Dinsdag 22/10/2019

Ecologie

Composteren is het nieuwe cremeren: wij zijn stof en as, en straks ook humus

In vier weken tijd wordt een lijk gecomposteerd tot humus. Beeld AP

In de Amerikaanse staat Washington is een wet goedgekeurd die toelaat om het lichaam van overleden personen te composteren. Uiteindelijk terugkomen als plantenvoedsel, het is eens wat anders dan in een urne achterblijven. Het gaat om een primeur in de VS.

De ene wil begraven worden, de ander gecremeerd. Maar er zijn nog opties om uw stoffelijk overschot na de dood aan te besteden. In Seattle heeft het bedrijf Recompose als eerste ter wereld een techniek ontwikkeld om menselijke lijken te composteren. De staat Washington heeft die mogelijkheid meteen ook wettelijk verankerd: een lijk mag er vanaf 2020 – behalve stof of as – ook compost worden. 

Wettelijk gezien mag het al in ons land, tenminste in de hoofdstad. Het Brussels Gewest zette de keuze voor zogenaamde ‘humusatie’ eind vorig jaar officieel op papier. Een lichaam dat bovenop de grond wordt bedekt met aarde, takjes en bladeren kan zich ontbinden tot vruchtbare humus, wat dan weer een uitstekende grondlaag is om nieuwe planten op te laten groeien. Maar het is nog wachten op voldoende wetenschappelijke studies vooraleer de Brusselse wetgeving in de praktijk kan worden omgezet. In Vlaanderen en Wallonië mag het voorlopig nog niet.

“Natuurlijk is het idee even wennen”, zegt Koen Royghens van stichting Metamorfose, een organisatie die humusatie mogelijk wil maken in België, “maar het heeft lang geduurd vooraleer crematie een courante keuze werd. Ik hoop dat we nu kunnen profiteren van het momentum rond klimaatbewustzijn om humusatie meer op de agenda te zetten.” 

36.000 handtekeningen

Een argument voor humusatie is dat het minder energie vraagt dan crematie en minder land dan begraafplaatsen. “Het is de natuurlijkste manier om een lichaam af te breken”, zegt Greet Chielens van Doodgewoon, een alternatieve uitvaartdienst uit Brugge. “In Vlaanderen zijn we zo bang om iets te veranderen. Als ik mensen zeg dat ze niet in een kist begraven hoeven te worden, maar dat het ook in een lijkwade kan, schrikken ze nog dikwijls.”

Ongeveer 36.000 mensen ondertekenden alvast een petitie om humusatie wettelijk te verankeren in ons land. Volgens Royghens hebben minstens 3.000 personen zelfs een akte van laatste wilsbeschikking geregistreerd bij hun gemeente. In die akte verklaren zij dat ze noch begraven, noch gecremeerd willen worden. Dat zou enige druk moeten zetten op de wetgever om alternatieven zoals humusatie toe te staan. Al moet behalve de wet ook de wetenschap nog groen licht geven. De Université Catholique de Louvain doet momenteel onderzoek naar de decompostering van varkenslijken. Ten vroegste over een jaar beginnen experimenten met menselijke lijken. Een van de vragen is of het decomposteringsproces geen ziektes kan verspreiden.

In vier weken 

Bieden de containers van Recompose een oplossing voor wie het wenst? Daarin wordt een lijk warmpjes opgeborgen met aarde, takjes en een schep gunstige microben. Die ontbinden het lichaam al binnen vier weken tot vruchtbare humus. Recompose wil die grond nadien aan de nabestaanden schenken, zodat zij er een bloembedje of boom mee kunnen planten. De kostprijs van één container: 5.000 dollar.

“Wat Recompose doet, is composteren, maar dan wel erg op zijn Amerikaans”, vindt François Busigny, oprichter van de petitie over humusatie. Hij is geen voorstander van een winstmodel. “Om al die containers op te slaan, heb je veel ruimte en energie nodig. Wij willen dicht bij de natuur blijven en datzelfde proces in openlucht uitvoeren.” Daarvoor is enkel een grote, open weide nodig, zegt hij.

Maar daar stelt Uitvaartunie Vlaanderen zich vragen bij. “Het idee dat iemand zijn nabestaanden laat composteren, in een container of in openlucht, dat heeft toch een grote emotionele impact”, zegt woordvoerder Thomas Heiremans. “Anderzijds had cremeren dat vroeger ook. Wij staan zeker open om te bekijken wat ecologisch is, maar wat dat betreft is er al meer expertise over resomeren (het lichaam oplossen in water, ECH) dan over humusatie. Ik vraag mij af hoe de familie zal reageren, wetende dat die persoon gewoon op de grond ligt bedekt. Wij merken er absoluut nog geen vraag naar.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234