Donderdag 21/11/2019

E3-beurs

De E3: van vakbeurs tot mediaplatform

Beeld Wikimedia

Drie dagen, een zestigduizendtal bezoekers, grote bombarie: ieder jaar kijken miljoenen gamers weer uit naar de Electronic Entertainment Expo, die absolute hoogmis van 'hun' industrie. De show heeft in haar negentien jaargangen dan ook voor een aantal keerpunten in de sector gezorgd. Een beknopte geschiedenis.

We maken er, net zoals ander mediavolk, analisten, onafhankelijke ontwikkelaars en vertegenwoordigers van de grote gamehuizen, jaarlijkse prik van. Dat moet wel, want op de Electronic Entertainment Expo in het Los Angeles Convention Center doen alle uitgevers van de games waarvoor gamers staan te kwijlen hun belangrijkste aankondigingen van het jaar. De E3 is een vakbeurs, die uitsluitend kan worden bezocht door mensen die kunnen aantonen dat ze er iets te zoeken hebben - ook wij moeten ieder jaar doorheen een strenge accreditatieprocedure walsen om binnen te mogen. Maar toch heeft de beurs in de brede gamerswereld de status van een hoogmis gekregen: miljoenen lezers, kijkers en luisteraars van duizenden videogamemedia kijken reikhalzend uit naar het tijdingen die uit de gesloten tempel komen. Hoe kwam dat zo? Daarvoor moeten we de geschiedenis van de beurs onder de loep nemen.

De prehistorie (1995-1999)
Dat de E3 dé plaats is waar nieuwe gameconsoles worden voorgesteld, wisten we al tijdens de allereerste editie in 1995. Sony maakte er toen een opgemerkte entrée in de game-industrie met zijn PlayStation-console, waarvan het concern een aantal video's liet zien. De vaste waarden heetten toen echter nog anders: Sega, toen nog volop consolefabrikant, speelde er keihard zijn Saturn uit, SNK kwam er met de allerlaatste versie van zijn Neo Geo-console (de Neo Geo CD), en Nintendo liet een eerste glimp zien van zijn Ultra 64-systeem, dat later de Nintendo 64 zou worden. Maar tegelijkertijd zette het bedrijf een stinker van formaat neer op de beurs: de Virtual Boy, een in een bril ingewerkte gameconsole die het toen zwaar gehypete concept van de 'virtual reality' in een videogameproduct probeerde te gieten. Maar de technologie in kwestie was nog veel te krakkemikkig, en de Virtual Boy werd Nintendo's tot nu toe grootste mislukking. Een jaar later scoorde Nintendo wèl een hit met de aankondiging van zijn Nintendo 64 en de 3D-klassieker 'Super Mario 64'. Verder waren er geen nieuwe consoles op de E3 van 1996, maar er werden wel een paar game-iconen voor het eerst aan de wereld getoond: 'Resident Evil', 'Crash Bandicoot', en 'Tomb Raider'. toonde de eerste beelden van 'StarCraft', en er werd een preview getoond van rpg-klepper 'Final Fantasy VII'.

Beeld Capcom
Beeld Square Enix

De twee eerste jaargangen bleef de E3 in zijn huidige stek, het Los Angeles Convention Center, maar voor 1997 en 1998 verkaste het hele ding naar de andere kant van de Verenigde Staten: die twee edities vonden plaats in Atlanta. De twee Atlanta-edities zullen vooral herinnerd blijven als die van de doorbraak der first person shooters. Het was een genre dat vijf jaar eerder al het levenslicht zag, maar met 'Quake II', 'Half-Life' en 'Unreal' werd de canon van het genre voorgoed neergezet. Ook iets voor de geschiedenisboeken: 'Duke Nukem Forever' werd in 1998 voor het eerst aangekondigd op de E3.

Het eerste tijdperk van de E3, en meteen de twintigste eeuw, werd afgesloten met een terugkeer naar Los Angeles en de eerste aankondiging van twee nieuwe gameconsoles. Sega zette tijdens de E3 van 1999, nauwelijks vijf jaar na de Saturn, zwaar in op zijn Dreamcast, en Nintendo liet een eerste glimp vallen van zijn Dolphin, de console die drie jaar later onder de naam GameCube op de markt zou komen.

Beeld Valve
Beeld id Software

Gouden jaren (2000-2004)
De videogame-industrie had ondertussen een serieuze bocht genomen. Die had minder te maken met de nieuwe eeuw dan met de omvang van het publiek dat games inmiddels hadden aangetrokken. Zo'n vijf jaar nadat ze waren uitgegroeid van een stuk speelgoed naar een mediaproduct, nam de hype rond nieuwe titels al groteske proporties aan, en de fabrikanten begonnen daar ook meer en meer op in te spelen. De moderne videogame-industrie was geboren. Tijdens editie 2000 zagen we de komst van de PlayStation 2, en een paar maanden eerder - op de Game Developers Conference in San Francisco, een kleinere beurs die uitsluitend op gamemakers gericht is - zorgde Microsoft voor dezelfde verrassing als Sony vijf jaar eerder: het voorheen compleet wars van videogames gebleven concern kondigde aan dat het een spelconsole op de markt zou brengen.

De officiële voorstelling van die Xbox kwam een jaar later, op de Consumer Electronics Show in 2001. Maar op de E3 van dat jaar toonde Microsoft tegelijkertijd een paar ondertussen tot iconen verworden gametitels voor de console, die later dat jaar al op de markt zouden komen: de racegame 'Project Gotham Racing' en uiteraard 'Halo: Combat Evolved', de game die snel daarna shooters populair zou maken voor een huiskamerconsole. Tegelijkertijd gooide Nintendo het doek van zijn GameCube, samen met games die ondertussen ook al kleine klassiekers zijn, zoals 'Super Smash Bros. Melee', 'Pikmin' en 'Star Fox Adventures'. En Sega probeerde het nog een laatste keer met zijn commercieel tegenvallende Dreamcast, voor het concern later dat jaar uit de consolebusiness stapte.

De daaropvolgende edities van E3 ging de nadruk naar games. In 2002 zagen we voor de eerste keer 'Tom Clancy's Splinter Cell', 'Metroid Prime', 'Ratchet & Clank', 'Sly Cooper', 'Kingdom Hearts' en 'Doom 3'. Meestal originele titels, die ondertussen uitgroeiden tot franchises. Maar een jaar later kwamen de eerste cijfertjes al in de namen: we zagen 'Half-Life 2', 'Halo 2' en 'The Sims 2' tijdens de E3 van 2003, het jaar waarin de game-industrie besloot om zichzelf voorgoed te herhalen. In 2004 kwam er al heel wat buzz over een nieuwe generatie consoles, maar de E3-bezoekers moesten het met handheldversies stellen: Sony toonde er zijn PSP, en Nintendo kwam er met de DS, een opvolger voor de succesvolle Game Boy-productlijn.

Beeld Ubisoft
Beeld Microsoft

Hoogtepunt en teloorgang (2005-2008)
En toen kwam dié editie. De meest epische ooit. Degene waarop niet één, niet twee, maar drié succesvolle nieuwe gameconsoles werden voorgesteld, in een wereld waarin videogames ondertussen mainstream waren geworden. Nog voor editie 2005 van de E3 was het nieuws over de drie nieuwe consoles al uitgelekt, maar de 'one more thing'-momenten op de persconferenties van Sony, Microsoft en Nintendo sloegen nog steeds in als een bom.

Het was de start van de 'hi-def'-generatie in de videogamesector, met twee van de drie consoles (PlayStation 3 en Xbox 360 dus) die op termijn beloofden om games in de hoogst mogelijke resolutie van het moment te leveren. Dat was 1080p, een resolutie die op dat moment nog maar bitter weinig televisietoestellen hadden en pas een drietal jaar later echt een standaard werd. En Nintendo kwam met zijn Revolution op de proppen, de codenaam van een gameconsole die een jaar later de definitieve titel Wii kreeg. De bewegingscontroller bleef echter nog eventjes een geheim: die werd pas getoond op de Tokyo Game Show later dat jaar.

Tijdens editie 2006 bouwden de fabrikanten vervolgens vooral verder op die hype door de consoles in volle glorie te tonen. De bombarie was ongeëvenaard, maar een jaar later liet organisator Entertainment Software Association het ventiel af: edities 2007 en 2008 van de E3 zouden veel kleiner en intiemer worden, en zelfs de naam werd veranderd: de expo heette nu de 'E3 Media and Business Summit'. Bezoekersaantallen slonken naar tienduizend in 2007 en zelfs maar vijfduizend in 2008, en alle nieuwigheden werden uitsluitend aan een zeer select publiek getoond. Tot groot chagrijn van heel wat groten uit de industrie. "De E3 is al enkele jaren dood", opperde 'Sim City'-bedenker Will Wright.

Beeld Sony
Beeld Microsoft

De 'moderne' E3 (2009-heden)
Een jaar later kwamen de console- en gamefabrikanten echter tot het besluit dat ze niet zonder al die hype kunnen. Sinds editie 2009 heeft de E3 zijn vaste tred gevonden, zeg maar: het werd de vaste afspraak met de opinieleiders van de industrie, en dus ook met de gamer. Over de edities van de laatste jaren kunnen we kort zijn, omdat ze nog erg vers in het geheugen liggen: Move en Kinect (toen nog Project Natal) op E3 2009, de 3DS op E3 2010, en de aankondiging van de Wii U in 2011 en de volledige line-up van het ding in 2012. En vorig jaar waren er natuurlijk de PlayStation 4 en de Xbox One, de twee nieuwe consoles die Sony en Microsoft al hadden voorgesteld tijdens hun eigen evenementen, maar die de hele E3 van vorig jaar domineerden. De beurs, die ondertussen opnieuw naar zo'n 60.000 bezoekers groeide, staat nu namelijk te boek als een mediaplatform, waarbij ook het brede publiek het gewend is geraakt dat uitgevers met lekkers gooien. Zie bijvoorbeeld de persconferenties van Microsoft, Electronic Arts, Ubisoft, Sony PlayStation en Nintendo de komende dagen, die tegelijkertijd via het internet worden gestreamd en door miljoenen spelers wereldwijd worden meegevolgd.

Beeld Microsoft
Beeld Ubisoft
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234