Zondag 17/10/2021

Wetenschap

De edelherten op de Orkney-eilanden kwamen per boot

Een hert aan de Schotse kust. Beeld thinkstock
Een hert aan de Schotse kust.Beeld thinkstock

Op de mistige buitenste eilanden van Noord-Schotland is een merkwaardig raadsel aan het licht gekomen: niemand weet hoe de lokale edelherten daar eigenlijk terecht zijn gekomen. Per boot misschien?

De herten lijken wel zo'n 3.000 jaar voor Christus vanuit het niets te zijn gematerialiseerd, schrijven drie verbouwereerde paleontologen in het vakblad Proceedings of the Royal Society B.

De wetenschappers onderzochten 54 prehistorische hertenbotten van de Orkney-eilanden en de Buiten-Hebriden en deden een verrassende ontdekking: de edelherten op de eilandjes lijken aan geen enkele bekende hertenpopulatie verwant. Niet aan Schotse herten. Niet aan Ierse herten. Zelfs niet aan Noorse herten, schrijft het team onder leiding van geneticus David Stanton van de Universiteit van Cardiff.

Dat kan maar één ding betekenen: prehistorische mensen hebben de dieren gevangen, ze op een boot geladen en meegenomen, opperen de onderzoekers. "Onze resultaten impliceren dat men in de nieuwe steentijd herten over aanzienlijke afstanden over zee transporteerde, vanaf een onbekende locatie", aldus Stanton tegen persbureau AFP. "Misschien hoedde men herten, zodat ze in staat waren het transport van herten over langere afstanden te plannen, de dieren te vangen en ze op reis te nemen."

Yvonne van Amerongen, archeo-biologe aan de Universiteit Leiden, is niet direct overtuigd. "Mijn buikgevoel zegt me dat ze hier te kort door de bocht gaan", is haar eerste indruk. Zo vergeleek Stanton de eilandherten met maar weinig botten van het Schotse vasteland: wie weet dat de verwanten van de eilandherten daar toevallig niet bij zaten.

"Niet heel logisch" vindt Van Amerongen bovendien het idee dat men destijds herten in een wankele boot zou hebben meegenomen. "Kijk naar hoe jagers-verzamelaars het nu met rendieren doen. De Saami in Lapland laten die beesten zelf naar de overkant zwemmen, terwijl ze meevaren in hun bootjes. Dat lijkt me aannemelijker." Destijds maakte men gebruik van boten van huid, boomstam en aan elkaar gebonden planken, nemen archeologen aan.

Er zijn niettemin meer gevallen bekend van prehistorisch veevervoer per zee. Zo verscheepten steentijdboeren soms varkens en schapen per boot, en moeten ook de veldmuizen van Orkney daar in de bronstijd per boot zijn aangekomen, al dan niet expres. In diezelfde periode heeft men wellicht ook herten per boot meegezeuld van het Britse vasteland naar Ierland, vermoeden sommige archeologen. Herten vervulden destijds een belangrijke rol, als leverancier van huid, gewei, pezen en vlees.

Extra vreemd is dat de herten van de Orkney-eilanden weer wél verwant zijn aan de herten van de Buiten-Hebriden, 200 kilometer verderop. Kennelijk zijn beide hertenpopulaties van één bron afkomstig. "We zijn nu op zoek naar de voorouders van deze herten", aldus Stanton.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234