Vrijdag 22/10/2021

Puzzelen

De raadselachtige opmars van het internetraadsel

Oplossingen voor problemen vinden: het blijft zo ongelooflijk fijn om het laatste cijfertje te kunnen invullen. Beeld thinkstock
Oplossingen voor problemen vinden: het blijft zo ongelooflijk fijn om het laatste cijfertje te kunnen invullen.Beeld thinkstock

"Hoe kan je met een optelsom van 8 keer het cijfer 8 de uitkomst 1.000 krijgen?": indien u meteen naar pen en papier grijpt, is de kans groot dat u deel uitmaakt van het leger puzzel- en raadselfans dat ook online stevig groeit. Verkwanselen we met onze puzzelfascinatie onze tijd - en die van onze werkgevers - of heeft het pijnigen van onze hersenen ook voordelen?

Kruiswoordraadsels, sudoku's, puzzels en alle varianten erop zijn net zoveel vaste prik in dagbladen als de voorpagina of het weerbericht. Dat ondervond uw eigenste krant twee weken geleden nog, toen ze twee weekends na elkaar dezelfde Zweedse puzzel publiceerde. Een stormpje van boze mails en tweets, een rechtzetting op de website en een weekendkrant met twéé Zweedse puzzels later weet iedereen het weer: aan een raadsel morrel je niet.

Maar ook online media worden zich bewust van de aantrekkingskracht van een moeilijk raadsel. Dat bleek onder meer uit het succes van het vraagstuk "Kan u de wiskundepuzzel voor Vietnamese achtjarigen oplossen dat ouders een leerkrachten met stomheid sloeg?" Het vraagstuk - dat naar later zou blijken niet voor achtjarigen maar voor 14- tot 15 jaar oude deelnemers aan de Wiskunde Olympiade in Singapore en Azië was opgesteld - vond zijn weg naar de rubriek 'Alex Bellos's Adventures in Numberland' op de website van de Britse krant The Guardian, en ging vervolgens als een lopend vuurtje rond.

Einstein of de vierkante tijdsaanduiding

Het succesje bracht The Guardian op het idee om elke maandag zo'n raadsel te lanceren. Wiskundespecialist en schrijver Alex Bellos gooit de surfers nu in frisse video's een puzzel voor de voeten en doet in een opvolgfilmpje de oplossing uit de doeken. Sindsdien buigen de Britten zich over vraagstukken als 'Kunt u ontdekken wanneer Cheryl jarig is?' of 'Bent u bij de twee procent die Einsteins verkiezingsraadsel kan kraken?'

De opgaves haalt Bellos uit de hele wereld: schoolopdrachten kunnen net zo goed de aanzet vormen voor een raadsel als een Fibonacci-klok waarbij u de juiste tijd moet kunnen afleiden aan de hand van lichtgevende vierkanten in een gouden rechthoek. Pittig is het zeker, maar de surfers van de Britse nieuwssite smullen ervan.

Een feit dat in ons land niet onopgemerkt bleef: ook nieuwssite HLN.be surft mee op de raadsel-hype. De 'Vietnamese' puzzel die ook over het Kanaal een hit was, wist op die site ruim 70.000 puzzelaars te boeien, een ander raadsel scoorde dubbel zo goed. De leestijd van die stukken ligt bovendien hoog, wat erop wijst dat Vlaanderen massaal zijn best doet om effectief een oplossing te vinden voor de stukken.

Op de Facebook-pagina van HLN leefde de belangstelling ook: "De puzzel werd daar 26.000 keer aangeklikt, veel meer dan het gemiddelde van die week en ver boven de mediaan van 8.300 clicks", zegt Karl De Rycke, die de sociale media van HLN beheert. Qua likes en shares deed de puzzel het dan weer helemaal niet geweldig. "Ik vermoed dat veel mensen er niet in slaagden om de puzzel op te lossen, waardoor ze 'm niet leuk vonden", zegt hij.

