Dinsdag 18/06/2019

Wetenschap

Boefjes bestrijden kan ook met biologie

Beeld Thinkstock

Crimineel gedrag bij jongeren aanpakken met behulp van voedingssupplementen of hartslagmeters: in Nederland geloven ze dat het kan. Ook Belgische experts zien voordelen in een meer biologische benadering.

Nederlandse onderzoekers pleiten ervoor om bij de aanpak van jonge delinquenten meer aandacht te hebben voor biologische verklaringen. De structuur van de hersenen, de hormoonlevels, maar ook de hartslag: het verklaart mee waarom iemand tot crimineel gedrag overgaat. Het pleidooi komt van het wetenschappelijk onderzoeksbureau van het Nederlandse ministerie van Veiligheid en Justitie en werd gisteren aan de Tweede Kamer overgemaakt.

De onderzoekers benadrukken dat de kennis hierover de laatste jaren enorm is toegenomen. Zo heeft hersenonderzoek aangetoond dat er een verband is tussen de structuur en activiteit van bepaalde hersendelen en jeugdig crimineel gedrag. Net zoals is aangetoond dat wie een lage concentratie heeft van het stresshormoon cortisol, minder gevoelig is voor straf. Een lage hartslag in rust is dan weer een risicofactor voor probleemgedrag.

U kan dit abonneestuk vandaag gratis lezen. Elke dag De Morgen lezen? Proef nu drie maanden en krijg 49 procent korting op demorgen.be/proef

'Robuuste kennis'

Die kennis biedt volgens de onderzoekers verschillende perspectieven. Zo kun je beter achterhalen in welke mate biologie een rol speelt, door bijvoorbeeld via speekselstesten het stresshormoon cortisol te meten of via kleine apparaatjes de hartslag te volgen.

Daarnaast kun je crimineel gedrag bij jongeren ook preventief beteugelen. Van voedingssupplementen zoals omega 3 is geweten dat ze de afgifte van serotonine en dopamine in de hersenen gunstig kunnen beïnvloeden. Bepaalde computerspelletjes of mindfulnesstherapieën zouden een goed effect hebben op het gedrag. Jeugdinrichtingen zouden daar actief op moeten inzetten, vinden de onderzoekers.

"Een goed idee", zegt Hjalmar van Marle, emeritus-hoogleraar forensische psychiatrie, in de Volkskrant. "De kennis die het hersenonderzoek oplevert, is zo robuust dat we die niet meer over het hoofd kunnen zien."

Nochtans was het lange tijd not done om in rechtszalen hersenscans of hartslagmeters boven te halen. Voor de verklaring van crimineel gedrag werd doorgaans gezocht naar maatschappelijke factoren: een moeilijke jeugd, slechte vrienden, armoede, drugs. Wetenschappers die eind jaren 70 hersenscans bovenhaalden, werden gewoon uitgelachen.

"Die tijd is veranderd", zegt Koen Van Laere, professor nucleaire geneeskunde (KU Leuven). Op het proces van Kim De Gelder was hij diegene die de rechter hersenscans voorlegde. Daarop was te zien dat er in cruciale zones een probleem met de doorbloeding was. "Inmiddels hebben we de technologie voor zulke functionele hersenscans."

Wat niet wegneemt dat hij vragen heeft bij voedingssupplementen of hartslagmeters. "Daar is op dit moment nog veel te weinig bewijs voor", zegt hij. "Het idee om er preventief iets mee te doen, is goed, maar dan moet je hardere bewijzen hebben. We moeten dit vooral veel beter onderzoeken."

Daar is forensisch psychiater Inge Jeandarme (Kenniscentrum Forensisch Psychiatrische Zorg, OPZC Rekem) het helemaal mee eens. "We hebben veel te lang die biologische component genegeerd. Intussen is er een internationale tendens om daar meer op in te zetten. Een goede zaak, maar we zijn er nog niet."

Zwart op wit

Volgens de Belgische experts blijft het moeilijk om die biologische factor te vertalen naar een individuele casus. Bij grotere groepen is het mogelijk om het effect van een lagere hartslag of verstoord hormoonlevel te linken aan crimineel gedrag. Bij een individu is het veel lastiger om dat verband zwart op wit te bewijzen.

"Maar misschien is het wel nuttig om op groepsniveau aan preventie te doen", meent Jeandarme. "Als je weet dat voedingssupplementen een positief effect kunnen hebben: waarom niet? Daar kun je niet zoveel verkeerd mee doen. En hoe jonger je daarmee begint, hoe beter."

U kan dit abonneestuk vandaag gratis lezen. Elke dag De Morgen lezen? Proef nu drie maanden en krijg 49 procent korting op demorgen.be/proef

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden