Woensdag 06/07/2022

wetenschap

Bonobo's hebben allemaal dezelfde vader

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Het alfamannetje van de bonobo's produceert meer nakomelingen dan het alfamannetje van de chimpansees. Dat verbaast onderzoekers.

Joep Engels

Bonobo's zijn de hippies van het oerwoud. Terwijl hun naaste verwanten, de chimpansees, vechten om de heerschappij in de groep, vieren zij hun permanente summer of love. De vrouwen delen de lakens uit, maar van vrije seks is geen sprake. Ze kiezen allemaal voor hetzelfde alfamannetje.

Met enige verbazing melden biologen hun bevindingen in het vakblad Current Biology. Ze hadden verwacht dat in een groep bonobo's het vaderschap gelijkelijk verdeeld zou zijn over de mannen. Meer in evenwicht in ieder geval dan bij de chimpansees.

Dat zijn agressieve beesten met een strakke, mannelijke hiërarchie. Het mannetje dat het hoogst in de boom zit, heeft het voor het zeggen. Bonobo's leven juist vreedzaam samen. En de mannetjes steken veel energie in goede relaties met mogelijke sekspartners.

Dan zou je verwachten dat een groep bonobo's vele vaders telt. Maar is dat ook zo? De biologen onderzochten het bij een groep die in het wild leeft, in een natuurreservaat in Congo. Van de 24 jonkies die daar in de afgelopen twaalf jaar waren geboren, hadden vele dezelfde vader. Het alfamannetje Camillo − de biologen noemen hem de Brad Pitt van de groep − bleek er vijftien te hebben verwekt. Die ongelijkheid was veel groter dan bij chimpansees waar het alfamannetje nooit boven de vijftig procent scoorde, en in de meeste groepen bij dertig procent was blijven steken.

Het zijn kleine steekproeven, erkennen de biologen, maar het verschil is zo groot dat ze het niet aan het toeval kunnen toeschrijven. En daarom gaan ze op zoek naar een verklaring. Wellicht speelt de vreedzaamheid een rol. Bonobo's vormen een hechte groep die bij elkaar blijft. Dat zou het voor een mannetje dat laag in de pikorde staat, lastig maken om zich met een vrouwtje af te zonderen en buiten het oog van het alfamannetje seks te hebben. Een chimpanseemannetje heeft het wat dat betreft makkelijker. Bovendien is het laagste mannetje daar nog altijd hoger in rang dan ieder vrouwtje.

Matriarchaal

Nee, zeggen de biologen, die verklaring rijmt niet met het feit dat bonobovrouwen duidelijker vruchtbaar zijn, en voor langere periodes. Het moet er volgens hen mee te maken hebben dat bonobo's zo'n matriarchale samenleving hebben. De vrouwen mogen kiezen en gaan dan kennelijk voor de man met de beste genen.

Wat zegt dat wel niet over de verhoudingen binnen de mensheid, toch ook zeer verwant aan deze primaten? Voordat de biologen aan die vraag hun vingers branden, duiken ze eerst het bos in, schrijven ze. Op zoek naar andere bonobogroepen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234