Donderdag 23/01/2020

Interview

"De arts moet vaker vragen: hoe is het met de seks?"

Beeld Thinkstock

Heeft uw dokter u weleens gevraagd of u problemen heeft tijdens de seks? Nee? Zou hij of zij dan toch echt eens moeten doen, vindt Ellen Laan, psycholoog en seksuoloog aan de Universiteit van Amsterdam.

Voor Laan is het een logische optelsom. Eén: een plezierig seksleven draagt enorm bij aan de kwaliteit van leven. Twee: veel psychische en lichamelijke klachten hebben een negatieve invloed op seks, en ook de bijwerkingen van medicatie kunnen het seksleven verstoren. Tel die twee op en je snapt dat het onderwerp seks juist in de spreekkamer van artsen aan bod zou moeten komen, zegt de hoogleraar.

Seksuologe Ellen Laan. Beeld rv

Vermijden zorgverleners het onderwerp seks?

"Doorgaans wel. Artsen en andere zorgverleners vinden het een ongemakkelijk onderwerp om over te beginnen. Bovendien zijn er, ook onder medici, allerlei misvattingen over patiënten en seksualiteit. Bijvoorbeeld: wie ziek is, heeft geen behoefte aan seks. Of: voor ouderen is seks niet belangrijk. Nou, ook een tachtigjarige mevrouw masturbeert, hoor. Als ik het hier met artsen over heb, zeggen ze vaak: ik zou niet weten hoe ik erover moet beginnen."

Hoe moet een arts erover beginnen?

"Simpel. Je zegt: ‘Mensen die deze behandeling ondergaan hebben vaak seksuele klachten. Heeft u daar ook last van? Zo ja, dan kan ik u doorverwijzen naar een specialist die hier mogelijk bij kan helpen.'"

En dat gebeurt nu nooit? Zelfs niet bij mannen die behandeld worden voor prostaatkanker, waarbij erectiestoornissen een bekende bijwerking zijn?

"Bij die behandeling gebeurt het gelukkig wel. Mannen worden er meestal op voorbereid dat er erectieproblemen kunnen optreden, en krijgen dan bijvoorbeeld het advies om op andere manieren te vrijen of intiem te zijn. Als ze dat doen, kunnen deze mannen vaak nog wel een orgasme beleven. Vooral de seksuele gevolgen van medisch handelen bij vrouwen blijven onderbelicht, hoewel zij de grootste kans hebben op seksuele problemen."

"Bijvoorbeeld: bij veel ziekenhuizen wordt bij goedaardige aandoeningen aan één eierstok vaak ook de andere eierstok verwijderd. Met als achterliggend idee: de oestrogeenproductie, belangrijk voor de menstruatiecyclus, is toch al gestopt, dus die eierstok is niet meer belangrijk. Maar in de eierstokken wordt behalve oestrogeen ook testosteron aangemaakt. Dit sekshormoon maakt bij zowel mannen en vrouwen de hersenen en de genitaliën gevoelig voor seksuele prikkels. Als beide eierstokken weg zijn, is er dus een groot risico op seksuele problemen."

"Veel artsen weten dit niet, of weten het wel maar onderschatten de impact waardoor de vrouwelijke patiënten het niet te horen krijgen. Vervolgens belanden die vrouwen jaren later bij ons op het spreekuur. Seks was nooit een probleem, maar nu ineens wel, en ze hebben geen idee hoe dat kan. Vergelijkbare problematiek speelt bij bestraling bij sommige soorten kankers in het buikgebied."

Wat kunnen artsen betekenen voor een vrouw met dergelijke klachten?

"Artsen geven vrouwen nu vaak extra oestrogeen. Dat maakt de penetratie minder pijnlijk, maar lekker wordt het er niet van. Er komt zelfs een hormonaal proces op gang waardoor er nog minder testosteron beschikbaar is en opgewonden raken nog problematischer wordt. Eigenlijk profiteert van deze behandeling dus vooral de mannelijke partner, omdat penetratie mogelijk blijft. Dat vind ik heel wrang."

Wat zou beter zijn voor deze vrouwen?

"In elk geval moeten zorgverleners vrouwen informeren over de gevolgen van de behandeling voor seksualiteit. Daarnaast zou bij vrouwen die bestraald zijn in het genitale gebied of die chemotherapie hebben ondergaan moeten worden onderzocht hoe het is met het testosteron. Is dat te laag? Dan wordt in elk geval begrijpelijk waarom er veranderingen zijn op seksueel gebied. In het ideale geval komt de testosteronpleister weer op de markt, die via de huid het testosteronniveau verhoogt. Die is veilig en effectief, maar wordt zo weinig voorgeschreven dat de fabrikant hem van de markt haalde."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234