Donderdag 18/07/2019

Brein veroudert sneller door ploegendienst

Beeld Thinkstock

Werken in ploegendiensten kan schadelijke gevolgen hebben voor het kortetermijngeheugen, de snelheid van informatieverwerking en het algehele cognitieve functioneren. Dat blijkt uit een Europese studie die deze week in het British Medical Journal (BMJ) verschijnt.

Werken in ploegendiensten is als een chronische jetlag: de interne klok wordt danig getart. Het circadiane (24-uurs) ritme raakt overstuur, wat grote gevolgen kan hebben voor de gezondheid. Zo is uit diverse medische studies in de loop der tijd gebleken dat onregelmatige werktijden kunnen zorgen voor een verhoogde kans op slaapproblemen, maagzweren, diabetes type 2, hart- en vaatziekten, beroertes en zelfs enkele vormen van kanker.

'In Denemarken wordt borstkanker zelfs als beroepsziekte aangeduid', zegt epidemioloog Ludovic van Amelsvoort, die aan de Universiteit van Maastricht onderzoek doet naar de gevolgen van werken in ploegendiensten.

Voorwaarts roteren

Over de effecten van onregelmatige werktijden op de werking van het brein was tot op heden weinig bekend, zeker als het gaat over een grote groep mensen op de lange termijn. Dat maakt de studie onder drieduizend Franse werknemers over een periode van tien jaar interessant, volgens Van Amelsvoort. 'De gevolgen voor het cognitief functioneren zijn niet dramatisch, maar ze zijn er wel.'

Feitelijk veroudert het brein 30 tot 40 procent sneller als je tien jaar in ploegendienst werkt, zo schrijven de onderzoekers. "Aangezien zo'n 17 procent van de Nederlandse beroepsbevolking regelmatig in nachtdienst werkt, is het belangrijk dat we de gezondheidsgevolgen goed in kaart brengen om schade te kunnen voorkomen", zegt Van Amelsvoort.

Daarmee wijst hij meteen ook op een hiaat in het onderzoek. Namelijk: hoe kun je er in de praktijk voor zorgen dat de schade wordt beperkt? Want het aantal werknemers zal niet afnemen, vermoedt de epidemioloog. "Daarom doen we in Maastricht onderzoek naar rotatiesystemen voor ploegendiensten." Snel wisselen van dienst is voor een aantal gezondheidseffecten in ieder geval minder schadelijk dan een langere reeks nacht- of avonddiensten. Ook kan je beter voorwaarts roteren dan achterwaarts. Dus van nacht- naar ochtend- naar avonddienst.

Waarom onregelmatige werktijden precies negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid en het brein is niet duidelijk. Vermoed wordt dat slechter slapen en een verhoogde productie van het stresshormoon cortisol een rol spelen.

Goed nieuws voor het brein hadden de onderzoekers in BMJ ook. Het cognitieve functioneren kan weer herstellen, na minstens vijf jaar werken in een dagritme is het brein weer 'normaal'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden