Donderdag 27/06/2019

Wetenschap

De kans dat obese mensen afvallen is uitermate klein

De kans dat obese mensen afvallen, en dat gewicht ook weten te behouden op lange termijn, is enorm klein. Beeld THINKSTOCK

Wie te dik is, heeft maar een magere kans om die extra kilo's ooit kwijt te raken. Dat blijkt uit een grootschalige Britse studie, waarbij het gewichtsverloop in tien jaar van meer dan 270.000 mensen werd gevolgd. 'We moeten vooral vermijden dat mensen ooit dik worden.'

Trappen lopen, crashdiëten, koolhydraten bannen, stappen tellen... Tal van manieren zijn er om gewicht te verliezen. En toch zijn er maar weinig mensen met overgewicht die daar daadwerkelijk in slagen, zo bewijst een studie van het Britse King's College London. De studie staat gepubliceerd in American Journal of Public Health.

Met behulp van elektronische patiëntendossiers analyseerden wetenschappers het gewicht van 278.982 mensen van 2004 tot 2010. De resultaten zijn bedroevend, want nauwelijks 1.283 mannen en 2.245 vrouwen slaagden er in die periode in opnieuw een normaal gewicht te bereiken.

Dat betekent dat de jaarlijkse kans dat obese mannen (met een BMI hoger dan 30) afvallen 1 op 210 is, en vrouwen 1 op 124. Bij personen met morbide obesitas (BMI hoger dan 40) slinken die kansen verder tot 1 op 1.290 voor mannen en 1 op 677 voor vrouwen.

Beeld THINKSTOCK

Het zijn Britse cijfers, maar ze zijn heel herkenbaar voor Bart Van der Schueren, professor endocrinologie in het UZ Leuven. Ook hij ziet in de praktijk hoe mensen met overgewicht er maar zelden in slagen om op eigen kracht te vermageren. "Er spelen allerlei mechanismen in het lichaam die ervoor zorgen dat je weer naar een hoger gewicht gaat."

Ons lichaam doet er alles aan om voldoende energie binnen te krijgen. Van der Schueren: "Val je af, dan zet je lichaam de verbranding lager. Genetisch zijn we geprogrammeerd op pakweg een hongersnood te overleven. Honderd jaar geleden was dat een goeie zaak, maar nu wreekt zich dat."

Vetcellen raak je overigens nooit meer kwijt. Eens ze zijn gevormd, blijven ze daar voor altijd zitten. "Dik zijn heeft op zich weinig te maken met de hoeveelheid vetcellen", legt Van der Schueren uit. "Het is de grootte van de cellen die de omvang bepalen. Bij iemand die afvalt zullen die cellen dus slinken, maar die cellen vullen zich weer heel snel."

Technieken werken niet

Een beetje vermageren is meestal niet zo moeilijk, zo toont ook de Britse studie. Een gewichtsafname van 5 procent binnen het jaar lukte 1 op de 12 mannen en 1 op de 10 vrouwen. Helaas hadden de meesten van hen die kilo's binnen de vijf jaar terug.

"Eigenlijk zijn dat dramatische cijfers", vindt Van der Schueren. "Dat is ook het probleem van al die diëten. Ze werken wel, maar niet op lange termijn. Dan zien we hoe mensen toch weer aankomen en hoe sterk de wil van het lichaam is. Het is duidelijk dat onze huidige technieken om obesitas te bestrijden, niet werken."

Vermageringsoperaties helpen doorgaans wel. "Maar die zijn natuurlijk heel erg drastisch. Ideaal is dat allerminst. Bovendien merken we dat 20 procent van de mensen die zo'n operatie ondergaat, uiteindelijk toch weer bijkomt."

Volgens Van der Schueren moet er vooral meer onderzoek komen naar de mechanismen achter obesitas. "We kennen zeker nog niet 5 procent van de hele puzzel. We weten dat er honger- en verzadigingshormonen zijn, maar het hele mechanisme errond kennen we niet. Dat verder ontrafelen, kan misschien oplossingen opleveren."

Waar we ons vooral voor moeten hoeden, is mensen met overgewicht met de vinger wijzen, vindt hij. "Er is lang gedaan alsof het die mensen hun eigen fout is. Maar als 30 tot 50 procent van de bevolking overgewicht heeft, dan kun je niet langer beweren dat die allemaal geen wilskracht hebben."

Beeld THINKSTOCK
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden