Zondag 22/09/2019

Class of 2000

De Nokia 3310, de kakkerlak der mobiele telefoons

Nokia 3310 Beeld rv

Elke week neemt de Cult-redactie een legendarische plaat, film, boek, theatervoorstelling, tv-programma, game, kunstwerk of gebeurtenis onder de loep. In het jaar waarin die volwassen (lees: achttien) wordt. Wat was destijds de impact ervan, en is die er nu nog? Vandaag: De Nokia 3310.

De Nokia 3310 was als een kakkerlak. De gsm verspreidde zich in geen tijd in een wereld die smachtte naar een handige mobiele telefoon. Bovendien was het ding niet kapot te krijgen, tenzij je een hydraulische pers in de garage had staan.

De Spaanse gitarist Francisco Tárrega componeerde in 1902 het nummer 'Gran Vals'. Geen flauw idee of het nummer begin twintigste eeuw de hitlijsten ooit domineerde. Maar dankzij het Finse bedrijf Nokia kun je het deuntje zelfs vandaag nog probleemloos neuriën. Het heet sinds 1998 dan ook The Nokia Tune en is de soundtrack bij de veroveringstocht van het bedrijf Nokia in het algemeen en het model Nokia 3310 in het bijzonder.

De 3310, die in september 2000 voor het eerst in de winkels lag, staat vandaag nog steeds in de top 15 van meest verkochte mobiele telefoons ter wereld. 126 miljoen exemplaren in totaal. Het moet daarmee broers en zussen zoals de 1100 en 3210 laten voorgaan, maar geen enkel model uit die lijst is zo iconisch als de 3310. Op de iPhone na.

Het ontwerp was in de eerste plaats functioneel. Hij was compact, de batterij moest je wekelijks opladen (wekelijks. we herhalen: wekelijks!), er stond een rekenmachine op en het ding had geen lompe antenne zoals al zijn voorgangers.

Trilfunctie

Zijn onsterfelijk imago heeft de 3310 mede te danken aan de onbreekbare huls. Zijn superkrachten zijn zodanig legendarisch dat YouTubers het ding tot op vandaag tot het uiterste te testen. De Nokia 3310 nam het onder andere op tegen een tank, probeerde een val uit een vliegtuig te overleven en moest zijn meerdere herkennen in een hydraulische pers.

Dat liep niet altijd even goed af. Maar waar iedereen zijn smartphone vandaag als een stukje porselein behandelt, kon je de Nokia 3310 niet hard genoeg tegen de grond smakken.

Kijk maar wat BrammeS schreef in een bericht op 3 juli 2001 op het technologieforum van Tweakers. “kamaraad heeft em laatst uit een kermis atractie laten vallen. meter of 5. alles deed het nog behalfe de trilfunctie!!!” Wie heeft nu de trilfunctie nodig als je 'Gran Vals' als ringtone had ingesteld?

BrammeS had wel even de moeite kunnen doen om zijn boodschap door predictive text input van zijn kameraad te gooien. Dankzij dat ingebouwd woordenboek kon je woorden vormen – en juist spellen – met de druk op één toets. Zelfs smileys zaten toen al in het beperkte geheugen van de telefoon opgeslagen.

Het zijn kleine dingetjes die we vandaag als vanzelfsprekend beschouwen, maar ze maakten toen het verschil. Vergeet niet: de Nokia 3310 kwam op de markt in een tijd waar journalisten het letterwoord sms nog tussen haakjes duidden met short message service en het het aantal karakters in een bericht er nog toe deed om je telefoonrekening binnen de perken te houden.

Snapchat avant la lettre

Waar Nokia voor de eeuwwisseling een zakelijk en saai imago had, moest de 3310 dat veranderen. Een team van 40 designers dacht maandenlang na over hoe ver de ideale sms-toetsen uit elkaar moesten staan en hoe die precies moesten aanvoelen. De jeugd belde niet meer, maar chatte liever.

Het is trouwens opvallend dat de Nokia 3310 aangekondigd werd met een Snapchat-functie avant la lettre die niemand zich nog herinnert. Iedereen die thuis over een internetverbinding beschikte, gebruikte in die tijd MSN Messenger om na school te roddelen met vrienden. De Nokia 3310 was de eerste telefoon die die ervaring naar de gsm probeerde te vertalen.

Je kon met de Nokia 3310 met verschillende personen tegelijkertijd sms’en. Je koos een gebruikersnaam, nodigde vrienden uit voor een groepsroddel en verstuurde berichten naar elkaar die drie keer langer mochten zijn dan een normale sms van 160 tekens.

Zodra je het gesprek verliet, was het weg. Net zoals Snapchat-berichten die maar voor een beperkte tijd zichtbaar zijn. Het internationale persbericht titelde trouwens: Nokia introduces mobile chat with the Nokia 3310. Maar daar zaten die jongeren duidelijk niet op te wachten.

“Jongeren pikten dat niet op”, vertelde Henri Holm eind vorig jaar over die functie aan Vice. Als marketing manager moest hij het toestel aan de man krijgen. “We waren gewoon te veel voor op onze tijd.”

Weed of Lamborghini's

Die andere extraatjes sloegen wel aan in de doelgroep. Wie heeft er niet tijdens de les geprobeerd om het Snake II-record te breken zonder dat de leraar wiskunde het opmerkte? En als je niet graag met een slang achter je eigen staart aan zat, dan kon je nog kiezen voor Space Impact, Pairs II of Bantumi.

De Nokia 3310 was ook allereerste gsm waarvan je de voor- en achterkant kon personaliseren. Hield je van weed of van Lamborghini’s, dan toonde je dat met de covers van je telefoon.

Ook in de hele beltoongekte speelde de Nokia 3310 in de beginjaren een gidsende rol. Het adagium dat jongeren nergens voor willen betalen, werd toen al ondermijnd.

In heel Europa waren beltonen in 2003 goed voor ongeveer 900 miljoen euro aan inkomsten, slechts 65 miljoen daarvan stroomde naar Europese en Amerikaanse muziekrechtenmaatschappijen.

Toen al zwelde de kritiek op de muzieksector aan dat het onvoldoende openstond voor nieuwe marktoportuniteiten en zo de kaas van zijn brood liet eten. iTunes bestond al, van Spotify was er toen nog geen sprake. De beltoonhysterie kende zijn hoogtepunt in 2005. Toen kon niemand ontkomen aan het irritante geluid van Crazy Frog en was de 3310 al even op de terugweg.

Heimwee

Ook Nokia zelf, dat op zijn hoogtepunt ongeveer 250 miljard euro waard was en tussen 1998 en 2007 instond voor een vierde van Finlands economische groei, stortte later in als een kaartenhuisje.

De schuldige? De iPhone. Nokia had in 2007 al een aantal smartphones op de markt gebracht. Die waren lang niet zo gebruiksvriendelijk als de 3310 en zijn voorgangers. Het bedrijf kwam er nooit meer bovenop. Zelfs een coalitie in 2011 met dat andere bedrijf dat het mobiele tijdperk heeft gemist, Microsoft, draaide op niets uit. In 2014 kwam er officieel een einde aan Nokia als mobilifoniemerk.

Een merk waar we met zijn alle heimwee naar hebben, getuige de hype rond de vernieuwde versie van het Finse bedrijf HMD. Misschien stierf met de echte Nokia ook wel een stukje onschuldige innovatie. Hoezeer je ook dat Snake II-record wilde verbreken, na een tijd was je het kotsbeu en legde je de telefoon weg. Je werd niet door vijftien andere apps aan het scherm van je telefoon gekluisterd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234