Maandag 06/07/2020

Gezondheid

De verboden vrucht in de vriezer

Mimi Lee spande een rechtszaak aan, maar de gescheiden vrouw moest toch haar ingevroren embryo's vernietigen.Beeld © PHOTO NEWS

Haar ingevroren embryo's waren haar laatste kans op een zwangerschap, zeker na de kanker. Toch moest de Amerikaanse Mimi Lee teleurgesteld afdruipen voor de rechter. Die oordeelde dat haar vriesvruchtjes vernietigd moesten worden, nu ze gescheiden is van haar man. 'Ook bij ons zou ze haar gelijk niet halen.'

Haar kinderwens, ooit veilig in de vriezer, staat nu eeuwig in de koelkast. De Californische Mimi Lee, intussen gescheiden van haar man, maakte kanker door en heeft daardoor geen kans meer op een spontane zwangerschap. Haar vijf ingevroren embryo's waren haar laatste en enige kans op een kroost. Maar die moeten allen worden vernield, zo oordeelt de rechter van het San Francisco Superior Court. Het koppel had dan ook een overeenkomst getekend om in geval van scheiding de embryo's te laten vernietigen.

Ook in ons land zou de vrouw bot vangen bij de rechter, zo stellen fertiliteitsexperts. Want ook hier zetten koppels hun krabbel onder een contract, nog voor de vruchtbaarheidsbehandeling van start gaat. Dat is verplicht sinds de wet van 6 juli 2007: de wet over de medisch begeleide voortplanting.

"Dat document geeft aan wat er moet gebeuren met overtollige embryo's in geval van een echtscheiding of overlijden", duidt vruchtbaarheidsexperte Petra De Sutter (UZ Gent). "Voor jonge koppels is het misschien wat luguber om daarover te moeten nadenken, maar het is nodig om daar op voorhand rekening mee te houden."

Gedeelde kinderwens

Ingevroren embryo's moeten sowieso na vijf jaar uit het vriesvak. Overlijdt de man eerder, dan kan de vrouw, mits zijn toestemming, de embryo's nog gebruiken. Al moet dat dan vanwege het erfrecht tussen de zes maanden en twee jaar na zijn dood.

Maar welke opties hebben koppels als het over echtscheiding gaat? De Sutter: "Er zijn drie mogelijkheden. Ofwel vinken ze aan dat de embryo's vernietigd worden. Of ze staan hun vruchtje af voor wetenschappelijk onderzoek, met vernietiging tot gevolg. Of ze kiezen voor embryodonatie."

Kortom: koppels kunnen nooit op voorhand beslissen om ook na een breuk die embryo's nog te gebruiken. "Puur om ethische redenen zouden wij dat allicht niet toelaten", stelt De Sutter. "Na een scheiding is er geen sprake meer van een gemeenschappelijk project, van een gedeelde kinderwens. Het embryo is vanuit een totaal andere bedoeling ontstaan."

Bovendien: ook wettelijk is het verboden. Want het zou dan gaan om bekende embryodonatie, van de ene ex-partner naar de andere. En de wet schrijft voor dat embryodonatie alleen anoniem kan. De Sutter: "Al kan ik wel zeggen dat gescheiden koppels dit zelden in vraag stellen. De meeste mannen willen dan maar één ding: dat de embryo's, die link met hun ex, zo snel mogelijk verdwijnen."

Breken koppels met elkaar, dan worden de vruchtjes best onmiddellijk vernietigd, menen experts. De Sutter: "Het heeft dan zelfs geen zin om een rechtszaak af te wachten, want zo'n vrouw heeft geen been om op te staan. Begrijpelijk ook. Een embryo is ook voor de helft van de man. Je kunt toch maar moeilijk zwanger worden van je ex tegen zijn wil in? De kinderwens van de vrouw weegt hier niet op tegen het recht van de ex-man om geen kinderen te krijgen met haar."

Al moesten ook onze vruchtbaarheidsklinieken al gescheiden vrouwen teleurstellen. Want willen ze een embryo laten ontdooien, dan zijn er opnieuw twee handtekeningen nodig, zwart op wit. De Sutter: "Komt die tweede handtekening er niet, dan stopt het daar meteen. Eén keer hebben we een vrouw betrapt: zij had de krabbel van haar man vervalst. Toen we zijn handtekening wilden verifiëren, bleken ze gescheiden."

Ook andere centra in ons land moesten al vrouwen ontgoochelen. En zelfs mannen. "Jaren terug, nog voor de wet van 2007, kwam er een man aankloppen", vertelt Patricia Baetens, psychologe van de fertiliteitskliniek van het UZ Brussel. "Hij was hier met zijn tweede vrouw, die in vervroegde menopauze was gegaan. Hij vroeg of hij samen met haar het embryo zou kunnen gebruiken dat indertijd met zijn ex was gemaakt. Zijn ex-vrouw zelf had daar trouwens geen problemen mee. Maar we hebben die vraag toch afgewimpeld. Zoiets krijg je toch niet uitgelegd aan een kind? En dat moet je toch voor ogen houden: het welzijn van het kind."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234