Zaterdag 16/11/2019

Biodiversiteit

"De kelderende biodiversiteit is even gevaarlijk als de klimaatverandering"

De lynx was op het einde van de 20ste eeuw bijna volledig uitgestorven. Beeld © Raimund Linke

Het wereldwijde verlies aan biodiversiteit bedreigt de mens steeds meer. Volgens het Intergouvernementeel Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten (IPBES) is het massaal uitsterven van diersoorten zelfs even gevaarlijk als de klimaatverandering. Maar is dat ook zo?

Met vossen op de terreinen van de VRT, wolven in Limburg en everzwijnen in de Ardennen lijkt er geen probleem te zijn met de biodiversiteit. Toch is er volgens het IPBES, een intergouvernementele organisatie van de Verenigde Naties, een uitroeiing aan de gang die dramatische proporties voor de mens kan aannemen.

Dat blijkt uit onderzoeksrapporten waaraan het platform drie jaar werkte en die het volgende week publiceert. Op dit moment leggen 760 wetenschappers uit 118 landen de laatste hand aan de rapporten op een conferentie in het Colombiaanse Medellín. De bedoeling: met de vuist op tafel kloppen bij de beleidsmakers.

Enorme impact

Uit cijfers die De Morgen al kon inkijken, blijkt dat in Europa en Centraal-Azië de biodiversiteit rake klappen krijgt. Zo sterven de Centraal-Aziatische en Europese plant- en diersoorten 100 tot 1.000 keer sneller uit dan normaal, vaak door toedoen van de mens.

De schade is het grootst onder water. Zo is in de Europese Unie 66 procent van de soorten in zout water bedreigd. Dat komt volgens de onderzoekers voornamelijk door de overbevissing en de klimaatverandering.

Maar ook bij de zoetwatersoorten is de schade aanzienlijk: 73 procent van de soorten is bedreigd. Hier komt dat vooral door de intensieve landbouw, die zoetwatermeren, -vijvers en -rivieren doet verdwijnen. Verder staan ook landbouwgewassen en diersoorten op het vasteland steeds meer onder druk.

Dat diersoorten in groten getale uitsterven is niet nieuw, maar toch is het volgens het IPBES een prangende kwestie die hoger op de politieke agenda’s moet staan. “De kelderende biodiversiteit is even gevaarlijk als de klimaatverandering”, zegt Angelique Berhault van het IPBES.

Ze geeft aan dat de afname van de biodiversiteit een enorme impact heeft op ons dagelijks leven. Zo zijn we voor gezonde lucht, voedsel en drinkwater volledig afhankelijk van een door miljoenen jaren evolutie ontstaan ecologisch klimaat. De kleinste verschuiving kan ons leven sterk beïnvloeden.

Vrij alarmerende berichten, maar toch staat het thema niet zo hoog op de wereldwijde politieke agenda’s als de klimaatverandering. “Het is moeilijker om de biodiversiteitskwestie uit te leggen aan de bevolking", legt Berhault uit. “De opwarming van de aarde is relatief simpel uit te leggen: ‘Het klimaat warmt zoveel graden op en dit zijn de gevolgen.' Biodiversiteit is een veel complexer probleem.”

Het IPBES werd in 2007 opgericht naar analogie met het befaamde klimaatpanel IPCC. En waar het IPCC de klimaatverandering tot wereldprobleem nummer één wist te bombarderen, wil het IPBES nu hetzelfde doen met de biodiversiteitscrisis.

Voordelen

Bioloog Chris D. Thomas (University of York) stelt zich vragen bij de alarmerende berichten. “De mens schept netto meer diersoorten dan hij er vernietigt”, legt hij uit. “Pakweg de bijensterfte is wel degelijk een probleem, maar dat er in het algemeen diersoorten verdwijnen kan ook voordelen opleveren", zegt hij. Zo ontstaan er volgens Thomas veel nieuwe soorten die de mens weleens beter zouden kunnen dienen dan de huidige.

Maar dat potentieel wordt volgens hem niet aangeboord. “De wetenschap focust louter op het behouden van het ecosysteem. Waarom verandering in ons voordeel niet stimuleren?"

Het IPBES hoopt eind volgende week een omvattende conclusie van zijn vijf rapporten te kunnen publiceren. “Het zal de eerste wereldwijde analyse zijn van het probleem sinds 2005", aldus Berhault. Daarna volgt in 2019 het eerste lobbywerk bij politieke beleidsmakers en instellingen.

Bevoegd minister van Natuur Joke Schauvliege (CD&V) was niet bereikbaar voor commentaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234