Leerrijk ontspannen

"Afgelopen maandagochtend haalde ons recentste raadsel, ondanks alle 'concurrentie' van hard nieuws bij het begin van de week, de top drie van meest gelezen stukken", zegt Kurt Minnen, Digital Media Manager bij De Persgroep. "We zijn nu van plan om elke maandag iets in die aard te lanceren. Dat kan op basis van een video zijn, een foto, een vraagstuk of tekst: als het kan aanslaan bij een groot doelpubliek, komt het in aanmerking. Dat mag best uitdagend zijn: we bereiken ook mensen die graag iets complex oplossen."

Het succes van die puzzels verklaart Minnen zo: "De hele dag krijg je nieuws, leuke dingen en infotainment te zien. Zo'n puzzel biedt iets helemaal anders: iets waar je even bij stil kan staan. Raadsels zetten je letterlijk aan het denken. Het blijft verpozing, maar je leert er wel iets van bij."

Bewustzijn

Volgens de Britse neurowetenschapper Daniel Bor, auteur van 'The Ravenous Brain', is er een evolutionair verband tussen goede informatie kunnen verzamelen en overleven. Daardoor is onze interesse voor problemen oplossen diep ingebed in het menselijke bewustzijn. "We voelen ons gelukkig als we iets vinden dat ons helpt om een achterliggend patroon te begrijpen", zegt hij. "Sudoku's zijn bijvoorbeeld niet de leukste bezigheid, maar het voelt best goed als je erin slaagt om dat laatste cijfertje in te vullen. Het is daarom dat wetenschappers zo graag aan onderzoek doen. Ik zie mijn job als het oplossen van een groot, warrig kruiswoordraadsel. Wanneer je dat ene stukje invult en het hele patroon ontdekt, geeft dat enorm veel voldoening."

Marijke Miatton, neuropsychologe op de dienst Neurologie van het UZ Gent, ziet twee belangrijke redenen waarom we graag aan het puzzelen slaan. "Voor jongeren spelen factoren als snel succes ervaren en nieuwe uitdagingen aangaan", zegt ze. "Voor ouderen speelt het feit mee dat puzzels en raadsels ons helpen om een cognitieve reserve op te bouwen, die ons zou beschermen tegen dementie en ouderdomsvergetelheid. Vandaar wellicht dat een website als SeniorenNet sudoku's en hersenbrekers aanbiedt. "

"Alles beter dan niks doen"

Indien u zich schuldig voelt omdat u op het werk heimelijk Aziatische wiskundevraagstukken zit op te lossen, is dat dus niet helemaal terecht. Breinkrakers als sudoku's en raadsels hebben hun nut, al moeten we dat ook niet overdrijven.

"Dat geldt voor de meeste puzzels en spelletjes: de transfer van de vaardigheden die je daar opdoet naar je dagelijks leven zijn eerder beperkt", zegt Miatton. "Een racegame spelen gaat je niet helpen om beter te onthouden welke boodschappen je moet doen, en een sudoku oplossen zal je misschien wat beter leren rekenen, maar niet leren om betere planningen te maken."

Wat de puzzels wél doen, is onze zogenaamde 'cognitieve reserve' vergroten, onze weerstand tegen hersenschade. Net zoals regelmatig je boodschappenlijstjes uit het hoofd leren, een programma als 'MAX Geheugentrainer' bekijken, waar specifieke oefeningen voor het geheugen worden gegeven, of computerspelletjes spelen.

"Eigenlijk is het simpel", zegt Miatton. "Het slechtste wat je kan doen voor je hersenen, is helemaal niks doen. Je moet op de één of andere manier bezig blijven." Dat advies geldt overigens voor alle leeftijden. "De cognitieve achteruitgang begint rond je 40ste, al beschikken mensen die hoger opgeleid zijn over een grotere cognitieve reserve. Maar sowieso heeft het nut voor elke leeftijd."

Waarmee dus ook de Vietnamese achtjarigen opgelucht mogen ademhalen.

Het Aziatische wiskunderaadsel dat het ook tot internethit in Europa schopte. Probeert u het vooral zelf. Beeld kos
Het Aziatische wiskunderaadsel dat het ook tot internethit in Europa schopte. Probeert u het vooral zelf.Beeld kos
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234