Woensdag 26/06/2019

Imec

De slimste vierkante kilometer van België ligt in Leuven

De clean room van Imec. Futuristische toptechnologie op een vierkante kilometer. Beeld Eric de Mildt

Een superbatterij die de actieradius van elektrische wagens met de helft zal verlengen. Het is de jongste worp van het Leuvense onderzoeksbureau Imec. Een kleine smart city met wereldfaam.

De karakteristieke toren met knik valt al van ver op in Heverlee. Het is een baken in het landschap, al is wat er achter die verlichte ramen plaatsvindt veel minder bekend. Imec, voluit Interuniversitair Micro-Elektronica Centrum, is het grootste onafhankelijke Europese onderzoekscentrum op het gebied van - even ademhalen - micro-elektronica, nanotechnologie, ontwerpmethodes en technologieën voor ICT-systemen. Nano-elektronica zijn de minicomponenten die in al onze digitale toestellen huizen. Zonder nano zou uw smartphone een gewone telefoon zijn gebleven.

Het hoogtechnologische laboratorium spuwt met de regelmaat van de klok onderzoeksdata, embryonale uitvindingen of andere desiderata, goed voor 191 patentaanvragen in 2017. Imec wordt ook wel eens de slimste vierkante kilometer van België genoemd. Tegelijk kunnen weinig mensen zich daar iets bij voorstellen.

'Geen tamtam'

Technologieondernemer Peter Hinssen kan dat begrijpen. "Imec is een ingenieursbedrijf. Die mensen zijn top op technologisch vlak, maar met marketing of imago zijn ze helemaal niet bezig. Bedrijven als Apple, Samsung, Intel en Sony sturen legers onderzoekers naar Leuven om de nieuwe generatie chips te ontwikkelen die later in smartphones, tablets en allerlei toestellen wereldwijd terechtkomen. Maar het lijkt erop dat Imec zelf de laatste is om daar veel tamtam rond te maken."

Samengevat werkt Imec met zijn 3.500 onderzoekers uit 70 landen en talloze partners aan baanbrekende innovatie in toepassingsdomeinen zoals gezondheidszorg, slimme steden en mobiliteit, logistiek, industrie energie en onderwijs.

Het brede publiek kan het onderzoekslabo misschien kennen van de zondagavondquiz Kalmte kan u redden, waarbij een algoritme continu de stress meet bij de kandidaten, wat mee de puntenscore bepaalt. Dit stressalgoritme werd ontwikkeld in Imec.

Lijkt dit nog spielerei, dan zijn de chips die in de cleanrooms van Imec geproduceerd worden dat allerminst. Het zijn embryo's voor de technologische oplossingen van morgen. Mét de vinger aan de pols. Met de Amerikaanse Johns Hopkins Universiteit lanceerde Imec recent nog miDiagnostics, een combinatie van nanotechnologie en spitsbiotechnologie voor de gezondheidszorg van morgen. De nieuwe technologie voor batterijen voor elektrische wagens past ook in dat rijtje. De onderzoekers hebben een nieuw materiaal ontwikkeld voor vaste lithium-ionbatterijen en denken hiermee op termijn de actieradius van elektrische wagens met de helft te kunnen verlengen.

Wetenschappers van IDLab, een onderzoeksgroep van Imec binnen de UGent en UAntwerpen, werken dan weer aan een innovatief systeem voor draadloze netwerken, om ook in crisissituaties vlot te kunnen communiceren. Denk aan een aanslag waarbij de communicatienetwerken niet meer functioneren. DARPA, het Amerikaanse agentschap voor geavanceerd onderzoek van het ministerie van Defensie, heeft alvast 750.000 dollar veil voor het project. Toch lijkt het erop dat Imec iets te weinig sant is in eigen land.

Lees ook: Zoektocht naar accu die langer meegaat en sneller oplaadt, duurt wellicht nog jaren.

'Wat we zelf doen'

Imec startte in 1984, in de nasleep van wijlen Gaston Geens' futuristische visie die genoegzaam Flanders Technology werd gedoopt. Een technologiebeurs die als bekendste vaandeldrager het belevingscentrum Technopolis opleverde.

Om de bevolking en bedrijfsleiders bewust te maken van de uitdagingen van de derde industriële revolutie zette Geens zijn visie voor de toekomst om in beleid. "We zullen moeten bewijzen dat we wat we zelf doen, beter doen", klonk het. Was Technopolis een speeltuin voor de burger, dan was Imec dat voor de wetenschappers. Ondertussen is Imec zijn Vlaamse wortels ontgroeid, en heeft het talloze onderzoeksovereenkomsten met universiteiten en elektronicabedrijven van over de hele wereld.

