Maandag 27/06/2022

Voor u uitgelegdWetenschap

De mannenpil over vijf jaar op de markt? Wellicht te mooi om waar te zijn

null Beeld Sven Franzen
Beeld Sven Franzen

Over vijf jaar kan de felbegeerde mannenpil in de winkel liggen. Althans, dat claimt een Amerikaans wetenschapper na succesvolle testen op muizen. Wat is daarvan aan?

Pieter Gordts

“Binnen dit decennium, en misschien wel al over vijf jaar.” Zo snel ziet Abdullah Al Noman, een Amerikaanse onderzoeker aan de universiteit van Minnesota in Minneapolis, een mannenpil op de markt komen. Dat zegt hij aan de Nederlandse website Scientias. Al houdt hij nog een beetje een slag om de arm: “Als alles goed verloopt en het medicijn ook in de klinische proef veilig en werkzaam blijkt te zijn.”

De Amerikaan presenteerde vorige week de resultaten van zijn klinische studie bij muizen op een congres. Zijn bevindingen – die nog niet in een wetenschappelijk artikel gepubliceerd werden – lijken veelbelovend. Al Noman ontwikkelde een pil die in 99 procent van de gevallen een zwangerschap kon voorkomen bij mannelijke muizen. Dat alles gebeurde volgens de onderzoeker zonder bijwerkingen: vier tot zes weken nadat de muizen stopten met het nemen van de pil konden ze weer jongen verwekken.

Vrijwel meteen werden de resultaten van Al Noman wereldwijd opgepikt: de komst van een mannenpil is nabij, klonk het overal. Vooral de claim dat een mannenpil over vijf jaar in de winkel kan liggen, werd daarbij gretig gedeeld.

“Of het zo snel zal gaan, weet ik toch niet”, zegt professor Herman Tournaye (VUB) van Brussels IVF, het centrum voor reproductieve geneeskunde van het UZ Brussel. “Zeven jaar geleden publiceerden enkele Japanse wetenschappers van de universiteit van Osaka veelbelovende resultaten in het tijdschrift Science. Via het blokkeren van een bepaald enzym waren ze erin geslaagd de zaadcellen van muizen totaal onbeweeglijk te krijgen.”

Ook toen klonk het dat er geen bijwerkingen waren. Het nieuws werd wereldwijd goed ontvangen. Toch is er zeven jaar later nog steeds geen spoor van hun pil.

Het verbaast ook professor endocrinologie Guy T’Sjoen (UZ Gent) niet. “Elk jaar passeert er wel zo’n bericht”, zegt hij. “Ik ben altijd erg terughoudend als ik ze hoor. Er is echt nog een lange weg af te leggen tussen het verzamelen van data bij muizen en diezelfde resultaten behalen bij mensen.” Al Noman zegt dat zijn pil inwerkt op de productie van vitamine A. Die is belangrijk in de productie van zaadcellen. “Maar evengoed is vitamine A belangrijk voor de celdeling en ontwikkeling van embryo’s”, zegt T’Sjoen. “Dat is een complex gegeven. Het is niet omdat zoiets bij muizen werkt, dat het ook bij mensen zo is. Verwerven van langetermijndata is hier essentieel, want contraceptie neem je niet voor een korte periode. Of er dan bijwerkingen komen, weet niemand.”

Niet-hormonaal

Hoewel ook Tournaye niet durft te voorspellen of de resultaten van Al Noman zich ooit zullen vertalen in een pil die je bij de apotheker kunt kopen, is hij wel positief over de piste die hier onderzocht wordt: namelijk niet via hormonale weg.

Wetenschappers zoeken al decennialang naar een mannenpil. Net zoals de vrouwenpil inwerkt op het vrouwelijke hormoon oestrogeen, probeert de grote meerderheid van de studies voor de mannenpil om datzelfde te doen via de hormonale weg, dus door de natuurlijke hormonale aansturing van de zaadbal aan banden te leggen.

Alleen bleek die hormonale weg in het verleden bezaaid te zijn met bijwerkingen. Tournaye kan het weten. Samen met zijn collega’s werkte hij zo’n twintig jaar geleden mee aan een studie naar zo’n mannenpil. “Dat was in onze studie inderdaad ook het geval. Dat ging van depressie, tot het kleiner worden van de ballen, libidostoornissen en gemoedsschommelingen.” Onder andere daarom ging het farmaceutisch bedrijf dat de studie liet uitvoeren niet verder.

null Beeld ANP XTRA
Beeld ANP XTRA

En de vrouwenpil dan? Die geeft toch ook bijwerkingen, zoals trombose, depressie of een verlaagd libido? Het is iets waar steeds meer bewustzijn over is, met dank ook aan het coronavaccin. In de prille vaccinatieperiode werd alom aangestipt dat het grote wantrouwen over mogelijke bijwerkingen nogal gek is, aangezien veel vrouwen al sinds jaar en dag de pil slikken – en daarmee zowel bijwerkingen aanvaarden als eenzijdig de eindverantwoordelijkheid dragen om ongewenste zwangerschappen te voorkomen.

Zowel T’sjoen als Tournaye geven grif toe dat het hypocriet is. “Ten dele is dat te wijten aan het feit dat de vrouwenpil er eerst was en zo’n groot succes was”, zegt T’Sjoen. “Het zorgde ervoor dat bedrijven lange tijd niet op zoek zijn gegaan naar een alternatief: er was geen sense of urgency. Tegelijk zien we nu inderdaad een trend van vrouwen die zich vragen stellen bij de bijwerkingen van de pil. Ook wordt sterilisatie door vasectomie bij mannen steeds populairder. Maar vergeet ook de stille meerderheid niet: een hele grote groep vrouwen neemt de pil en ondervindt geen bijwerkingen. In het algemeen was het ook een revolutie: dankzij de pil konden heel wat vrouwen meer genieten van hun seksualiteit. Dus laat ons het kind niet met het badwater weggooien. Maar ja, er zijn zeker vragen te stellen bij de bijwerkingen van de pil.”

Al is er wellicht nog een veel prozaïscher reden waarom een mannenpil niet voor morgen is: de bereidheid van farmaceutische bedrijven om er geld in te pompen, is klein. Ondanks de recente populariteit van sterilisatie bij mannen, is het niet zeker of er een publiek is voor een mannenpil. Volgens sommige studies zijn mannen bereid zo’n pil te slikken, volgens andere niet. Ook het vertrouwen van vrouwen in een mannenpil is niet eenduidig wetenschappelijk aan te tonen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234