Zaterdag 21/05/2022

De grote chipstest: welke van deze 11 smaken is het minst ongezond?

null Beeld kos
Beeld kos

Geen natje zonder droogje. En dus wrijven met het naderende EK Voetbal niet alleen de brouwers, maar ook de chipsfabrikanten zich in de handen. Bij Croky pakt men zelfs uit met officiële Red Devils Snacks. Maar met welke chips op grijpafstand juichen supporters hun Duivels nu het 'gezondst' toe? Op onze vraag stelde diëtiste Sanne Mouha volgend knapperig elftal samen. «Gezonde aardappelchips bestaan niet, zelfs de gewone gezouten zijn heuse caloriebommetjes. De geribbelde zijn het vettigst.»

Vreemd dat chips zo'n slecht imago meesleuren, want aardappelen zijn toch gezond? «Klopt», knikt diëtiste Sanne Mouha. «Naast veel vezels en vitaminen bevatten aardappelen ook aanzienlijk wat zetmeel. En dat is een plus omdat zetmeel - in tegenstelling tot die andere koolhydraat suiker - een gezonde energiebron is.» Welaan dan: als aardappelen zo gezond zijn, geldt dat toch ook voor chips? Sanne: «Niet dus. Want tijdens de productie van aardappel tot chip duikt één grote boosdoener op: de vetten waarin de aardappelschijfjes gefrituurd worden. Tijdens dat frituren zien de aardappelen niet alleen hun vitaminen vernietigd, de resterende vezels en zetmeel kunnen onmogelijk op tegen de plots massaal ge­absorbeerde vetten. Ook ontstaat door de extreme verhitting van zetmeel acrylamide. Die zorgt voor het bruinere, krokantere en vaak ook lekkere laagje op de chips, maar kan bij overmatig gebruik ook kankerverwekkend zijn.»

Zonnebloemolie

Wat dan te denken van de zonnebloemolie waarmee chipsfabrikanten graag uitpakken, de afbeelding van zonnebloemen incluis? Sanne: «Het klopt dat zonnebloemolie minder schadelijk is dan klassiek frituurvet. Olie is gezonder dan vet omdat het veel onverzadigde vetzuren bevat en daarnaast probleemloos tot 180°C opgewarmd kan worden - een goede 'chipsbakker' dus. Maar voor een echt groot gezondheidsbevorderend effect zorgt zonnebloemolie niet. Voor een flinke hoeveelheid calorieën daarentegen wél.»

Al valt toch op dat over alle merken én smaken heen de verzadigde vetten beperkt blijven én in de chips vooral enkelvoudig onverzadigde vetzuren zitten. «En onverzadigd mag dan wel beter zijn dan verzadigd, het blijven vetten die véél te massaal aanwezig zijn. Schommelt het gehalte aan verzadigde vetten bij de meeste chips rond de 2 gram per 100 gram, dan is de resterende 30 gram aan onverzadigde vetzuren nog steeds synoniem van veel te veel calorieën én vetzuren. En zelfs al moet je niet te veel op je lijn letten, te veel is gewoon te veel. Ook maakt het daarbij echt geen verschil of de chips industrieel dan wel - zoals bij Kettle - ambachtelijk handbereid werden. Tja, ook al werden die aardappelschijfjes met de hand gefrituurd én omgedraaid, de ingrediënten blijven onveranderd: aardappelen, zeezout én vooral olie. Ook de ambachtelijke bereiding kan niet zonder vetten», aldus Sanne.

Net zoals ook de smaken niet alleszeggend zijn: «Het is niet omdat chips als smaak slechts zout of paprika hebben dat die 'gezonder' zouden zijn dan die exemplaren met kaas- of andere bicky burger-smaken. Het aantal kcal is even hoog, en zoals je bij het 'elftal' zal merken, soms zelfs hoger bij gezouten chips.»

Grote zakken

Blijft de portiegrootte: op een zeldzame uitzondering van 25 gram raadt elke verpakking 30 gram als individuele portie aan. Wat niet meer is dan een gevulde hand en dus weinig realistisch. Zelfs in de kleinste zakjes zit al 45 gram aan chips. «Al schuilt het grootste gevaar vooral in de grote zakken», waarschuwt Sanne. «Zeker als je intussen tv kijkt, blijf je daar onbewust uit happen. Daarom is het nooit een goed idee om chips rechtstreeks uit de zak te eten. Wat dan wel een correcte portie is? Tussen de 30 en 50 gram, op voorwaarde dat je niet elke dag aan de chips zit. Deze tip kan alvast helpen: giet de hoeveelheid eerst in een kommetje, leg de zak chips weer weg en kruip dan enkel met dat kommetje in de sofa. Op is dan altijd op.»

Groentechips?

Tussen al die Lay's- en Croky-chips liggen in de meeste supermarkten intussen ook groentechips, gemaakt van onder meer pastinaak, wortel en rode biet. En dus ongetwijfeld gezonder? «Slechts een beetje gezonder», nuanceert Sanne. «Vergeet niet dat ook deze groentechips gefrituurd worden én dus ook alle vitaminen verloren gaan. Vergeleken met gewone chips bevat één portie van 30 gram uiteindelijk slechts 30 kcal minder, al zitten er wel beduidend méér vezels in. Ook zijn deze chips vaak dikker, waardoor men er langer op knabbelt en sneller verzadigd zal zijn. Wie wil kiezen, grijpt dan toch beter naar deze groentechips. Maar schrik niet als je ook hier naar de verpakking kijkt. Slechts 73% groenten verklapt de ingrediëntenlijst. De rest wordt dus ingevuld door een snuifje zout én vooral veel zonnebloemolie. Anders gezegd: bij elke hap heb je meteen ook bijna 30% aan vet binnen.»

null Beeld kos
Beeld kos

Na het plakvlees, nu de perschips

Opgepast: niet elke chip is rechtstreeks uit een aardappel gesneden. Sanne: «Kijk gewoon naar de ingrediëntenlijst op de verpakking: als daar letterlijk 'aardappelen' staat, dan werden de chips rechtstreeks uit aardappelen gesneden. Maar staat er 'aardappelvlokken' op, zoals bijvoorbeeld bij de Lay's Oven óf 'aardappelpoeder' en 'aardappelmeel' zoals bij de Red Devils Snacks en Mama Mia's, dan betekent dit dat die chips in een mal samengeperst werden.»

DE KRAKENDE ELF (van niet zo gezond naar helemaal niet gezond)

De voedingswaarden gelden steeds per 100 gram

1. Lay's Oven Roasted Paprika

Meeste suikers
Energie: 408 kcal *
Vetten: 9 g
Suikers: 8,9 g
Vezels: 5,3 g
Zout: 2 g

«Met net geen 9 gram zijn dit de suikerrijkste chips van allemaal - met onder meer dextrose en fructose -, al zorgt het lage vetgehalte tegelijk voor de minste calorieën van dit elftal.»

null Beeld kos
Beeld kos

2. Croky Red Devils Snacks

Geen vezels
Energie: 471 kcal
Vetten: 24,9 g
Suikers: 3,3 g
Vezels: geen
Zout: 2,4 g

«Niet gemaakt van echte aardappel, maar van aardappelzetmeel bevatten deze chips geen vezels én net wat te veel zout, maar gelukkig ook weinig suikers.»

null Beeld kos
Beeld kos

3. Smiths Mama Mia's Kaas-Paprika

Vezelrijk
Energie: 476 kcal
Vetten: 22 g
Suikers: 1,2 g
Vezels: 4,2 g
Zout: 2,9 g