Dat was mee de verdienste van de eerste voorzitter van Imec, professor Roger Van Overstraeten, die het centrum van meet af aan sterk in de internationale context heeft gelanceerd. Diens opvolgers professor Gilbert Declerck en sinds 2009 professor Luc Van den Hove hebben op dat elan verder gebouwd. Peter Hinssen: "Imec heeft zichzelf onderweg een paar keer moeten heruitvinden. Gestart in de pure chipindustrie, is het geëvolueerd richting micro-elektronica, naar nanotechnologie, en nu het 'internet der dingen'. Het resultaat is dat Imec er vandaag beter voor staat dan ooit."

In dat opzicht past ook de fusie in 2016 met iMinds, het Gentse centrum met expertise rond software, digitale applicaties en media. Peter Hinssen: "Imec was nog iets te veel hardware, terwijl de opkomst van artificiële intelligentie en geconnecteerde toestellen andere kennisuitwisseling vraagt."

'Laagdrempeliger'

Vandaag doneert de Vlaamse overheid jaarlijks 108 miljoen euro aan Imec, dat als een vzw is gestructureerd. Daarvoor werd een convenant afgesloten, waarbij een zekere return wordt gevraagd. Die return moet afstralen op een voldoende regionale impact. In het kader van die convenant werd een impactstudie gemaakt. Volgens die studie is Imec goed voor 8.253 jobs, zowel direct als indirect. Het instituut levert een toegevoegde waarde van 579 miljoen euro op. Imec zet een omzet van 565 miljoen euro neer, tegenover die dotatie van 108 miljoen euro. 

Dat maakt dat Imec zowat 80 procent van zijn middelen bijeen schraapt op de private markt. Zo'n 12 procent komt via overheidsdotaties, terwijl nog eens 8 procent via Europese programma's komt. Dat is in internationale vergelijkingen een mooi resultaat. Ook op het vlak van patenten scoort Imec bovengemiddeld. Van de 918 octrooiaanvragen in de periode 2007-2014, werden 476 patenten toegekend. Daarmee staat Imec derde gerangschikt in de groep van internationaal relevante technologieklassen.

Beeld RV JONATHAN VAHSEN

Al valt wel eens het verwijt dat Imec zich te veel richt op de grote jongens zoals Samsung, Apple, Intel, en het gros andere grote bedrijven die omwille van vertrouwelijkheidsclausules niet genoemd mogen worden. De impactstudie beveelt aan dat Imec wat 'laagdrempeliger' mag zijn voor Vlaamse bedrijven.

Een bede die niet in dovemansoren viel. Vorig jaar kondigde Imec een nieuw investeringsfonds aan om digitale innovatie in Vlaanderen ondersteunen. Het selecteerde vier nieuwe start-ups. Zij zullen naast een initiële investering van 50.000 euro ook professionele coaching krijgen. Ook relevant is dat Imec zelf in totaal al 62 bedrijfjes afsplitste. Op die wijze kunnen onderzoeksresulaten omgezet worden in effectieve producten, wat niet tot de missie van Imec behoort. Uit cijfers van Vlaams minister van Economie Philippe Muyters (N-VA) blijkt dat in die bedrijven vorig jaar zo'n 850 onderzoekers aan de slag waren.

Toch is die samenwerking met de grote jongens cruciaal voor de internationale uitstraling van Imec én voor de innovatieve kruimels die daarbij van tafel vallen.

Luc Van den Hove, de CEO van Imec, zegt daar zelf over dat de samenwerking met de industrie de kern vormt van Imecs bestaan en inkomsten. "Maar ons langetermijnonderzoek is minstens zo belangrijk. Het vormt de basis van alles wat in Imec gebeurt en garandeert de instroom van nieuwe ideeën in onze onderzoeksprogramma’s. Het verzekert onze partners ervan dat we steeds alle opties – ook de meest experimentele – hebben bekeken vooraleer we een bepaalde richting kiezen." 

Imec in een notendop:

* Imec staat voor Interuniversitair Micro-Elektronica Centrum

* Opgericht in 1984, in de nasleep van Flanders Technology

* Er werken 3.500 onderzoekers, uit 70 landen, maar is direct en indirect goed voor 8.253 jobs

* Heeft een omzet van 565 miljoen euro, levert een economische bijdrage van 597 miljoen euro

* Krijgt een Vlaamse dotatie van 108 miljoen euro. Haalt 80 procent uit privémiddelen

* Heeft kantoren/medewerkers in Leuven, Gent, Antwerpen, Brussel, Eindhoven (Ned.) Hsinchu (Taiwan), Shanghai (China), Bangalore (India), San Francisco en Florida (VS), Tokio en Osaka (Japan)

* Uit Imec groeiden al 62 bedrijven (spin-off)

* Werkt samen met chipproducenten Samsung, Qualcomm en Intel. Of bedrijven als Apple

* Was in 2017 goed voor 191 patenten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden