Dinsdag 07/07/2020

Energie

"Binnen vijftien jaar is kernfusie er"

Kernfusie is de heilige graal van de fysica en zou het energievraagstuk oplossen. Er bestaan verschillende experimenten met verschillende soorten reactoren, maar tot nu toe is niemand erin geslaagd het proces langer dan enkele seconden te laten lopen. Beeld reuters

Wij komen binnen vijftien jaar met kernfusie, de erg langverwachte oplossing voor de opwarming van de aarde, zegt het gerenommeerde Massachusetts Institute of Technology (MIT). "Ze zetten een belangrijke stap, alleen geloof ik niet dat ze zo snel met energie op het net kunnen komen", reageert expert Vincent Massaut. 

“Kernfusie, dat is iets voor binnen dertig jaar, zoals we altijd al gezegd hebben”, zo luidt de eeuwige grap onder kernfysici. Want niemand slaagt erin kernfusie langer dan een twintigtal seconden te doen werken.

Peperduur

Ondanks decennia van ontgoochelende resultaten blijven universiteiten, onderzoekscentra en bedrijven gesponsord door grootkapitaal van onder andere Amazon-en Microsoft-coryfeeën intens proberen. Want wie wel slaagt, hertekent de wereld. Deze manier van energie opwekken is namelijk schoon, veilig en gebaseerd op waterstof, dat zo min of meer eindeloos aanwezig is. 

Ongebruikelijk is het niet dat zulke peperdure onderzoeksprojecten fonkelende claims de wereld insturen in de hoop zo vooral investeerders naar zich toe te trekken. Daardoor horen we met de regelmaat van klok iemand beweren dat ze de heilige graal naderen, zonder dat dat per se waar is. 

Wat de verklaring van MIT, dat samenwerkt met een privébdrijf, onderscheidt van anderen, is dat ze een oplossing hebben voor het grote struikelblok waar iedereen tot nu toe tegenaan botste: een kernfusiereactor doen draaien kost meer energie dan het oplevert. Met een nieuwe soort supergeleiders die MIT inzet, moet het in theorie mogelijk zijn de eerste fusiereactor te bouwen die wel meer energie produceert dan dat hij opsoupeert.

Hete soep

Kernfusie is lichte waterstofatomen samenpersen zodat ze samensmelten tot zwaardere atomen, een proces waarbij erg veel energie vrijkomt. Maar dat lukt enkel bij zowat 150 miljoen graden, wat warmer is dan het centrum van de zon en waar geen materiaal tegen bestand is. Zeer sterke magneten zijn de oplossing: die houden de extreem hete massa van samensmeltende deeltjes op hun plaats en vermijden dat die ‘soep’ de reactor zelf raakt.

Dankzij een nieuw materiaal is het nu mogelijk nog sterkere magneten te maken, waardoor er minder energie nodig is om de kernfusie te doen ontstaan. En in die zin is dit een erg andere aanpak dan de pogingen tot nu toe. “Hiermee hebben we de belangrijke elementen om binnen vijftien jaar energie uit kernfusie op het elektriciteitsnet te zeggen”, zegt Bob Mumgaard, CEO van het betrokken privé-bedrijf (Commonwealth Fusion Systems) tegen de Britse krant The Guardian.

Kleine stad

Het experiment, Sparc, zou in intervallen van ongeveer tien seconden zo veel energie produceren als een kleine stad verbruikt. En de wetenschappers voorspellen dat er twee keer meer energie uit de reactor zal komen dan wat ze zal consumeren. 

Vincent Massaut, die het onderzoek naar kernfusie in het Belgische nucleaire centrum SCK in Mol leidt, is deels overtuigd. "Ze hebben met die supergeleiders inderdaad een zeer interessant nieuw element in handen dat de hoeveelheid energie die nodig is in het proces kan verkleinen", zegt Massaut. "In die zin is dit bericht meer waard dan de jaarlijkse losse flodders die over kernfusie verschijnen."

Wel is de specialist, net zoals collega's, niet overtuigd van de ambitieuze timing. "MIT kan hiermee een belangrijke hindernis overwinnen, maar dat het hiermee al zo snel die energie uit kernfusie op het net zal kunnen zetten, lijkt mij onwaarschijnlijk."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234