te halen en het 'lichaam te voelen'. Door de aandacht afwisselend van fysieke gewaarwordingen, naar achtergrondgeluiden en dieper liggende emoties te verschuiven, tracht Andy de voortrazende gedachtegang van de westerse app'er even tot stilstand te brengen. Een tijdelijke oase van rust en opperste zorgeloosheid belooft hij daarvoor in de plaats. 

Dat Puddicombe in die opzet aardig slaagt, blijkt uit de enorme populariteit van de app. Maar liefst 11 miljoen mensen wereldwijd schaften zich Headspace al aan. De eerste tien sessies zijn gratis, voor de rest van het pakket betalen tevreden gebruikers 9,95 euro per maand. Dat doen inmiddels ook al zo'n half miljoen mensen. De totale waarde van Headspace wordt dan ook geschat op zo'n 240 miljoen euro. Ook soortgelijke apps als Buddhify, Smiling Mind en Calm trekken steeds meer meditatielustigen. 

Een frequent gebruiker van de gratis basisversie van Headspace kan het succes alvast wel begrijpen. "De oefeningen zijn erg klassiek en makkelijk te volgen. Daardoor leer je op een heel natuurlijke manier je eigen gedachtegang te controleren", zegt Dorien Colman (32), redacteur. "Na een sessie merk ik dat ik niet alleen mijn gepieker heb kunnen achterlaten, maar dat ik me ook letterlijk meer uitgerust voel." 

Het sterkst aan de app vindt Colman de niet-beoordelende manier waarop die je naar jezelf leert kijken. "De klemtoon ligt heel erg op observatie en aanvaarding. Dat klinkt behoorlijk zweverig en cliché, maar het werkt wel. Je hoeft niet te presteren. Dat alleen al brengt rust." 

Laten zijn 

De mosterd voor Headspace haalde de 44-jarige Britse Puddicombe in het boeddhisme. Tien jaar lang leefde hij in kloosters in India, Nepal en Birma, waar hij in de leer ging in om monnik te worden. De technieken die hij daar zelf aangeleerd kreeg om zorgen achter zich te laten, gebruikte hij als basis voor de app. 

Volgens onderzoekers aan de faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen Tom Van Daele (Thomas More-Hogeschool) en Filip Raes (K U Leuven) is Headspace dan ook een vrij goede 'digitale' vertaalslag van wetenschappelijk onderbouwde methodes - zoals die van mindfulness - om stress, angst en depressie te bestrijden. 

Onderzoek wijst uit dat mensen zich 47 procent van de tijd laten afleiden van het hier en nu door gedachten die malen in hun hoofd. "De meeste van die gedachten zijn negatieve piekergedachten. Dat soort gedachten kunnen negatieve gevoelens gaan versterken, waardoor mensen in een neerwaartse spiraal richting depressie terecht kunnen komen", legt Raes uit.  

Voor mensen die gevoelig zijn aan stress en piekeren, komt het er dan ook aan die automatische maalstroom van gedachten te doorbreken. Dat is precies waar Headspace hen bij helpt: door de gedachten keer op keer terug te brengen naar het lichaam of de ademhaling, leert Puddicombe mensen het 'automatische afglijden' herkennen, zodat ze ook in het dagelijkse leven sneller zullen opmerken wanneer ze meegesleept worden door emoties, en zich van die 'overspoeling' tijdig los kunnen maken. 

Digitale stress? 

Of het niet paradoxaal is dat we de stress die ons jachtige, digitale bestaan creëert, gaan bestrijden met een app? Dat vinden de wetenschappers niet meteen. "De stress die mensen krijgen van de digitale vooruitgang, ligt niet aan de technologie zelf, maar aan de manier waarop we ermee omgaan. Het komt erop aan bewuster met de mogelijkheden van technologie om te springen en ze aan te passen aan wat het menselijk systeem nodig heeft." Mindfulness-apps zijn daar een mooi voorbeeld van. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234