«Afgaande op de smaak zou je dit misschien hoger in het elftal verwacht hebben. Maar de vetten en suikers zijn relatief beperkt, terwijl er voldoende vezels in deze knabbels zitten. Vanaf 3 gram per 100 gram mag men van vezelrijk spreken.»

null Beeld kos
Beeld kos

4. Lay's Light Naturel

50 kcal minder
Energie: 490 kcal
Vetten: 22 g
Suikers: 0,3 g
Vezels: 4,5 g
Zout: 1,4 g

«Ook hier best wat vezels en weinig suiker en zout, en bovendien bevatten deze 'Light'-chips per 100 gram 50 kcal minder dan gewone gezouten chips van Lay's. Toch al de moeite.»

null Beeld kos
Beeld kos

5. Kettle Chips Sea Salt

Meeste verzadigde vetten
Energie: 513 kcal
Vetten: 30,1 g
Suikers: 0,5 g
Vezels: 6,5 g
Zout: 0,9 g

«Ambachtelijk of niet: door die 30 gram aan vetten wordt de grens van 500 kcal overschreden. En met 3,5 gram per 100 gram bevatten deze chips zelfs de meeste verzadigde vetzuren. Gelukkig weinig suikers en zout en veel vezels.»

null Beeld kos
Beeld kos

6. Pringoooals (Pringles) Original

Geen echte aardappel
Energie: 516 kcal
Vetten: 33 g
Suikers: 1,4 g
Vezels: 2,6 g
Zout: 1,4 g

«Eén van de minst vezelrijke omdat deze chips niet uit echte aardappelen werden gesneden. Daarnaast bevatten ze met 3,4 gram te veel verzadigde vetzuren.»

null Beeld kos
Beeld kos

7. Lay's Bicky Crips Flavour

Opletten met XL-zak
Energie: 530 kcal
Vetten: 32 g
Suikers: 2,3 g
Vezels: 4,2 g Zout: 1,3 g

«Misschien mocht deze bovenaan verwacht worden door de Bicky-reputatie, maar het kon erger met voldoende vezels én wat minder zout. Wel oppassen met deze XL-zak: wie hem in één keer leeg eet, heeft 1.060 kcal binnen.»

null Beeld kos
Beeld kos

8. Lay's Super Chips Salt 'n Pepper

Weinig zout
Energie: 534 kcal
Vetten: 32 g
Suikers: 1,3 g
Vezels: 3,8 g
Zout: 1,1 g

«Veel vetten, maar relatief weinig suikers en zout. Dat laatste is best vreemd aangezien de smaak toch Salt is.»

null Beeld kos
Beeld kos

9. Croky Paprika

Zouter dan de gezouten
Energie: 541 kcal
Vetten: 33,1 g
Suikers: 2,9 g
Vezels: geen
Zout: 1,99 g

«Opvallend: in paprikachips zit steevast meer zout dan in gezouten chips. En telkens ook meer suiker. Met ook nog eens het gebrek aan vezels zijn deze chips allerminst aanrader.»

null Beeld kos
Beeld kos

10. Lay's Bugles Nacho Cheese

Van alles te veel
Energie: 540 kcal
Vetten: 32 g
Suikers: 5 g
Vezels: 2,2 g
Zout: 2,2 g

«Te veel vetten en te veel suiker en ook het zoutgehalte ligt relatief hoog. En dan worden deze Bugles vaak nog gegeten met een calorierijke dipsaus erbij.»

null Beeld kos
Beeld kos

11. Lay's Super Chips Naturel

De ongezondste!
Energie: 542 kcal
Vetten: 34 g
Suikers: 0,3 g
Vezels: 3,8 g
Zout: 1,3 g

«De vettigste van allemaal. Vergeleken met de andere chips bevatten deze 2 g méér vet (18 kcal erbij) en 2 g minder suiker (8 kcal eraf). De calorieën die je bespaart op de suiker, komen er door het extra vet weer bij. Niks gewonnen dus.»

null Beeld kos
Beeld kos
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234