Zondag 12/07/2020

Vraag van de week

Brengt alcohol je ware aard naar boven?

Beeld Tim Coppens

Het overkomt iedereen weleens: dat je onder invloed van alcohol iets doet waar je je achteraf voor schaamt of spijt van hebt. Komt dat doordat je in benevelde toestand een ander persoon wordt? Of onthult de drank juist wie je écht bent?

Om te beginnen met de eerste vraag: je wordt door de drank géén ander mens. Soms lijkt dat misschien zo omdat alcohol bepaalde persoonlijk­heids­trekken kan uitvergroten. “Maar je moet die karaktertrekken wél eerst hebben”, zegt Judith Noijen, preventiemedewerker bij verslavingsinstelling Jellinek. “Iemand die geen boosheid of agressie in zich heeft, zal niet opeens een kaakslag uitdelen als hij een biertje te veel op heeft. En mensen die niet snel geëmotioneerd raken, zullen in beschonken toestand niet zo snel een wildvreemde luidkeels de liefde verklaren.”

Alcohol werkt, vrijwel meteen bij de eerste slokjes, in op het hele brein. Om wat voorbeelden te noemen: de kleine hersenen krijgen het moeilijk, met als gevolg dat je gaat waggelen omdat je evenwicht verslechtert, evenals je motoriek. De hippocampus, waar het geheugen zetelt, raakt aangedaan – in het ergste geval krijgt de drinker een black-out. En het gedrag verandert omdat alcohol de functie van de prefrontale cortex aantast, het hersengebied waar de zelfcontrole huist.

Noijen: “Door de alcohol kan de prefrontale cortex minder goed agressieve en emotionele impulsen onderdrukken. Risico’s inschatten wordt ook lastiger, net als het overzien van de gevolgen van je daden. We worden dus impulsiever. Die kwetsende opmerking die je anders had ingeslikt, floept er in beschonken toestand uit voordat je er erg in hebt.”

Ook de amygdala, het hersengebied dat bedreigende situaties in kaart brengt, gaat door alcohol gebrekkig functioneren. “Dat heeft weer het effect dat mensen zich sneller aangevallen en bedreigd voelen. Het lontje wordt korter. En als er dan iemand per ongeluk tegen je aanstoot in een drukke kroeg, geef je die persoon al gauw een duw terug.”

Kwetsende opmerking

Dat het gedrag verandert, is wat anders dan dat de persoon verandert of dat hij opeens zijn ware gezicht laat zien. Er komt hooguit gedrag naar de oppervlakte waar je in nuchtere toestand de rem op zet. En dat tekent ook je ware aard: dat je die kwetsende opmerking in nuchtere toestand liever níét maakt.

Het effect van alcohol op gedrag is overigens bij iedereen afhankelijk van leeftijd en geslacht. De manier waarop je hersenen reageren op alcohol is deels genetisch bepaald. Ook de situatie is van invloed op je reactie. Noijen: “Ben je net je baan kwijtgeraakt en ga je naar de kroeg om je verdriet te verdrinken, dan heb je een grotere kans op een kwade dronk dan wanneer je goedgemutst naar een leuk feestje gaat. De ontremming door alcohol kan ook slecht uitpakken op familiebijeenkomsten waar je je slecht op je gemak voelt.”

De meeste geweldmisdrijven – zowel buitens- als binnenshuis – worden onder invloed van alcohol gepleegd. De daders zijn een ontremde versie van zichzelf. Ze zijn geen ander mens.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234