Zaterdag 03/12/2022

Biologie

De steenmarter is terug van weggeweest, en woont nu ook in de stad

Een steenmarter in het motorcompartiment van een auto. Beeld BELGAIMAGE
Een steenmarter in het motorcompartiment van een auto.Beeld BELGAIMAGE

De steenmarter, een beest dat twintig jaar geleden bijna niet meer bestond, komt nu weer overal voor. En plots voelt hij zich thuis in onze steden. "Mogelijk heeft een genetische aanpassing hiermee te maken."

Yannick Verberckmoes

Aalstenaars krijgen de laatste weken ongenode gasten over de vloer. "Steenmarters zoeken onderdak in leegstaande garages en beschadigen wagens", vertelt Sabrina Courteaux van de dienst Leefmilieu. Ook bouwen de dieren in de Denderstad nesten op zolders en laten ze doodgebeten kippen achter.

Aalst is niet de enige stad waar de steenmarters hun intrede hebben gemaakt. Hoewel het dier vroeger zo goed als uitgestorven was, komt het nu weer in heel Vlaanderen voor. De reden daarvoor is dat het dier zich aan een stedelijke omgeving heeft aangepast. "Tot tien jaar geleden werd er af en toe een aangereden in de buitengebieden", zegt Rik de Baere van Natuurpunt. "Nu zien we dat het dier bezig is met een domesticatieproces en steeds meer in steden voorkomt."

Genetisch verschil

Op zich hoeft dat niet te verbazen. Steenmarters jagen op muizen en ratten en die komen nu eenmaal af op het afval dat wij achterlaten. Maar er is meer aan de hand. Biologen denken dat er genetisch verschil is tussen de steenmarters in de steden, en diegene die we twintig jaar geleden enkel op het platteland aantroffen.

"Dat is nog niet helemaal bevestigd", zegt bioloog Koen Van Den Berge. "Maar er valt nu eenmaal een duidelijke verandering op te merken: de steenmarters hebben tegenwoordig geen schrik meer om met mensen om te gaan."

Mogelijk zijn zij de nakomelingen van steenmarters die zich door natuurlijke selectie beter aan de mens hebben aangepast, zegt Van Den Berge. "Wie zich beter aan de stedelijke omgeving kon aanpassen, kon zich ook sneller vermenigvuldigen. Een gelijkaardig proces zien we ook bij andere dieren terug. Vossen, bijvoorbeeld."

Wallonië en Frankrijk

En er is een tweede reden om aan te nemen dat de huidige steenmarters anders zijn. Zo'n vijftien jaar geleden leefden de dieren enkel nog in het oosten van Vlaams-Brabant (dus rond Leuven) en in Limburg. Volgens Van Den Berge komen de steenmarters, die nu overal in Vlaanderen verschijnen, vanuit Wallonië en Noord-Frankrijk.

Maar de intocht van de steenmarter heeft enkele nare effecten. Zo zoeken ze de warmte van onze zolders op om er hun nesten te bouwen en knabbelen ze kabels van auto's kapot. "Ze lusten ook graag eens een kippetje", zegt zoogdierenspecialist Diemer Vercayie van Natuurpunt. "Maar het is overdreven om van een plaag te spreken: een steenmarter heeft een leefgebied van een vierkante kilometer en verdedigt dat tegen soortgenoten. Er kan dus maar één steenmarter in dat gebied wonen."

Natuurpunt roept dan ook op om woningen en wagens op een goede manier tegen steenmarters te beschermen. Ze doden is hoe dan ook uitgesloten: de steenmarter is een beschermd dier. Als je een nest vindt in je huis kan je volgens Vercayie best de openingen zoeken waarlangs de steenmarter naar binnen komt, en die afsluiten. Voor kippen moet je wel een volière opzetten. Een simpel hek volstaat niet, omdat de dieren erg goede klimmers zijn.

Samen leven

Sommige auto-constructeurs hebben al ingespeeld op de nood om kabels aan de onderkant tegen steenmarters te beschermen door de carrosserie volledig dicht te maken, zegt Vercayie nog. Bestuurders kunnen zelf ook toestellen kopen om schade tegen te gaan. "Wij raden daarbij niet aan om een apparaat te kopen dat een ultrasoon geluid verspreidt. Daarmee hou je steenmarters niet tegen en het is ook nutteloos als de steenmarter slecht hoort. Beter kan je een klein toestelletje monteren dat een elektrische schok geeft, als er een steenmarter aan de kabels knaagt."

Hoe dan ook, zegt Vercayie, met de juiste preventieve maatregelen hoeft de steenmarter geen probleem te zijn. "In Vlaanderen is er toch te weinig natuur om de dieren naar daar te verplaatsen. Onze boodschap is: leer met de steenmarters samen te leven."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234