Donderdag 06/08/2020

"Binnen vier jaar klonen we uitgestorven mammoet"

De permafrost in Siberië smelt steeds sneller door de opwarming van ons klimaat en brengt onverwachte schatten naar boven, zoals dit quasi perfect bewaarde baby-mammoetje dat 40.000 jaar geleden stierf.Beeld UNKNOWN

Akiri Iritani, een professor aan de unief in het Japanse Kyoto, zegt dat hij een mammoet kan klonen. "Ik denk dat we een redelijke kans hebben om binnen vier à vijf jaar een gezonde mammoet te verwekken", beweert de wetenschapper. Het kan volgens Iritani door een techniek die zijn collega Teruhiko Wakayama ontwikkelde. Die slaagde er in 2008 in een muis te klonen die al zestien jaar dood was.

Er zijn al heel wat films gemaakt en boeken geschreven over het klonen van lang uitgestorven dieren, en hoewel hoog in entertainmentwaarde, leek zoiets vooralsnog puur fantasie. Want hoewel de procedure om zo'n dier te klonen ondertussen theoretisch zou kunnen, is er quasi perfect DNA van het uitgestorven beest voor nodig, en dat is nu eenmaal niet voorhanden.

Gelukt met een muis
Maar aan het Riken Centre for Developmental Biology slaagde professor Teruhiko Wakayama erin om een muis te klonen uit bevroren huidcellen van een muis die al 16 jaar dood was. Volgens Iritani is de techniek die hij daarvoor ontwikkelde perfect bruikbaar om een mammoet te klonen met een celkern uit huidcellen of spiercellen van bevroren mammoetfossielen uit Siberië.

Het plan
Het plan is als volgt: volgende zomer trekt Iritani naar Siberië om er in de door de opwarming van de aarde steeds sneller smeltende permafrost een mammoet te vinden. Uit een goed monster met zacht weefsel haalt Iritani vervolgens een celkern met de techniek die zijn collega Wakayama ontwikkelde. Die celkern moet vervolgens worden ingebracht in de eicel van een Afrikaanse olifant, die als draagmoeder voor de mammoet zal fungeren.

Volgens Iritani zijn we dan al wel twee jaar verder. De draagtijd van een een olifant is minstens anderhalf jaar na bevruchting, waardoor er dus ten vroegste over een goeie vier à vijf jaar een mammoetje zou kunnen worden geboren.

Business met beenderen in de toendra

Het vinden van een goed, bruikbaar stuk mammoet lijkt niet evident, maar de opwarming van ons klimaat steekt daar een handje toe. De jongste jaren is in de Siberische toendra, meer bepaald in het laaggelegen deel van de Kolyma in de Russische autonome republiek Jakoetië, een heuse industrie ontstaan rond fossielen die worden prijsgegeven door de smeltende permafrost. De Jakoeten, een nomadenvolk dat met rendieren door het land trekt, stuiten er voortdurend op beenderen van uitgestorven dieren en ook steeds vaker op erg goed bewaarde karkassen van ondermeer mammoeten.

Tussen 200 en 4.000 roebel voor kilo uitgestorven dier
Ze krijgen tussen 200 en 4.000 roebel (tussen 5 en 100 euro) per kilo voor beenderen van uitgestorven dieren, naargelang de kwaliteit. Een goed bewaarde en volledige schedel haalt zelfs tot 200.000 roebel (5.000 euro), een bedrag waar een Jakoet normaal twee jaar moet voor werken. Privéverzamelaars hebben al 15.000 euro neergeteld voor één van de enorme slagtanden van een mammoet en klanten, onder wie steeds meer inkopers voor musea in groeilanden in ondermeer Azië, tellen tot 150.000 euro neer voor een volledig skelet.

Twee sneeuwscooters en jaarvoorraad eten voor perfect bewaard mammoetje
De regio is bijzonder moeilijk bereikbaar en geïsoleerd, maar de buit is overvloedig en voor wie zijn weg kent op de toendra liggen "de fossielen voor het oprapen" blijkbaar. Dat geldt ook voor het Jamal-schiereiland, waar de Nenetsen met hun 500.000 rendieren rondtrekken. In mei 2007 stuitte één van de rendierherders er op de overblijfselen van een 40.000 jaar oude baby-mammoet. De herder bewaarde het fossiel van het kalfje een maand buiten aan zijn tent - zolang duurde het voor wetenschappers het konden komen oppikken - en zelfs daarna zag het er onwaarschijnlijk goed bewaard uit (grote foto bij dit artikel). De wetenschappers kochten het mammoetkalfje voor twee sneeuwscooters en een jaarvoorraad eten.

4.000 jaar geleden uitgestorven
De uitgestorven mammoeten zouden zich ongeveer tussen 2,4 en 5,4 miljoen jaar geleden hebben afgesplitst van de voorouders van de Aziatische olifant, terwijl hun gemeenschappelijke voorouder zich ongeveer tussen 4,2 en 9 miljoen jaar geleden heeft afgesplitst van de gemeenschappelijke voorouder met de Afrikaanse olifant. Niet de mens, maar wel een klimaatsverandering ligt aan de basis van het uitsterven van de mammoet. De geleidelijke opwarming deed de mammoet vanaf 14.000 jaar geleden terugtrekken naar Noord-Siberië, waar die ongeveer 4.000 jaar geleden is uitgestorven.

Niet eerste uitgestorven dier dat gekloond is
Het is overigens niet de eerste keer dat een uitgestorven dier zou gekloond worden. In januari 2009 werd een Pyrenese steenbok geboren na een kloonpoging. Het kalfje overleed echter kort na de geboorte aan longproblemen. De wetenschappers gebruikten daarvoor weefsel dat ze uit het oor van het laatste overlevende vrouwtje in 1999 hadden genomen. Ze haalden lichaamscellen uit het weefsel halen en fuseerden die met eicellen van geiten waar de celkern uit verwijderd was. De embryo's die daaruit ontstonden werden ingebracht in gedomesticeerde geiten, die als surrogaatmoeder dienden.

In totaal werden er 285 embryo's ontwikkeld, waarvan er 54 geplaatst bij in totaal twaalf steenbokken en kruisingen tussen steenbokken en gedomesticeerde geiten. Daaruit kwam één succesvolle dracht.

Tasmaanse duivel
In Australië proberen ze een al sinds 2002 de 75 jaar geleden uitgestorven Tasmaanse tijger te klonen, voorlopig zonder resultaat. Er zijn overigens een pak ethische bezwaren tegen het klonen van uitgestorven dieren. (mvl)

Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234